Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong tạo lập thể chế tín dụng xanh

Tóm tắt: Tín dụng xanh đòi hỏi thể chế kết nối mục tiêu bảo vệ môi trường với an toàn hoạt động ngân hàng. Bài viết phân tích vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tập trung vào thẩm quyền, phương thức thực hiện và nội dung cần hoàn thiện. Bằng phương pháp phân tích quy phạm, tổng hợp nghiên cứu và đối chiếu chính sách, bài viết phân biệt tín dụng xanh với quản lý rủi ro môi trường trong cấp tín dụng, đồng thời làm rõ giới hạn sử dụng công cụ tiền tệ để hỗ trợ chuyển đổi xanh. Kết quả cho thấy trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước đã được xác lập trong pháp luật và các chiến lược, kế hoạch liên quan. Vấn đề cần giải quyết là tính nhất quán trong thực hiện và phối hợp. Bài viết kiến nghị tăng tính chủ động chuyên môn gắn với trách nhiệm giải trình, cụ thể hóa việc áp dụng tiêu chí xanh và phân định trách nhiệm giám sát trong giới hạn thẩm quyền, mục tiêu tiền tệ và an toàn ngân hàng.

Từ khóa: Tín dụng xanh; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; thể chế; rủi ro môi trường; chính sách tiền tệ.

The State Bank of Vietnam and the Institutional Framework for Green Credit

Abstract: Green credit requires an institutional framework connecting environmental objectives with banking safety. This article examines the State Bank of Vietnam’s role in shaping that framework, focusing on its mandate, policy instruments and areas requiring improvement. Using doctrinal analysis, a review of scholarship and comparison of policy documents, it distinguishes green credit from environmental risk management in lending and considers the limits of monetary instruments in supporting the green transition. The analysis shows that the State Bank’s responsibilities are established in legislation and related strategies and action plans. The challenge is consistent implementation and coordination among competent authorities. The article recommends strengthening professional discretion together with accountability, clarifying the application of green criteria and distinguishing banking supervision from environmental verification. These recommendations support the green transition within statutory powers and the objectives of monetary and banking stability. The analysis distinguishes legislation currently in force from amendments scheduled to take effect after the research cut-off date.

Keywords: Green credit; State Bank of Vietnam; institutions; environmental risk; monetary policy.

1. Đặt vấn đề

Tín dụng xanh là một phương thức huy động và phân bổ nguồn lực cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững. Tuy nhiên, không phải mọi khoản tín dụng có xem xét tác động môi trường đều là tín dụng xanh. Khoản 1 Điều 149 Luật Bảo vệ môi trường xác định tín dụng xanh theo các nhóm dự án đầu tư mang lại lợi ích môi trường; khoản 2 và khoản 4 quy định về quản lý rủi ro môi trường trong hoạt động cho vay, cấp tín dụng. Việc phân biệt hai nội dung này là tiền đề để đánh giá đúng trách nhiệm của cơ quan quản lý và tổ chức tín dụng.^[1]

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa là cơ quan ngang bộ của Chính phủ, vừa là ngân hàng trung ương. NHNN có vai trò quan trọng trong xây dựng quy định, hướng dẫn quản lý rủi ro và tổ chức thực hiện chính sách liên quan đến tín dụng xanh. Dù vậy, vai trò này được thực hiện trong khuôn khổ phân công thẩm quyền giữa Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN. Định hướng tăng trưởng xanh cần được kết nối với mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền và an toàn hệ thống, không thể tự trở thành căn cứ sử dụng mọi công cụ điều hành.^[2]

Nghiên cứu về thể chế đã nhấn mạnh chất lượng pháp luật, tổ chức thực thi và trách nhiệm giải trình. Trong lĩnh vực ngân hàng trung ương, Chenet, Ryan-Collins và van Lerven đề xuất tiếp cận phòng ngừa đối với rủi ro tài chính liên quan đến khí hậu; DiLeo phân tích các điều kiện thể chế và giới hạn của ngân hàng trung ương xanh tại Anh; Matos Rosa so sánh nhiệm vụ pháp lý và biện pháp tiền tệ xanh. Ở Việt Nam, Nguyễn Minh Phương và cộng sự nghiên cứu tác động của chính sách tín dụng xanh đối với hoạt động ngân hàng. Những hướng tiếp cận này cho thấy cần xem xét đồng thời mục tiêu môi trường, nhiệm vụ pháp lý và điều kiện thực thi, thay vì chỉ liệt kê chính sách đã ban hành.^[3]

Bài viết đặt câu hỏi NHNN có thể và cần thực hiện vai trò tạo lập môi trường thể chế cho tín dụng xanh như thế nào trong giới hạn thẩm quyền hiện hành. Phương pháp chủ yếu là phân tích quy phạm, kết hợp tổng hợp nghiên cứu và đối chiếu các chiến lược, kế hoạch của ngành ngân hàng. Trọng tâm là phân định trách nhiệm, đánh giá tính nhất quán của khuôn khổ điều chỉnh và xác định nội dung cần hoàn thiện; bài viết không thực hiện khảo sát hay đo lường tác động nhân quả của từng công cụ. Mốc đối chiếu pháp luật là ngày 11/11/2026. Luật số 23/2026/QH16 được phân biệt là văn bản đã ban hành nhưng có hiệu lực từ ngày 01/12/2026, không được dùng như căn cứ đang có hiệu lực tại mốc nghiên cứu.^[4]

2. Cơ sở thể chế và trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước

2.1. Phạm vi môi trường thể chế cho tín dụng xanh

Thể chế bao gồm các quy tắc định hướng hành vi, tổ chức thực thi và cơ chế bảo đảm tuân thủ. Đối với tín dụng xanh, môi trường thể chế không chỉ là văn bản xác định lĩnh vực được ưu tiên. Nó còn bao gồm cách nhận diện dự án, phân công cơ quan xác nhận, quy trình đánh giá rủi ro của tổ chức tín dụng và kiểm tra việc thực hiện. Cách tiếp cận này cho phép đánh giá chất lượng thể chế qua khả năng vận hành, thay vì đồng nhất việc ban hành thêm văn bản với hiệu quả của chính sách.^[5]

Ở cấp độ nền kinh tế, tín dụng xanh có thể hỗ trợ sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm ô nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ở cấp độ tổ chức tín dụng, việc đưa yếu tố môi trường vào quyết định tài trợ giúp nhận diện các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến dự án và khả năng trả nợ. Hai cấp độ có liên hệ nhưng không trùng nhau: mục tiêu tạo lợi ích môi trường không tự chứng minh khoản vay an toàn, cũng như quản trị tốt rủi ro môi trường chưa đủ để xếp khoản vay vào tín dụng xanh. Vì thế, thiết kế thể chế phải đồng thời làm rõ tiêu chí môi trường và trách nhiệm thẩm định tín dụng.

Việc tài trợ dự án xanh còn gắn với chi phí đầu tư, thời gian thu hồi vốn và khả năng dự liệu rủi ro của khách hàng. Đây là cơ sở để nghiên cứu biện pháp hỗ trợ phù hợp, nhưng không thể từ đó suy ra mọi dự án xanh đều cần cùng một mức ưu đãi. Hiệu quả hỗ trợ phụ thuộc vào đối tượng, nguồn lực, điều kiện tiếp cận và cơ chế kiểm tra việc sử dụng vốn. Thể chế tín dụng xanh vì vậy cần kết nối yêu cầu môi trường với điều kiện kinh tế của dự án và nguyên tắc bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.

2.2. Vị trí pháp lý và giới hạn thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước

Điều 2 Luật NHNN quy định đồng thời vị trí cơ quan ngang bộ và chức năng ngân hàng trung ương. Theo khoản 1 Điều 4, hoạt động của NHNN hướng đến ổn định giá trị đồng tiền, an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống tổ chức tín dụng, an toàn, hiệu quả của hệ thống thanh toán, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Các nhiệm vụ này là căn cứ để NHNN xem xét rủi ro môi trường trong phạm vi quản lý, song không đồng nghĩa cơ quan này có thẩm quyền thay thế cơ quan quản lý môi trường hoặc quyết định mọi ưu đãi tài chính.^[6]

Cần phân biệt mục tiêu chính sách với lựa chọn công cụ. Điều 3 Luật NHNN phân công thẩm quyền quyết định và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia; Điều 10 quy định Thống đốc quyết định sử dụng các công cụ theo khuôn khổ luật định. Vì thế, nhiệm vụ hỗ trợ tăng trưởng xanh phải được thực hiện thông qua quyền hạn cụ thể. Một biện pháp có thể hữu ích cho môi trường vẫn cần được đánh giá về thẩm quyền ban hành, tác động tiền tệ, an toàn hệ thống và nguồn lực thực hiện.^[7]

Chức năng quản lý nhà nước và chức năng ngân hàng trung ương có thể cùng hiện diện trong một chính sách. Điều đó làm phát sinh nhu cầu giải thích rõ căn cứ và trách nhiệm, nhưng chưa đủ để kết luận mọi hoạt động đều không thể phân định. Tương tự, mô hình NHNN thuộc Chính phủ đặt ra vấn đề về mức độ chủ động chuyên môn, song không tự chứng minh có sự can thiệp trái mục tiêu tăng trưởng xanh trong từng trường hợp. Đánh giá bất cập phải chỉ rõ quyết định, cơ chế hoặc xung đột mục tiêu, tránh suy từ mô hình tổ chức sang kết luận tuyệt đối về kết quả điều hành.

Kinh nghiệm được DiLeo phân tích cho thấy hành động khí hậu của ngân hàng trung ương chịu tác động của cách nhìn nhận rủi ro và sự hỗ trợ chính sách từ Chính phủ. Nghiên cứu của Matos Rosa cũng cho thấy mối quan hệ giữa nhiệm vụ pháp lý và biện pháp xanh không thể giản lược thành một mô hình chung. Các kết quả này có giá trị tham khảo cho việc xác định điều kiện hành động tại Việt Nam, nhưng không chứng minh rằng chỉ cần thay đổi mức độ độc lập là tín dụng xanh sẽ phát triển hiệu quả.^[8]

3. Thực hiện vai trò tạo lập thể chế cho tín dụng xanh

3.1. Xác lập định hướng và trách nhiệm trong chiến lược phát triển

Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 giao NHNN rà soát, điều chỉnh thể chế ngân hàng, tín dụng theo mục tiêu tăng trưởng xanh, nghiên cứu mô hình ngân hàng xanh và chính sách tín dụng cho dự án xanh. Chiến lược phát triển ngành ngân hàng cũng đề cập việc thúc đẩy tín dụng xanh, tăng nguồn vốn cho năng lượng sạch và hoạt động ít các-bon. Như vậy, trách nhiệm của NHNN đã có nền tảng chính sách; vấn đề là chuyển định hướng thành quy định và quy trình thuộc thẩm quyền.^[9]

Quyết định số 1408/QĐ-NHNN năm 2023 ban hành Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng thực hiện Chiến lược tăng trưởng xanh và các nhiệm vụ triển khai kết quả COP26. Đây là bước cụ thể hóa định hướng cho toàn ngành. Trong khi đó, Đề án cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu theo Quyết định số 689/QĐ-TTg có giai đoạn thực hiện 2021–2025. Đây là một mốc trong quá trình đưa tín dụng xanh vào chính sách cơ cấu lại hệ thống ngân hàng, cho thấy yêu cầu kết nối chuyển đổi xanh với an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng.^[10]

Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 không tách một mục riêng mang tên NHNN trong phần tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, điểm 5 mục V đã giao trách nhiệm chung cho các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong xây dựng kế hoạch, tích hợp mục tiêu và tổ chức thực hiện. Bởi vậy, việc không nêu tên riêng không thể dẫn đến kết luận NHNN chưa có điều kiện chính sách để hành động. Khi đọc cùng chiến lược tăng trưởng xanh và kế hoạch ngành, vấn đề hợp lý cần đặt ra là mức độ cụ thể và khả năng phối hợp của nhiệm vụ đã có.^[11]

3.2. Hướng dẫn quản lý rủi ro môi trường trong cấp tín dụng

Khoản 4 Điều 149 Luật Bảo vệ môi trường giao Thống đốc NHNN hướng dẫn quản lý rủi ro môi trường trong hoạt động cấp tín dụng. Thông tư số 17/2022/TT-NHNN cụ thể hóa nhiệm vụ này đối với các tổ chức và dự án thuộc phạm vi áp dụng. Văn bản quy định nhận dạng, đánh giá, theo dõi, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro, cùng yêu cầu xây dựng quy định nội bộ. Đây là nội dung quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng, cần được phân biệt với thủ tục xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh.^[12]

Quy định nội bộ có thể được xây dựng riêng hoặc lồng ghép trong quy định về cấp tín dụng và kiểm soát nội bộ theo Thông tư. Tổ chức tín dụng phải tổ chức đánh giá rủi ro hoặc sử dụng kết quả đánh giá theo điều kiện áp dụng, đồng thời thỏa thuận biện pháp giảm thiểu khi dự án có rủi ro. Việc đặt yêu cầu vào quy trình nội bộ giúp kết nối mục tiêu quản lý với quyết định tài trợ cụ thể. Tuy nhiên, hiệu quả không thể chỉ được xác định qua việc đã ban hành quy trình; cần xem cách thông tin môi trường được sử dụng và theo dõi trong thực hiện khoản cấp tín dụng.^[13]

Trách nhiệm quản lý rủi ro không chuyển toàn bộ việc kiểm tra chuyên ngành môi trường sang ngân hàng. Tổ chức tín dụng cần sử dụng thông tin, hồ sơ và kết quả của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, đồng thời chịu trách nhiệm về quyết định thuộc hoạt động của mình. NHNN có thể hướng dẫn cách đưa thông tin đó vào quy trình cấp tín dụng và kiểm tra việc tuân thủ. Sự phân định này giúp tránh hai cách hiểu quá rộng: coi hồ sơ môi trường là bảo đảm đương nhiên về khả năng trả nợ hoặc đòi hỏi ngân hàng thực hiện lại toàn bộ đánh giá kỹ thuật chuyên ngành.

3.3. Hướng dẫn áp dụng tiêu chí xanh và phối hợp giám sát

Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh. Khoản 3 Điều 9 giao NHNN hướng dẫn các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện. Văn bản xác nhận là một căn cứ để đề nghị hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo pháp luật, không phải quyết định buộc ngân hàng cấp vốn. Cần phân biệt tư cách dự án thuộc danh mục với việc đáp ứng điều kiện tín dụng và điều kiện của từng cơ chế ưu đãi.^[14]

Từ ngày 01/11/2026, Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị trong phạm vi đối tượng của văn bản. Quyết định gắn việc xác định và báo cáo với căn cứ xem xét hỗ trợ lãi suất, đồng thời giao NHNN hướng dẫn ngân hàng thương mại và các chủ thể liên quan. Đây là cơ chế cần được phân biệt với danh mục phân loại xanh tại Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg. Hướng dẫn áp dụng cần chỉ rõ mục đích sử dụng hồ sơ, tránh coi các kết quả xác định là tự động thay thế cho nhau.^[15]

Vai trò phối hợp thể hiện rõ ở việc theo dõi tiêu chí sau khi dự án được xác nhận. Chủ dự án có trách nhiệm duy trì điều kiện; cơ quan và tổ chức xác nhận thực hiện nhiệm vụ theo pháp luật môi trường; tổ chức tín dụng theo dõi khoản cấp tín dụng và nghĩa vụ thỏa thuận với khách hàng. NHNN giám sát việc tuân thủ trong lĩnh vực ngân hàng theo thẩm quyền. Nếu không xác định rõ các vai trò này, cùng một hồ sơ có thể bị kiểm tra trùng lặp hoặc một thay đổi quan trọng của dự án không được chuyển đến chủ thể cần xử lý.^[16]

Thông tin số có thể hỗ trợ trao đổi và theo dõi hồ sơ, nhưng số hóa chỉ là phương thức tổ chức thực hiện. Bảo đảm an toàn công nghệ không thay thế việc đánh giá hiệu quả môi trường hoặc an toàn tín dụng. Yêu cầu phối hợp vì vậy tập trung vào thông tin cần sử dụng, cơ quan có trách nhiệm cung cấp và phạm vi sử dụng khi thẩm định, kiểm tra.

3.4. Giới hạn của việc sử dụng công cụ tiền tệ để hỗ trợ chuyển đổi xanh

Các nghiên cứu về ngân hàng trung ương xanh đề cập khả năng điều chỉnh công cụ để khuyến khích phân bổ vốn cho hoạt động ít các-bon. Cách tiếp cận phòng ngừa của Chenet và cộng sự cho thấy bất định khí hậu đặt ra thách thức đối với việc chỉ dựa vào định giá rủi ro hiện tại. Tuy nhiên, lập luận này không tự trao thêm thẩm quyền cho một ngân hàng trung ương. Khi vận dụng ở Việt Nam, mỗi biện pháp cần được đặt trong khuôn khổ mục tiêu và quyền hạn của NHNN.^[17]

Điều chỉnh điều kiện công cụ tiền tệ để hỗ trợ lĩnh vực xanh, nếu được nghiên cứu, phải phân biệt với quyết định cho vay của tổ chức tín dụng và chính sách hỗ trợ từ ngân sách. Việc tăng ưu tiên cho một nhóm tài sản hoặc dự án cần có tiêu chí, căn cứ rủi ro và đánh giá tác động phù hợp. Không nên đồng nhất định hướng tín dụng xanh với yêu cầu giảm chi phí vốn bằng mọi cách; cũng không thể coi nhãn “xanh” là lý do bỏ qua rủi ro tín dụng, thanh khoản hoặc tác động đến ổn định tiền tệ.

Do đó, trong khuôn khổ hiện hành, nhiệm vụ trực tiếp và có cơ sở rõ của NHNN là hướng dẫn quản lý rủi ro, thực hiện trách nhiệm được giao trong chính sách xanh và tổ chức giám sát theo thẩm quyền. Các công cụ phân bổ có chọn lọc cần được trình bày như lựa chọn chính sách đòi hỏi nghiên cứu, không mô tả là nghĩa vụ đã được luật áp đặt. Sự phân định này là cơ sở để đánh giá đúng thẩm quyền và điều kiện áp dụng của từng công cụ.

4. Đánh giá và kiến nghị hoàn thiện

4.1. Tăng tính chủ động chuyên môn gắn với trách nhiệm giải trình

Khuôn khổ hiện hành đã trao cho NHNN nhiều nhiệm vụ liên quan đến tín dụng xanh, nhưng việc kết nối mục tiêu môi trường với ổn định tiền tệ đòi hỏi sự giải thích rõ ràng về lựa chọn công cụ. Kiến nghị nâng cao tính độc lập cần được cụ thể hóa thành tính chủ động chuyên môn trong phạm vi thẩm quyền, cùng cơ chế phối hợp và giải trình. Nếu chỉ thay đổi tên gọi hoặc vị trí tổ chức mà không làm rõ trách nhiệm quyết định, khó đánh giá được lợi ích đối với tín dụng xanh.

Điều 8 Luật NHNN đã xác lập vai trò lãnh đạo, điều hành của Thống đốc. Trên cơ sở đó, nội dung cần tiếp tục nghiên cứu là mức độ bảo đảm quyết định chuyên môn, cách giải quyết xung đột giữa mục tiêu ngắn hạn với an toàn dài hạn và trách nhiệm đối với lựa chọn chính sách. Trong lĩnh vực tín dụng xanh, quyết định cần làm rõ căn cứ pháp lý, mục tiêu, đối tượng chịu tác động và cơ chế theo dõi, qua đó giúp kiểm tra tính phù hợp mà không làm mờ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền.^[18]

Sự phối hợp với Chính phủ và các bộ có thể hỗ trợ tính khả thi của chính sách, đặc biệt khi ưu đãi đòi hỏi nguồn lực công hoặc tiêu chí kỹ thuật môi trường. Do đó, không thể mặc nhiên coi mọi phối hợp là sự can thiệp làm suy giảm mục tiêu cốt lõi. Kiến nghị nên hướng đến quy trình phối hợp có căn cứ và trách nhiệm cụ thể, đồng thời bảo đảm NHNN giải thích được tác động của biện pháp đến ổn định tiền tệ và an toàn ngân hàng. Đây là cách tiếp cận phù hợp hơn với vị trí pháp lý hiện hành.

4.2. Cụ thể hóa việc áp dụng tiêu chí và điều kiện tiếp cận

Tiêu chí phân loại tín dụng xanh và điều kiện cấp tín dụng cần được phân định rõ. Khoản 1 Điều 149 Luật Bảo vệ môi trường chỉ xác định phạm vi tín dụng xanh; không quy định rằng mọi dự án muốn tiếp cận tín dụng đều phải thuộc các nhóm này. Hướng dẫn cần làm rõ sự khác biệt giữa khoản cấp tín dụng thông thường có quản lý rủi ro môi trường, khoản tín dụng được phân loại xanh và khoản được hưởng một chính sách hỗ trợ cụ thể. Mỗi trường hợp có căn cứ và điều kiện cần đối chiếu riêng.^[19]

Trên cơ sở đó, NHNN cần hướng dẫn tổ chức tín dụng sử dụng hồ sơ xác nhận đúng mục đích, kết nối với quy trình thẩm định và giám sát khoản vay. Tiêu chí xanh giúp nhận diện đối tượng phù hợp với chính sách, nhưng chưa thay thế đánh giá năng lực tài chính, khả năng trả nợ và các điều kiện cấp tín dụng áp dụng. Đối với hỗ trợ có nguồn lực công, cần phân định chủ thể quyết định hỗ trợ, chủ thể kiểm tra điều kiện và trách nhiệm khi điều kiện không còn được duy trì. Làm rõ quy trình sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn việc chỉ tiếp tục kêu gọi tăng nguồn vốn xanh.

4.3. Làm rõ trách nhiệm phối hợp trong thực hiện chính sách khí hậu

Kiến nghị cụ thể hóa vai trò NHNN trong Chiến lược biến đổi khí hậu cần xuất phát từ nhiệm vụ chung đã có, thay vì giả định chưa được giao trách nhiệm. Nội dung cần làm rõ là nhiệm vụ nào được thực hiện thông qua quản lý rủi ro ngân hàng, nhiệm vụ nào thuộc hướng dẫn triển khai cơ chế hỗ trợ và nhiệm vụ nào cần phối hợp với cơ quan môi trường, tài chính. Việc phân công phải kết nối với kế hoạch ngành để tránh các đầu việc cùng mục tiêu nhưng khác cách nhận diện đối tượng hoặc cách báo cáo.

Bên cạnh phân công, cần xác định cách xử lý thông tin cho thấy dự án thay đổi hoặc không còn đáp ứng tiêu chí. Kết quả kiểm tra môi trường phải được sử dụng đúng thẩm quyền và kết nối với xử lý nghĩa vụ của khách hàng trong quan hệ tín dụng theo pháp luật, thỏa thuận áp dụng. NHNN có vai trò hướng dẫn phần việc của ngân hàng, trong khi cơ quan môi trường và các chủ thể xác nhận chịu trách nhiệm đối với chuyên môn được giao. Cách tổ chức này vừa duy trì kiểm soát, vừa hạn chế việc chuyển trách nhiệm từ cơ quan này sang cơ quan khác.

Các kiến nghị về phân công, chủ động chuyên môn và hướng dẫn tiêu chí cần được triển khai cùng nhau. Nếu tiêu chí không rõ, tổ chức tín dụng khó thống nhất cách áp dụng; nếu trách nhiệm không rõ, kết quả xác nhận khó được sử dụng trong giám sát; nếu mục tiêu công cụ không được giải thích, khó đánh giá sự phù hợp với nhiệm vụ ngân hàng trung ương. Hoàn thiện môi trường thể chế vì vậy cần tập trung vào sự nhất quán giữa quy định và thực hiện, thay vì đo lường kết quả chỉ bằng số văn bản hoặc quy mô tín dụng mang nhãn xanh.

5. Kết luận

NHNN giữ vai trò quan trọng trong tạo lập môi trường thể chế cho tín dụng xanh thông qua xây dựng, hướng dẫn và tổ chức thực hiện chính sách theo thẩm quyền. Vai trò này được đặt trong phân công quản lý nhà nước và mục tiêu ổn định tiền tệ, an toàn hệ thống. Pháp luật đã có cơ sở về quản lý rủi ro môi trường và xác định dự án xanh; vì vậy, trọng tâm không chỉ là bổ sung quy định mà là bảo đảm áp dụng nhất quán và phối hợp hiệu quả.

Việc hoàn thiện cần phân biệt tín dụng xanh với quản lý rủi ro môi trường, tư cách dự án xanh với điều kiện được cấp vốn, và định hướng hỗ trợ với thẩm quyền sử dụng công cụ. Tăng tính chủ động chuyên môn phải gắn với trách nhiệm giải trình; cụ thể hóa nhiệm vụ khí hậu phải dựa trên phân công đã có. Khi các giới hạn và trách nhiệm được làm rõ, NHNN có thể hỗ trợ chuyển đổi xanh đồng thời duy trì các mục tiêu tiền tệ và an toàn ngân hàng mà pháp luật giao.