Điển hình, USA Rare Earth đã chi khoảng 2,8 tỷ USD để sở hữu mỏ đất hiếm Serra Verde tại Brazil, một trong số ít nguồn cung quy mô lớn ngoài Trung Quốc. Diễn biến này cho thấy quá trình định giá lại tài sản khoáng sản chiến lược đang bắt đầu bằng những dòng tiền cụ thể.
Việc dòng vốn thực sự được triển khai vào các tài sản này cho thấy một bước chuyển quan trọng: từ giai đoạn “câu chuyện chiến lược” sang giai đoạn “phân bổ vốn”. Trong bối cảnh đó, các tài sản khoáng sản ngoài Trung Quốc, đặc biệt là những dự án có khả năng vận hành ổn định và tích hợp chuỗi giá trị, đang bắt đầu được thị trường định giá lại.
Diễn biến này cho thấy ngành khoáng sản công nghệ cao không chỉ còn vận hành theo chu kỳ hàng hóa, mà đang bước vào một giai đoạn mới, nơi dòng vốn và vai trò chiến lược trở thành yếu tố định hình định giá trong dài hạn.
Từ chu kỳ hàng hóa đến định giá theo vai trò chiến lược
Trong nhiều năm, ngành khai khoáng vận hành theo một logic quen thuộc: giá hàng hóa tăng kéo theo mở rộng sản xuất, nguồn cung tăng và sau đó giá điều chỉnh. Định giá doanh nghiệp vì vậy cũng xoay quanh chu kỳ này.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang dần thay đổi. Các nền kinh tế lớn đang xem khoáng sản công nghệ cao là nền tảng cho an ninh kinh tế và công nghệ, từ đó thúc đẩy các chính sách nhằm kiểm soát nguồn cung và giảm phụ thuộc vào một số thị trường nhất định.
Điều này khiến giá trị của một tài sản khoáng sản không còn chỉ phụ thuộc vào trữ lượng hay chi phí khai thác, mà còn gắn với vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khả năng đảm bảo nguồn cung dài hạn, mức độ tích hợp trong chuỗi giá trị và khả năng tiếp cận dòng vốn.
Khi các yếu tố này hội tụ, định giá doanh nghiệp có xu hướng chuyển từ phản ánh lợi nhuận hiện tại sang phản ánh vai trò chiến lược trong dài hạn. Đây là nền tảng cho quá trình định giá lại đang diễn ra trên thị trường quốc tế.
Nguồn cung ngoài Trung Quốc: Yếu tố đang được thị trường trả giá cao hơn
Một trong những thay đổi quan trọng nhất của thị trường là sự dịch chuyển trong cấu trúc nguồn cung. Trong nhiều năm, Trung Quốc giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng khoáng sản công nghệ cao, đặc biệt ở khâu chế biến. Tuy nhiên, quốc gia này đang dần ưu tiên tiêu dùng nội địa và bảo vệ tài nguyên, với nhu cầu trong nước gia tăng, thậm chí trở thành bên tiêu thụ lớn và nhập khẩu ròng ở một số nguyên liệu.
Xu hướng này cũng được các doanh nghiệp trong ngành xác nhận. Bà Barbara Humpton, CEO của USA Rare Earth, nhận định: “Thế giới đã trở nên phụ thuộc quá nhiều vào một nguồn cung duy nhất, và đã đến lúc cần phá vỡ sự phụ thuộc đó.”
Sự dịch chuyển này khiến nguồn cung trên thị trường quốc tế bị thu hẹp, đồng thời thúc đẩy nhu cầu đối với các nguồn cung ngoài Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, các tài sản có khả năng cung cấp ổn định và quy mô lớn bắt đầu được thị trường định giá cao hơn.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sở hữu chuỗi giá trị tích hợp từ khai thác đến chế biến cũng được đánh giá cao hơn, nhờ khả năng đảm bảo nguồn cung, cải thiện biên lợi nhuận và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghiệp. Đây là lý do nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực vật liệu chiến lược được định giá cao, ngay cả khi lợi nhuận hiện tại chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng dài hạn.
Dòng vốn và cấu trúc thị trường: Chất xúc tác cho quá trình định giá lại
Bên cạnh yếu tố cung – cầu, dòng vốn đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc định hình định giá của ngành.
Các dự án khoáng sản chiến lược hiện nay thường đi kèm với sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ, các hợp đồng tiêu thụ dài hạn và sự tham gia của các quỹ đầu tư lớn. Điều này tạo ra một môi trường trong đó định giá không chỉ dựa trên lợi nhuận hiện tại, mà còn dựa trên khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng chiến lược và tiếp cận nguồn vốn dài hạn.
Trong bối cảnh đó, ngành khoáng sản công nghệ cao đang chuyển từ mô hình được dẫn dắt bởi lợi nhuận sang mô hình được dẫn dắt bởi dòng vốn, nơi vị thế chiến lược có thể thúc đẩy quá trình định giá lại ngay cả trước khi lợi nhuận tăng trưởng mạnh.
Đây cũng là yếu tố giải thích vì sao một số tài sản trên thị trường quốc tế đang được định giá ở mức cao hơn đáng kể so với các doanh nghiệp có nền tảng tương tự nhưng chưa có cùng mức độ tiếp cận dòng vốn hoặc định vị chiến lược.
MSR: Khoảng cách giữa nền tảng và định giá
Khi đặt trong bối cảnh toàn cầu, Masan High-Tech Materials (UPCOM: MSR) hội tụ nhiều yếu tố đang được thị trường quốc tế đánh giá cao. Doanh nghiệp sở hữu mỏ Núi Pháo, một trong những nguồn cung vonfram lớn ngoài Trung Quốc, cùng với chuỗi giá trị tích hợp từ khai thác đến chế biến sâu, lợi thế quan trọng trong bối cảnh nguồn cung ngoài Trung Quốc ngày càng hạn chế và nhu cầu mang tính dài hạn.
Nghiên cứu phát triển sản phẩm tại Masan High-Tech Materials
Sau nhiều năm đầu tư, MSR cũng đã xây dựng được nền tảng vận hành ổn định, với hiệu quả kinh doanh cải thiện rõ rệt trong thời gian gần đây. Điều này cho thấy doanh nghiệp không chỉ sở hữu tài sản, mà còn có khả năng chuyển hóa thành lợi nhuận.
Tuy nhiên, so với các doanh nghiệp cùng ngành trên thị trường quốc tế, mức định giá của MSR vẫn đang ở mức thấp hơn tương đối, trong khi nền tảng tài sản và mô hình kinh doanh có nhiều điểm tương đồng. Khoảng cách này có thể đến từ cấu trúc thị trường vốn và mức độ tiếp cận dòng vốn tổ chức.
Trong bối cảnh đó, các yếu tố như cải thiện lợi nhuận, duy trì mặt bằng giá vonfram và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường vốn có thể trở thành chất xúc tác giúp thu hẹp khoảng cách định giá. Với nền tảng tài sản chiến lược, chuỗi giá trị tích hợp và hiệu quả vận hành đang cải thiện, MSR đang hội tụ những yếu tố quan trọng cho một quá trình định giá lại.
Trong khi đó, thị trường khoáng sản công nghệ cao đang bước vào một chu kỳ mới, nơi yếu tố chiến lược, dòng vốn và cấu trúc chuỗi cung ứng đóng vai trò ngày càng lớn. Trong xu hướng này, các tài sản ngoài Trung Quốc có khả năng vận hành ổn định và tích hợp đang dần được định giá lại theo logic dài hạn, qua đó mở ra một góc nhìn mới đối với MSR trong giai đoạn tới.
