Đồng chí Trần Công Phàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam chủ trì hội thảo
Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Trần Công Phàn nhấn mạnh, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 sau hơn 13 năm triển khai đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên phạm vi cả nước, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân.
Tuy nhiên, trước yêu cầu của tình hình mới, đặc biệt là quá trình chuyển đổi số quốc gia, đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, yêu cầu hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nâng cao hiệu quả tiếp cận pháp luật trong môi trường số, nhiều quy định của luật hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung.
Theo Ban Nghiên cứu, xây dựng và phổ biến pháp luật, việc sửa đổi luật lần này nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; tăng cường truyền thông chính sách; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong công tác phổ biến pháp luật; đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tổ chức thi hành pháp luật.
Đồng chí Trần Công Phàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, phân tích nhiều nội dung mới đáng chú ý của dự thảo luật. Trong đó, dự thảo thể hiện rõ hơn quan điểm lấy người dân làm trung tâm, chuyển từ cách tiếp cận truyền đạt pháp luật một chiều sang bảo đảm quyền tiếp cận, tìm hiểu và học tập pháp luật của tổ chức, cá nhân.
Góp ý tại Hội thảo, nhiều đại biểu tập trung góp ý đối với các quy định liên quan đến phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Rà soát quy định, bảo đảm tính khả thi và thống nhất của dự thảo luật
Đại biểu Trần Đức Long đề nghị rà soát, chỉnh lý Điều 3, Điều 4 về nội dung giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục theo từng cấp học cho phù hợp với trình độ đào tạo. Đối với Điều 10, ông cho rằng cụm từ “phê phán” còn mang tính định tính, dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau, nên thay thế bằng các thuật ngữ cụ thể hơn như “trái pháp luật”, “trái đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục”.
Bà Phạm Thu Hương (Hội Luật gia TP Hà Nội) đề nghị bổ sung điều khoản giải thích từ ngữ đối với một số khái niệm mới như “thiết chế văn hóa”, “địa điểm văn hóa pháp luật”, “văn hóa pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, “giáo dục pháp luật thực định”. Đồng thời, bà kiến nghị bỏ cụm từ “đối tượng đặc thù” tại Điều 1; sửa đổi quy định về người Việt Nam định cư ở nước ngoài để bảo đảm thống nhất với Luật Quốc tịch và không xếp người lao động trong doanh nghiệp vào nhóm đối tượng đặc thù.
Liên quan đến đội ngũ báo cáo viên pháp luật, nhiều ý kiến cho rằng cần bảo đảm tính linh hoạt trong tiêu chuẩn lựa chọn. Ông Phạm Đình Quế, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Điện Biên đề nghị không nên quá cứng nhắc về yêu cầu bằng cấp luật nếu người được lựa chọn có kiến thức pháp luật và kỹ năng tuyên truyền tốt.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị làm rõ những thuật ngữ còn mang tính định tính như “tác động lớn đến xã hội”, “liên quan trực tiếp đến quyền con người”; nghiên cứu cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cho cơ quan báo chí thực hiện truyền thông chính sách.
Ông Hà Huy Từ, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cộng đồng, đề nghị bỏ cụm từ “trốn tránh” trong quy định về hành vi vi phạm trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật vì khó xác định yếu tố cố ý; đồng thời không nên đưa nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước vào hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật.
Thúc đẩy chuyển đổi số, phát huy nguồn lực xã hội trong phổ biến pháp luật
Nhiều ý kiến đánh giá cao việc dự thảo luật bổ sung các quy định gắn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và an ninh mạng. Dự thảo cũng bổ sung các nội dung quản lý nhà nước mới như quản lý, vận hành Cổng Pháp luật quốc gia, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và các công cụ đánh giá hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật.
Các đại biểu đặc biệt quan tâm đến việc phân định trách nhiệm giữa cơ quan trung ương và địa phương; vai trò của chính quyền cấp xã trong cập nhật dữ liệu pháp luật, triển khai chuyển đổi số, quản lý đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật và đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở.
Liên quan đến mô hình Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, nhiều ý kiến cho rằng việc duy trì Hội đồng ở Trung ương và cấp tỉnh, đồng thời cho phép cấp xã chủ động thành lập khi cần thiết là giải pháp phù hợp với yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy và tăng tính linh hoạt trong thực tiễn.
Đối với hoạt động phổ biến pháp luật trên không gian mạng, một số đại biểu đề nghị bỏ quy định yêu cầu tài khoản mạng xã hội phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động, bởi quy định này chưa phù hợp với thực tiễn và có thể hạn chế sự tham gia của các cá nhân tích cực tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
Đáng chú ý, bà Nguyễn Thị Mai, Chủ tịch Hội Luật gia TP Hải Phòng cho rằng dự thảo chưa thể hiện đầy đủ vị trí, vai trò của Hội Luật gia Việt Nam. Theo bà, cần có quy định riêng xác định rõ trách nhiệm và vai trò của Hội trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tương xứng với vị thế là lực lượng nòng cốt đã được khẳng định trong các chủ trương của Đảng và Chính phủ.
Nhiều ý kiến cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về xã hội hóa hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật; xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; phát triển truyền thông chính sách; giáo dục pháp luật trong hệ thống giáo dục quốc dân và phát huy vai trò của luật gia, luật sư, chuyên gia pháp lý trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật.
Toàn cảnh Hội thảo trực tuyến góp ý dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) do Hội Luật gia tổ chức
Phát biểu kết luận hội nghị, ông Trần Công Phàn yêu cầu Ban Nghiên cứu, xây dựng và phổ biến pháp luật (Hội Luật gia Việt Nam) tập hợp đầy đủ, trung thực các ý kiến đóng góp gửi cơ quan chủ trì soạn thảo nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), bảo đảm đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Một số hình ảnh các đại biểu tham gia góp ý tại Hội thảo:
