Khoa học Pháp Lý

(Pháp lý). Bài viết phân tích yêu cầu đổi mới tư duy hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam trong kỷ nguyên mới từ góc độ triết lý chính trị - pháp lý, chính sách hình sự và thực tiễn phát triển đất nước.

(Pháp lý). Sự phát triển của tài sản mã hóa đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện pháp luật về phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang được tổ chức lấy ý kiến Nhân dân trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an; trong đó, dự thảo Bộ luật Hình sự đề xuất điều chỉnh mức phạt tiền đối với một số tội danh và bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp phạm tội thuộc lĩnh vực kinh tế. Các đề xuất này được xây dựng trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, nhằm hoàn thiện chính sách hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm, đồng thời bảo đảm tính nhân văn, công bằng và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

( Pháp lý). Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng qua các hiệp định CPTPP và EVFTA, Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế (Luật số 150/2025/QH15, thông qua ngày 11/12/2025, hiệu lực từ 01/01/2026) đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách tư pháp Việt Nam

Bài viết phân tích kinh nghiệm của Trung Quốc, chỉ ra thành tựu về hiệu quả, minh bạch và tiếp cận công lý, đồng thời nêu hạn chế về dữ liệu, thuật toán và niềm tin xã hội. Trên cơ sở phân tích tài liệu chính sách và nghiên cứu tình huống, nghiên cứu rút ra bài học cho Việt Nam, trong đó việc ứng dụng AI trong tư pháp hiện còn hạn chế và mới ở giai đoạn thí điểm.

(Pháp lý). Công tác đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế thời gian qua, đặc biệt quá trình thực hiện quyền tư pháp của cơ quan điều tra hình sự trong lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Nghiên cứu cho thấy khó khăn không chỉ liên quan đến khung pháp lý mà còn xuất phát từ thực tiễn hoạt động điều tra, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cũng như những yếu tố khác.

(Pháp lý). Dẫn độ là một trong những chế định quan trọng của hợp tác tư pháp quốc tế trong lĩnh vực hình sự, góp phần bảo đảm nguyên tắc mọi hành vi phạm tội đều phải được phát hiện và xử lý theo quy định của pháp luật.

(Pháp lý). Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và Nhà nước (ISDS) đang đối mặt với nhiều bất cập liên quan đến tính chính đáng, minh bạch, chi phí và sự mất cân bằng giữa bảo hộ nhà đầu tư và quyền điều chỉnh của Nhà nước.

(Pháp lý). Khởi kiện vụ án xâm phạm dữ liệu cá nhân trên không gian mạng là hành động pháp lý cần thiết, bảo đảm quyền, lợi ích của chủ thể dữ liệu được phân định. Việt Nam bước đầu đã xây dựng quy định gợi mở, điều chỉnh vấn đề này nhưng qua thời gian thực nghiệm bộc lộ một số hạn chế cần khắc phục, hoàn thiện. Đặc biệt cần nghiên cứu sớm bổ sung quy định về tội xâm phạm dữ liệu cá nhân trên không gian mạng trong pháp luật hình sự.

(Pháp lý). Với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số đang ngày càng gia tăng với diễn biến phức tạp. Vì vậy, việc nghiên cứu các quy định pháp luật về xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong thương mại điện tử và xem xét việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn là hết sức cần thiết.

Theo Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, thực tiễn 10 năm thi hành Bộ luật Hình sự 2015 cho thấy, các quy định của Bộ luật cơ bản phù hợp với tình hình thực tiễn, nhưng vẫn chưa theo kịp tình hình phát triển kinh tế - xã hội và những thành tựu của cuộc cách mạng 4.0.

Trong những năm qua, việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự (BLHS) trong công tác điều tra, truy tố, xét xử được thực hiện nghiêm túc, khách quan, toàn diện. Cơ quan điều tra các cấp đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện tốt cơ chế phối hợp với các cơ quan tư pháp và các ban, ngành có liên quan đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong tình hình mới.

Nhà khoa học không chỉ nghiên cứu hàn lâm mà cần tham gia dự báo, tư vấn và hoạch định chính sách cho đất nước, theo lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.