Thông điệp được GS. TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đề cập tại Lễ kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2026, sáng 18/5.
Theo ông Lê Văn Lợi, sứ mệnh của khoa học xã hội và nhân văn không dừng ở việc tạo ra tri thức hàn lâm, mà phải là tri thức nền tảng, căn cốt, có tính dự báo và định hướng. "Càng nghiên cứu cơ bản sâu, chúng ta càng đóng góp cho việc hoạch định chủ trương, chính sách, bằng các luận cứ khoa học xác đáng, bằng chứng sát thực, thuyết phục", ông nhấn mạnh.
Ông cho rằng giới nghiên cứu cần tập trung vào vấn đề lớn của đất nước như mô hình phát triển Việt Nam, quản trị quốc gia, địa phương, quản trị phát triển xã hội, nền kinh tế tự cường định hướng xã hội chủ nghĩa... Đó là những nền tảng để xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam và hệ giá trị gia đình Việt Nam.
GS. TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ảnh: Trọng Đạt
Theo lãnh đạo Viện Hàn lâm, khoa học không nên dừng ở các bài báo hay cuốn sách. Thay vào đó, các nghiên cứu cơ bản cần hoán chuyển được thành chính sách để tạo ra những giá trị lớn hơn, đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.
Ông cũng nhấn mạnh vai trò của các nghiên cứu quốc tế, trong bối cảnh thế giới đầy biến động. Theo ông, nhà khoa học xã hội cần theo dõi những vấn đề đương đại toàn cầu để phân tích xu hướng, dự báo quy luật, phát triển, từ đó hỗ trợ Đảng, Nhà nước, Chính phủ trong việc điều hành và hoạch định chính sách.
Bên cạnh yêu cầu về chất lượng nghiên cứu, Chủ tịch Viện Hàn lâm cho rằng khoa học xã hội là lĩnh vực đòi hỏi sự đam mê, tính sáng tạo và kiên định. Nhà khoa học phải "đọc, nghiền ngẫm, suy nghĩ, đi nhiều, nghe nhiều", nhưng sự sáng tạo cần hướng tới cái chung mới có thể tạo ra giá trị thực chất. Ông đề nghị nhà khoa học siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tập trung vào các công trình lớn, có giá trị thực tiễn.
Lễ kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội, sáng 18/5. Ảnh: Trọng Đạt
Tại sự kiện, ông Đặng Xuân Thanh, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cũng cho rằng nghiên cứu khoa học là hành trình đòi hỏi nhiều năm khảo cứu, khảo sát thực địa, "có những đóng góp không dễ đo đếm bằng những con số nhưng lại có giá trị lâu dài". Chính vì vậy, những nỗ lực, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến của các nhà khoa học càng đáng trân trọng.
Chia sẻ thêm, ông cho biết một dấu mốc lớn của Viện là chuyển đổi mô hình quản lý, trở thành cơ quan sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa về tổ chức mà còn xác lập vai trò nghiên cứu, tư vấn chiến lược của Viện đối với cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng. "Tiếng nói của Viện Hàn lâm sẽ trực tiếp hơn, sát hơn với các quyết sách ở tầm chiến lược quốc gia", ông nói, thêm rằng điều này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu và gắn nghiên cứu với tư vấn chính sách.
Ông cũng bày tỏ kỳ vọng vào đội ngũ nhà khoa học trẻ, khuyến khích họ "dám đặt ra những câu hỏi lớn, dám theo đuổi những hướng đi mới". "Khoa học xã hội là hành trình gian khổ, ít hào quang nhưng có sức lan tỏa rất lớn đối với xã hội", ông nhận định
