Luật Đầu tư 2025 góp phần tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và thời gian gia nhập thị trường
1. Luật Đầu tư sửa đổi: “ xóa bỏ” hàng loạt giấy phép con, giúp DN nâng cao năng lực cạnh tranh
Luật Đầu tư sửa đổi 2025 (gồm 7 Chương, 52 Điều), có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, tập trung vào 02 thay đổi mang tính bước ngoặt: (i) Loại bỏ 39 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và thu hẹp phạm vi của 20 ngành khác. Đây là bước chuyển dịch mạnh mẽ từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, mở rộng tối đa quyền tự do kinh doanh trong các lĩnh vực không thiết yếu. (ii) Điều chỉnh hàng loạt thủ tục đầu tư theo hướng đơn giản hóa, như: Bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài, chỉ còn đăng ký giao dịch ngoại hối, trừ các dự án lớn hoặc nhạy cảm; chỉ yêu cầu chấp thuận chủ trương đầu tư cho các dự án quan trọng, nhạy cảm; mở rộng đối tượng và phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt để giải quyết các dự án phức tạp; nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án đầu tư cụ thể…
Những thay đổi trên của dự án Luật Đầu tư 2025 góp phần tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và thời gian gia nhập thị trường. Đặc biệt, việc xóa bỏ hàng loạt “giấy phép con” giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và niềm tin vào sự ổn định của khung pháp lý.
2. Nghị quyết 254/2025/QH15 : Loạt cơ chế đặc thù, linh hoạt, bảo đảm việc thực thi Luật Đất đai thông suốt, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư
Nghị quyết 254/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026, được ban hành nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai 2024, nhất là các vấn đề về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chuyển tiếp pháp luật và phân cấp, phân quyền. Nghị quyết thiết lập các cơ chế đặc thù, linh hoạt để bảo đảm việc thực thi Luật Đất đai thống nhất, thông suốt, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Có 17 điểm mới của Nghị quyết của Quốc hội về Luật Đất đai, trong đó có những điểm mới đáng chú ý sau:
(i) Điểm mới quan trọng là mở rộng các trường hợp Nhà nước được thu hồi đất, bao gồm: thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh; thu hồi đất để thực hiện dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế; thu hồi phần diện tích đất còn lại khi đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và trên 75% số người sử dụng đất nhưng không hoàn tất được thỏa thuận. (ii) Về nguyên tắc, thu hồi đất chỉ được thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí tái định cư, trừ một số trường hợp đặc biệt như dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp hoặc khi đa số người sử dụng đất đồng ý thu hồi trước. (iii) Nghị quyết cũng quy định cách xác định giá đất bồi thường theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, cơ chế bù chênh lệch giá để bảo đảm quyền lợi người bị thu hồi đất, đồng thời cho phép chủ đầu tư ứng trước kinh phí bồi thường và được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Được phép thu hồi phần diện tích đất còn lại khi đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và trên 75% số người sử dụng đất nhưng không hoàn tất được thỏa thuận
Như vậy, Nghị quyết 254 góp phần khơi thông nguồn lực đất đai, giảm ách tắc dự án, đồng thời tăng tính minh bạch, dự báo cho người dân và doanh nghiệp khi tham gia các quan hệ đất đai.
3. Luật Xây dựng sửa đổi: cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giảm chi chí tuân thủ.
Luật Xây dựng 2025 thay thế toàn bộ Luật Xây dựng 2014 và các sửa đổi, bổ sung trước đây, chính thức được Quốc hội XV thông qua ngày 10/12/2025 và sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 (trong đó một số điều khoản được áp dụng sớm từ 01/01/2026), nhằm cải cách thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch, hiệu quả trong quản lý hoạt động xây dựng, đồng thời phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội và yêu cầu hội nhập quốc tế. Ba nội dung nổi bật người dân và doanh nghiệp xây dựng cần quan tâm, đó là:
(i) Chính thức bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn. Chủ đầu tư được tự tổ chức thẩm định và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng thiết kế. Thời gian cấp GPXD được rút ngắn tối đa còn 07 ngày làm việc và danh mục công trình được miễn GPXD được mở rộng, đặc biệt đối với nhà ở riêng lẻ dưới 07 tầng và các hoạt động sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi kết cấu chịu lực. (ii) Các công trình thuộc diện thẩm định PCCC bắt buộc phải có báo cáo thẩm tra thiết kế trước khi phê duyệt, bảo đảm sự đồng bộ với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024. (iii) Đẩy mạnh phân quyền cho địa phương và chủ đầu tư, trao nhiều thẩm quyền hơn cho UBND cấp tỉnh trong quản lý dự án. Lần đầu tiên các chính sách khuyến khích công trình xanh và việc áp dụng công nghệ số, đặc biệt là BIM đối với công trình lớn và vốn đầu tư công, được luật hóa…
4. Nhiều thay đổi khi nộp thuế GTGT đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp
Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi) 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ 01/01/2026 với nhiều thay đổi đáng chú ý: (i) Ngưỡng doanh thu để không chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh được nâng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. (ii) Luật bổ sung nhóm hàng hóa như sản phẩm cây trồng, thủy sản… khi mua bán giữa doanh nghiệp, hợp tác xã thì không phải kê khai, tính thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào, tăng tính thuận lợi cho chuỗi sản xuất nông nghiệp. (iii) Làm rõ thuế suất GTGT áp dụng cho phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu thu hồi trong quá trình sản xuất, tạo rõ hơn cơ chế thu thuế cho nhóm này. (iv) Luật bãi bỏ quy định thuế khoán đối với hộ, cá nhân kinh doanh không đủ hóa đơn chứng từ, phù hợp với chủ trương bỏ thuế khoán để tăng minh bạch; loại bỏ điều kiện kê khai – nộp thuế đầu ra để được hoàn thuế, qua đó đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế cho doanh nghiệp.
5. Nâng mức giảm trừ gia cảnh, giảm áp lực cho người dân
Luật Thuế TNCN năm 2025 nâng cao tính công bằng, minh bạch của hệ thống thuế, giảm gánh nặng cho người có thu nhập trung bình…
Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi 2025 gồm 4 Chương, 29 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026; (i) Một trong những nội dung sửa đổi đáng chú ý là điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo hướng nâng cao mức bảo đảm thu nhập tối thiểu, đó là mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng và mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. (ii) Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được nâng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm và được trừ trước khi xác định số thuế phải nộp theo tỷ lệ trên doanh thu. (iii) Đặc biệt, Luật bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) với các mức thuế suất lũy tiến theo quy mô doanh thu, đồng thời cho phép cá nhân kinh doanh trong một số ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp…
6. Luật Thương mại điện tử: Các nền tảng không có hiện diện thương mại phải ký quỹ tại ngân hàng để bảo đảm bồi thường người tiêu dùng
Luật Thương mại điện tử (TMĐT) sửa đổi 2025 có 3 nội dung nổi bật, đó là: (i) Bổ sung quy định điều chỉnh hoạt động livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Theo đó, Luật quy định chủ quản nền tảng có trách nhiệm thực hiện xác thực điện tử danh tính người livestream; thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, khiếu nại trong suốt quá trình livestream. (ii) Người thực hiện livestream không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng của hàng hóa. Đối với hoạt động tiếp thị liên kết, tổ chức cung cấp dịch vụ có nghĩa vụ xác thực danh tính người tiếp thị và chủ động ngăn chặn các liên kết dẫn tới hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật. (iii) Các sàn nước ngoài có tiếng Việt hoặc tên miền “.vn” phải thành lập pháp nhân hoặc có đại diện ủy quyền tại Việt Nam. Các nền tảng không có hiện diện thương mại phải ký quỹ tại ngân hàng để bảo đảm bồi thường người tiêu dùng và thực hiện nghĩa vụ thuế.
7. Kiểm soát độc quyền về giá
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá 2025 mở rộng danh mục hàng hóa do Nhà nước kiểm soát: (i) Thay vì UBND cấp huyện, thẩm quyền triển khai bình ổn giá được giao trực tiếp cho UBND cấp xã. Sự điều chỉnh này giúp chính quyền địa phương phản ứng linh hoạt, kịp thời với biến động giá cả phù hợp với nguồn lực thực tế tại địa bàn. (ii) Các bộ, ngành định khung giá cho dịch vụ kiểm định an toàn lao động; trong khi UBND cấp tỉnh quyết định giá dịch vụ công (vệ sinh công cộng, xử lý rác thải) sử dụng ngân sách địa phương…
Luật Giá sửa đổi 2025 góp phần tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định cho doanh nghiệp, nhất là trong các lĩnh vực dịch vụ thiết yếu, đồng thời bảo đảm quyền lợi người dân thông qua kiểm soát giá hợp lý và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
8. Nâng cao hiệu lực quản lý thuế, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững
Luật Quản lý thuế (sửa đổi 2025) có các điểm mới đáng chú ý: (i) Quy định phân nhóm người nộp thuế và xác lập nguyên tắc quản lý thuế theo phân nhóm. Quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan thuế chuyển đổi mô hình quản lý từ cách tiếp cận thuần túy theo chức năng sang phương thức quản lý theo đối tượng người nộp thuế, kết hợp hài hòa với quản lý theo chức năng chuyên môn.
Luật Quản lý thuế 2025 tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững
(ii) Bổ sung quy định về cơ chế hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong việc kê khai, tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, thuế suất và phương pháp tính thuế do các luật thuế chuyên ngành quy định. Quy định này không chỉ góp phần giảm chi phí tuân thủ, mà còn nâng cao tính minh bạch, chính xác trong xác định nghĩa vụ thuế của khu vực kinh tế cá thể. (iii) Đặc biệt, lần đầu tiên Luật quy định rõ nguyên tắc hợp tác quốc tế và quản lý thuế quốc tế, nhằm đáp ứng yêu cầu trao đổi thông tin, chống xói mòn cơ sở thuế và bảo vệ quyền đánh thuế hợp pháp của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.
9. Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm thực hiện chuyển đổi số
Luật Chuyển đổi số 2025 đánh dấu lần đầu tiên khái niệm chuyển đổi số được luật hóa rõ ràng, tạo khung pháp lý thống nhất cho toàn quốc (thay thế Luật Công nghệ thông tin 2006). Luật Chuyển đổi số 2025 xác lập quan điểm xuyên suốt là lấy người sử dụng làm trọng tâm, coi đây là nền tảng định hướng toàn bộ quá trình số hóa.
Theo đó, (i) các hệ thống số phải được thiết kế dễ tiếp cận, dễ sử dụng, bảo đảm phù hợp với người yếu thế và các nhóm dễ bị tổn thương, qua đó thúc đẩy chuyển đổi số bao trùm và không để ai bị bỏ lại phía sau. (ii) Thực hiện nguyên tắc “khai báo một lần là mặc định”, gắn với yêu cầu tăng cường kết nối, chia sẻ và sử dụng lại dữ liệu. Dữ liệu được khẳng định là nguồn lực trung tâm, phải được thu thập, quản lý và khai thác thống nhất, góp phần giảm thủ tục hành chính trùng lặp, nâng cao chất lượng quyết định quản lý và dịch vụ công. (iii) Đáng chú ý là các thủ tục hành chính được cung cấp mặc định theo hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Cơ quan Nhà nước có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ người dân công khai quy trình và nghiêm cấm cán bộ yêu cầu thêm giấy tờ khi hệ thống đã kết nối được với cơ sở dữ liệu quốc gia.
Có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, Luật Chuyển đổi số 2025 được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột pháp lý quan trọng cho quá trình hiện đại hóa nền hành chính, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng tới phát triển kinh tế – xã hội bền vững trong kỷ nguyên số.
10. Tạo dựng khung pháp lý cho phát triển và ứng dụng AI, ngăn chặn làn sóng lừa đảo công nghệ cao ngày một gia tăng
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 kỳ vọng ngăn chặn làn sóng lừa đảo công nghệ cao ngày một gia tăng trong kỷ nguyên số
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 đã thiết lập một hệ thống quy định chặt chẽ, trực tiếp và gián tiếp hướng tới ngăn chặn các hành vi lừa đảo sử dụng AI. Các quy định người dùng cần quan tâm, đó là: (i) Những hành vi bị nghiêm cấm, như: sử dụng AI để giả mạo, thao túng hoặc lừa dối con người; sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người thật, sự kiện thật nhằm lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích... (ii) Người sử dụng phải được nhận biết rõ ràng khi đang tương tác với hệ thống AI, nhất là trong các trường hợp chatbot, trợ lý ảo hoặc hệ thống chăm sóc khách hàng tự động. (iii) Luật cũng quy định âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra phải được đánh dấu, gắn nhãn dễ nhận biết, đặc biệt khi nội dung đó mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện có thật. (iv) Hành vi sử dụng AI để lừa đảo có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật, đồng thời phải bồi thường thiệt hại cho người bị ảnh hưởng…
Với hệ thống quy định nêu trên, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 được kỳ vọng không chỉ tạo điều kiện cho việc phát triển và ứng dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm, mà còn mà còn tạo dựng khuôn khổ pháp lý quan trọng nhằm ngăn chặn làn sóng lừa đảo công nghệ cao ngày một gia tăng trong kỷ nguyên số.
11. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thương mại hóa tài sản trí tuệ
Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) 2025, đã được Quốc hội XV thông qua và sẽ có hiệu lực từ 01/04/2026, có nhiều điểm mới đáng chú ý: (i) Lần đầu tiên luật hóa quy định về tài sản trí tuệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đó, Nhà nước giao Chính phủ quy định việc xác lập quyền đối với đối tượng SHTT được tạo ra có sử dụng hệ thống AI, mở cửa cho việc ghi nhận sản phẩm sáng tạo kết hợp con người – công cụ AI. (ii) Mở rộng giới hạn quyền để bảo vệ lợi ích công cộng và cho phép sử dụng hợp pháp văn bản, dữ liệu đã công bố phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện AI miễn không xâm phạm quyền chủ sở hữu. (iii) Quy định quyền sở hữu trí tuệ như tài sản kinh tế: chủ sở hữu có thể ghi nhận, quản lý, giao dịch, thương mại hóa, góp vốn hoặc thế chấp quyền SHTT theo quy định pháp luật…
Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại, cân bằng giữa bảo hộ quyền và lợi ích công cộng; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thương mại hóa tài sản trí tuệ, đồng thời hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thích ứng với kinh tế số và trí tuệ nhân tạo.
12. Mở rộng các chính sách ưu tiên mới, tập trung vào chuyển giao công nghệ cao, tiên tiến
Lần đầu tiên, nhóm ngành công nghệ cao, kinh tế số và kinh tế xanh được xác lập là trung tâm của cơ chế ưu đãi đầu tư
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ 2025 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 1/4/2026. (i) Một trong những điểm mới nổi bật là bổ sung định nghĩa “công nghệ xanh” và “công nghệ sạch”, đưa các công nghệ này vào danh mục được ưu tiên chuyển giao trong nước và từ nước ngoài vào Việt Nam, phù hợp xu thế phát triển bền vững. (ii), chiến lược, phục vụ dự án quan trọng quốc gia, an ninh – quốc phòng, đồng thời khuyến khích chuyển giao nội địa và từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp Việt Nam. Nhà nước ưu tiên đầu tư, thuế, đất đai, tín dụng và hỗ trợ thẩm định giá, xác lập quyền sở hữu/ sử dụng công nghệ, giúp biến kết quả nghiên cứu thành tài sản kỹ thuật có thể giao dịch. (iii) Nhà nước được trao quyền ưu tiên mua và phổ biến công nghệ vì lợi ích công cộng, như y tế, giáo dục, môi trường và phòng chống thiên tai, và tăng cường các quy định về thẩm định, giám sát, công khai thông tin chuyển giao trên nền tảng số…
*****
Các đạo luật quan trọng về đầu tư, kinh doanh và tài chính (sửa đổi) 2025 có hiệu lực từ năm 2026 mà chúng tôi đề cập ở trên mở ra nhiều không gian phát triển và cơ hội bứt phá. Doanh nghiệp có thể tận dụng môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng hơn, thủ tục hành chính được đơn giản hóa, chi phí tuân thủ giảm xuống; khai thác hiệu quả các chính sách thuế công bằng, minh bạch; mở rộng hoạt động trong nền kinh tế số với khung pháp lý rõ ràng, an toàn; đồng thời bảo vệ và thương mại hóa tốt hơn các tài sản trí tuệ. Đối với người dân, đặc biệt là hộ và cá nhân kinh doanh, các quy định mới giúp giảm áp lực thuế, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ công, được bảo vệ tốt hơn trong giao dịch điện tử và hưởng lợi từ cơ chế quản lý giá linh hoạt, sát thực tiễn địa phương…
Việc các đạo luật quan trọng đồng loạt được sửa đổi và triển khai trong năm 2026 – cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong việc hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng pháp lý ổn định và hiện đại cho giai đoạn phát triển mới. Sự chủ động cập nhật, tuân thủ và vận dụng các quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và đóng góp thiết thực vào mục tiêu chung là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
