Quang cảnh thảo luận tại Tổ 3 sáng 4/8
Tham dự thảo luận tại Tổ 3 (gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa và Tây Ninh) có Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (ĐBQH tỉnh Tây Ninh); các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh (ĐBQH tỉnh Thanh Hóa); Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới (ĐBQH tỉnh Tây Ninh).
Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (bên phải) và Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Thái (bên trái)
Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa
Nhất trí với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật sau 13 năm thi hành, đại biểu Phan Thị Thùy Linh cho rằng, hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu. Nhiều nội dung đổi mới rất đáng ghi nhận: gắn phổ biến, giáo dục pháp luật với truyền thông chính sách; thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; chuyển dần từ việc tổ chức hoạt động tuyên truyền sang chú ý đến hiệu quả tiếp cận và sự hài lòng của người thụ hưởng. Là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đại biểu tham gia 3 ý kiến, cụ thể.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu
Thứ nhất, đề nghị dự luật chuyển mạnh hơn từ “tư duy phổ biến pháp luật” sang “kiến tạo năng lực pháp lý” cho người dân
Theo đại biểu, dự thảo có nhiều quy định về cơ quan thực hiện, hình thức phổ biến, kinh phí, chương trình, kế hoạch. Đó đều là những nội dung cần thiết. Tuy nhiên, điều người dân cần không phải là được nghe thật nhiều về pháp luật, mà là biết quyền của mình là gì, biết tìm quy định ở đâu và biết phải làm gì khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Đối với các doanh nghiệp cũng vậy, điều doanh nghiệp cần là thông tin pháp luật đầy đủ, kịp thời, dễ hiểu để giảm chi phí tuân thủ.
“Vì vậy, kết quả của Luật này không nên chỉ được đo bằng số cuộc phổ biến, số tài liệu phát hành hay số lượt truy cập nền tảng số. Tôi đề nghị Chính phủ nghiên cứu, ban hành bộ chỉ số đánh giá kết quả, gồm mức độ hiểu biết, khả năng sử dụng pháp luật và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; đồng thời định kỳ khảo sát nhu cầu pháp luật để làm căn cứ xây dựng chương trình hằng năm. Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra dữ liệu để đo lường và điều chỉnh, chứ không phải là số hóa cơ học những việc đang làm”, đại biểu Phan Thị Thùy Linh đề nghị.
Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tại buổi thảo luận Tổ 3
Thứ hai, đề nghị dự luật quan tâm thỏa đáng hơn đến giáo dục pháp luật trong nhà trường
Theo đại biểu, tên Luật có 2 vế, đó là “phổ biến” và “giáo dục” pháp luật, nhưng nội dung dự thảo lại nghiêng nhiều về vế “phổ biến”. Trong khi đó, giáo dục pháp luật trong nhà trường mới là con đường hình thành ý thức thượng tôn pháp luật bền vững nhất, vì tác động đến con người ở giai đoạn hình thành nhân cách.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu
Từ thực tiễn giám sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đại biểu Phan Thị Thùy Linh cho rằng, có 3 vấn đề: nội dung phổ biến pháp luật được tích hợp trong nhiều môn học nhưng thiếu hệ thống và thiếu liên thông giữa các cấp học; phần lớn giáo viên đảm nhiệm nội dung này không được đào tạo chuyên sâu về luật; phương pháp giảng dạy còn nặng về truyền đạt quy định, ít tình huống thực tiễn, nên học sinh có thể thuộc điều luật nhưng chưa biết vận dụng vào thực tiễn ra sao.
“Tôi đề nghị dự thảo quy định rõ hơn 3 nội dung: (i) yêu cầu cần đạt về năng lực pháp luật theo từng cấp học, bảo đảm liên thông từ phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp và đại học; (ii) cơ chế phối hợp thường xuyên giữa Bộ Tư pháp và Bộ Giáo dục và Đào tạo trong biên soạn học liệu tình huống phù hợp lứa tuổi; (iii) chính sách bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho nhà giáo. Cùng với đó là cơ chế huy động luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên, các chuyên gia pháp luật tham gia giáo dục pháp luật trong nhà trường một cách thường xuyên và chính quy hơn”, đại biểu đề nghị.
Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tại buổi thảo luận Tổ 3
Thứ ba, về truyền thông chính sách
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh đồng tình với việc bổ sung nội dung này tại Điều 21 và Điều 22, nhưng đề nghị làm rõ hơn bản chất và phạm vi của hoạt động truyền thông chính sách.
Theo đại biểu, truyền thông chính sách khác với phổ biến pháp luật. Phổ biến pháp luật giúp xã hội hiểu và thực hiện đúng những quy định đã ban hành. Còn truyền thông chính sách diễn ra khi chính sách vẫn đang được xây dựng; khi đó, điều quan trọng không chỉ là cung cấp thông tin mà còn là lắng nghe các đối tượng chịu sự tác động. Nếu chỉ giải thích để xã hội đồng thuận với một phương án đã quyết định thì truyền thông khó phát huy đầy đủ ý nghĩa.
“Tôi tán thành ý kiến cho rằng Luật cần quy định phần khung cho nội dung truyền thông chính sách, không nên giao trọn cho Chính phủ. Phần khung đó gồm ba nội dung tối thiểu: (i) các thông tin bắt buộc phải công khai, gồm mục tiêu, chi phí, lợi ích, các phương án và những vấn đề còn ý kiến khác nhau; (ii) trách nhiệm tiếp thu, phản hồi ý kiến góp ý; (iii) và nguyên tắc phân định với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật”, đại biểu nêu quan điểm.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa phát biểu
Cũng theo đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh thủ tục pháp lý bắt buộc trong quy trình xây dựng văn bản; còn Luật này điều chỉnh phương thức tổ chức truyền thông để thông tin đến được với các nhóm chịu tác động, nhất là nhóm khó tiếp cận. Không phân định rõ sẽ tạo ra sự chồng lấn giữa 2 dự án luật, hoặc tạo ra 2 chuẩn mực cho cùng một hoạt động, rất khó để theo dõi và triển khai thực hiện.
Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tại buổi thảo luận Tổ 3
Trên cơ sở phân tích đó, đại biểu đề nghị trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo thể hiện rõ hơn 4 định hướng: (i) kiến tạo năng lực pháp lý cho người dân và quản trị theo kết quả; (ii) coi trọng đúng mức giáo dục pháp luật trong nhà trường; (iii) bảo đảm công bằng trong tiếp cận pháp luật; (iv) tăng cường đối thoại trong truyền thông chính sách./.
