Toàn cảnh phiên trù bị Đại hội đại biểu Hội Luật gia Việt Nam khóa XV nhiệm kỳ 2026 – 2031
Phát huy trí tuệ luật gia trong kiến tạo thể chế
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV, các đại biểu kỳ vọng nhiệm kỳ mới sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức và phương thức hoạt động của Hội, thích ứng với yêu cầu cải cách thể chế, chuyển đổi số và lấy hiệu quả thực chất, sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo.
Đoàn Chủ tịch Đại hội
Sau nhiều năm gắn bó với Hội, các thế hệ luật gia kỳ vọng Đại hội XV không chỉ là dịp tổng kết chặng đường đã qua mà còn mở ra những định hướng mới, tạo không gian để đội ngũ luật gia phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển nhanh, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và những phương thức quản trị mới, yêu cầu đặt ra đối với công tác pháp luật cũng ngày càng cao. Pháp luật, chính sách phải kịp thời thích ứng với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và nguyện vọng chính đáng của người dân.
Theo các đại biểu, với đội ngũ hơn 100.000 hội viên hoạt động trên nhiều lĩnh vực và địa bàn, Hội Luật gia Việt Nam có nguồn lực trí tuệ lớn để tham gia xây dựng, hoàn thiện thể chế, phản biện chính sách, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.
Luật gia Lê Đông Triều, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý và Kinh doanh quốc tế (IBLA), cho rằng Đại hội XV cần tạo được một bước chuyển mạnh trong việc phát huy nguồn lực nghiên cứu và trí tuệ của đội ngũ luật gia.
Các đại biểu tin tưởng và kỳ vọng những đột phá, hiệu quả Đại hội XV Hội Luật gia Việt Nam
Theo ông, trong giai đoạn phát triển mới, vai trò của Hội không chỉ thể hiện ở việc tham gia góp ý các dự thảo văn bản pháp luật mà cần chủ động hơn trong nghiên cứu, nhận diện những vấn đề pháp lý mới phát sinh từ thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách có cơ sở khoa học và khả năng áp dụng trong thực tế.
Đặc biệt, cần tăng cường sự kết nối giữa nghiên cứu khoa học pháp lý, hoạt động thực tiễn của luật gia và yêu cầu xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật. Khi những kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành kiến nghị chính sách cụ thể, được kiểm nghiệm từ thực tiễn và phản ánh đúng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp, trí tuệ của đội ngũ luật gia sẽ được phát huy hiệu quả hơn.
Luật gia Lê Đông Triều, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý và Kinh doanh quốc tế (IBLA)
Luật gia Lê Đông Triều kỳ vọng nhiệm kỳ mới Hội Luật gia Việt Nam sẽ tiếp tục tạo cơ chế để các viện nghiên cứu, các tổ chức hành nghề luật, các chi hội và đội ngũ luật gia ở Trung ương, địa phương cùng tham gia vào quá trình nghiên cứu, phản biện và kiến tạo thể chế; qua đó góp phần đưa hoạt động của Hội ngày càng chuyên nghiệp, thực chất và có chiều sâu.
Đổi mới phương thức hoạt động, đưa pháp luật đến gần dân
Không chỉ kỳ vọng Hội phát huy vai trò trong xây dựng thể chế, các đại biểu cùng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động để pháp luật thực sự đi vào đời sống.
Một trong những đột phá quan trọng là đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy nhu cầu thực tế của người dân làm điểm xuất phát. Thay vì truyền đạt nặng về lý thuyết, cần tập trung vào những vấn đề người dân đang thiếu thông tin, cần được giải đáp; chuyển các quy định pháp luật khô khan thành ngôn ngữ đơn giản, rõ ràng, gắn với quyền và nghĩa vụ hằng ngày.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Đại hội
Phong trào “Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật” cần tiếp tục được phát huy, gắn với Đề án “Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024-2030”, qua đó đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, nhất là ở cơ sở, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế.
Các lĩnh vực thiết thực như đất đai, an ninh mạng, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng... cần được chú trọng. Những vụ án, tình huống có thật, phiên tòa giả định và các hình thức giải đáp pháp luật thông qua tình huống thực tế có thể giúp biến những quy định vốn khô cứng thành nội dung gần gũi, dễ hiểu.
Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội để đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật, quản lý hội viên, kết nối giữa các cấp Hội và rút ngắn thời gian truyền tải thông tin.
Các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội, video ngắn, infographic và kho dữ liệu pháp luật số có thể giúp thông tin pháp luật được truyền tải nhanh hơn, trực quan hơn và phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ đơn thuần là đưa nội dung lên môi trường trực tuyến mà quan trọng hơn là thay đổi cách tiếp cận: từ việc truyền đạt những gì mình có sang giải quyết những vấn đề pháp lý mà người dân thực sự cần.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với mỗi luật gia trong thời đại mới: không chỉ am hiểu pháp luật mà còn phải chủ động phát hiện vấn đề, nhận diện nhu cầu của xã hội, phản biện chính sách, đưa ra giải pháp và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp.
100% các đại biểu nhất trí tán thành biểu quyết tại Đại hội
Bên cạnh phổ biến, giáo dục pháp luật, các đại biểu kỳ vọng Hội tiếp tục đẩy mạnh trợ giúp pháp lý miễn phí cho người có công, người yếu thế; tham gia hòa giải ở cơ sở, góp phần giải quyết mâu thuẫn từ sớm, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội.
Không chỉ kỳ vọng Hội phát huy vai trò trong xây dựng thể chế, các đại biểu cùng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động để pháp luật thực sự đi vào đời sống.
Theo đại biểu Hà Huy Từ, một trong những đột phá quan trọng là "Đổi mới phương thức hoạt động: Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả". Muốn vậy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được đổi mới cả nội dung và hình thức.
Luật gia Hà Huy Từ chia sẻ tại Đại hội
Trước hết, cần tiếp tục phát động phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật", gắn với Đề án "Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024-2030". Theo ông Từ, phong trào góp phần nâng cao trách nhiệm của hội viên, đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, nhất là ở cơ sở, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế.
Điều quan trọng là nội dung tuyên truyền phải xuất phát từ nhu cầu thực tế. Thay vì truyền đạt nặng về lý thuyết, cần tập trung vào những vấn đề người dân còn thiếu thông tin, cần được giải đáp; chuyển các quy định pháp luật khô khan thành ngôn ngữ đơn giản, rõ ràng, gắn với quyền và nghĩa vụ hằng ngày.
Các lĩnh vực như đất đai, an ninh mạng, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng cần được chú trọng. Cùng với đó, có thể khai thác các vụ án, tình huống có thật để tăng tính trực quan, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với các hình thức trên nền tảng số.
Luật gia Lê Huy Quang cũng cho rằng chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội để đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội, video ngắn, infographic và kho dữ liệu pháp luật số có thể giúp thông tin được truyền tải nhanh, dễ tiếp cận hơn.
Những mô hình như "phiên tòa giả định", giải đáp pháp luật thông qua tình huống thực tế về chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội, tội phạm trên không gian mạng hay ma túy tổng hợp cũng góp phần biến những quy định vốn khô cứng thành nội dung gần gũi, dễ hiểu. Công nghệ đồng thời hỗ trợ quản lý hội viên, kết nối giữa các cấp Hội và rút ngắn thời gian truyền tải thông tin.
Các Đại biểu tham quan gian trưng bày sách của Nhà Xuất bản Hồng Đức
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là đưa nội dung lên môi trường trực tuyến mà cần đi cùng sự thay đổi trong cách tiếp cận: "Từ việc truyền đạt những gì mình có sang giải quyết những vấn đề pháp lý người dân thực sự cần".
Bên cạnh phổ biến, giáo dục pháp luật, các đại biểu kỳ vọng Hội tiếp tục đẩy mạnh trợ giúp pháp lý miễn phí cho người có công, người yếu thế; tham gia hòa giải ở cơ sở, góp phần giải quyết mâu thuẫn từ sớm, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội.
Để các mục tiêu của Đại hội sớm đi vào thực tiễn, Luật gia Hà Huy Từ cho rằng cần tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt các chương trình trọng tâm; rà soát, củng cố tổ chức Hội các cấp; thành lập tổ chức Hội cấp xã, phường, đặc khu, cơ quan, đơn vị và những địa bàn đủ điều kiện.
Cùng với đó là đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả; lấy kết quả, sản phẩm cụ thể và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo.
Các Luật gia cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, Hội Luật gia Việt Nam cần chuyển mạnh từ tư duy "làm đúng chức năng" sang "tạo ra giá trị thực chất", phát huy vai trò của đội ngũ luật gia trong cả kiến tạo thể chế và đồng hành cùng người dân.
Đó là sự chủ động thích ứng trước những thay đổi của đất nước và thế giới; thích ứng với yêu cầu cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ. Đồng thời, đó cũng là yêu cầu để mỗi luật gia không chỉ am hiểu pháp luật mà còn chủ động phát hiện vấn đề, phản biện chính sách, đưa ra giải pháp và đồng hành với người dân, doanh nghiệp.
Với tinh thần “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Hiệu quả - Phát triển”, các đại biểu kỳ vọng Đại hội XV sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới của Hội Luật gia Việt Nam: vững mạnh hơn về tổ chức, chuyên nghiệp hơn trong hoạt động, chủ động hơn trong kiến tạo thể chế, sâu sắc hơn trong nghiên cứu và phản biện chính sách, đồng thời gần dân hơn trong từng hoạt động cụ thể.
Đó cũng là kỳ vọng để mỗi luật gia thực sự trở thành một chủ thể tích cực trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống và tạo ra những giá trị thiết thực cho Nhân dân, doanh nghiệp và đất nước.
