(Pháp lý) - Muốn nền kinh tế, doanh nghiệp phát triển thì đòi hỏi phải có một hệ thống pháp luật tiến bộ, đồng bộ và môi trường kinh doanh lành mạnh, an toàn. Trong cả hai yêu cầu đó đều cần có sự đóng góp tích cực của báo chí.
Hoàn thiện hệ thống pháp luật
Trong những năm qua, công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đã có những tiến bộ quan trọng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, hệ thống pháp luật cũng bộc lộ những hạn chế như chưa đồng bộ, thiếu thống nhất, tính khả thi chưa cao, chậm đi vào cuộc sống. Cơ chế xây dựng, sửa đổi pháp luật còn nhiều bất hợp lý và chưa được coi trọng đổi mới, hoàn thiện. Tiến độ xây dựng Luật và các văn bản hướng dẫn còn chậm, chất lượng các văn bản pháp luật chưa cao. Việc nghiên cứu và tổ chức thực hiện các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên chưa được quan tâm đầy đủ. Hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật còn hạn chế. Thiết chế bảo đảm thi hành pháp luật còn thiếu và yếu. Trong đó có mảng pháp luật kinh tế tác động trực tiếp đến khối doanh nghiệp, doanh nhân cũng không ngừng đòi hỏi được hoàn thiện.
Nhìn lại hoạt động xây dựng pháp luật kinh tế của nước ta hiện nay, có thể thấy hệ thống pháp luật, chính sách kinh tế đã được xây dựng tương đối đồng bộ, cơ bản phù hợp với cơ chế thị trường và đáp ứng được ở mức độ nhất định yêu cầu, đòi hỏi của sự phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Hiến pháp năm 2013 đã xác định thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN cụ thể hơn, từng bước thực thi có hiệu quả và tạo được sự đồng thuận trong xã hội.
Các quan hệ thị trường phát sinh trong các lĩnh vực kinh doanh chuyên ngành cũng đã được các luật chuyên ngành quy định một cách cụ thể như Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở, Luật Đất đai…
Việc giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh cũng đã được quan tâm, thể hiện ở việc ban hành Bộ luật Tố tụng Dân sự, Luật Trọng tài thương mại…
Pháp luật kinh tế đã tạo ra mặt bằng pháp lý chung cho các loại hình doanh nghiệp, đảm bảo sự bình đẳng về pháp lý trong kinh doanh của các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, trong Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp.
Vai trò tích cực của báo chí
Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và đưa pháp luật vào cuộc sống có vai trò rất quan trọng của báo chí. Ví dụ Luật Doanh nghiệp, ngay từ khi chuẩn bị cho những bản dự thảo đầu tiên, báo chí đã tham gia tích cực trong việc đưa tin, tuyên truyền, vận động cho sự ra đời của bộ luật đặc biệt quan trọng này, để nó tạo nên một nền tảng, hành lang pháp lý có hệ thống, đầy đủ và chặt chẽ nhất từ trước cho đến thời điểm đó. Với những quy định mới mẻ, khác hẳn tư duy quản lý cũ, nếu không có báo chí tích cực phản ánh, đưa tin đa chiều từ ý kiến doanh nhân đến các chuyên gia thì khó có được sự đồng thuận rộng rãi để đạo luật được thông qua và ban hành như vậy.
Sau đó, báo chí lại tiếp tục phản ánh, đấu tranh không mệt mỏi để đưa Luật vào cuộc sống, để dỡ bỏ các giấy phép con, cải cách thủ tục hành chính… tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển, ngăn chặn tình trạng nhũng nhiễu, làm khó doanh nghiệp.
Hay một biểu hiện dễ thấy là có nhiều tờ báo chuyên mảng kinh tế, kinh doanh, doanh nghiệp, còn lại hầu hết các tờ báo về kinh tế - chính trị - xã hội ở tất cả các loại hình báo chí đều có chuyên mục về pháp luật, về kinh tế. Báo chí thường xuyên phản ánh về những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ của doanh nghiệp cũng như những sai phạm của doanh nghiệp để tạo ra mặt bằng cạnh tranh lành mạnh, đúng pháp luật.
Vụ quán cà phê “Xin chào” ở huyện Bình Chánh, TP. HCM bị chính quyền quận kiểm tra hành chính và truy tố đã làm nổi sóng dư luận 4 năm trước là một dẫn chứng điển hình. Vụ việc được báo chí phản ứng mạnh mẽ, chỉ ra những uẩn khúc và áp dụng sai pháp luật của các cơ quan chức năng huyện Bình Chánh. Vụ việc khiến Thủ tướng Chính phủ phải chỉ đạo xử lý, cuối cùng chủ quán cà phê “Xin chào” mới được buông tha, nhiều quan chức liên quan bị xử lý nghiêm khắc. Vụ việc vốn rất nhỏ này phản ánh một vấn đề lớn là môi trường lành mạnh cho doanh nghiệp tư nhân phát triển đòi hỏi rất nhiều nỗ lực trong hoàn thiện pháp luật và biện pháp kiểm tra, giám sát của Nhà nước và của toàn xã hội để ngăn chặn tiêu cực.
Rõ ràng, báo chí đã góp phần rất hiệu quả để tuyên truyền pháp luật, bênh vực doanh nghiệp khi họ bị nhũng nhiễu, đối xử bất công nên hạn chế không để tình trạng tương tự tái diễn. Với doanh nghiệp, báo chí thật sự như một hiệp sĩ.
Đồng hành
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc từng nói: “Doanh nghiệp giải quyết việc làm, doanh nghiệp giải quyết tăng trưởng, hội nhập. Cho nên doanh nghiệp và báo chí đồng hành thì tạo sức mạnh rất lớn trong đời sống xã hội”. Thủ tướng đề nghị các cơ quan báo chí phải đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của xã hội về thông tin, hoạt động của các cơ quan Nhà nước, góp phần thực hiện công khai, minh bạch quá trình và kết quả xử lý công việc của cơ quan hành chính Nhà nước. Qua đó góp phần bảo đảm thực hiện nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân kiểm tra để hoạt động của Chính phủ, của bộ máy hành chính các cấp phục vụ tốt hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Báo chí cũng cần thực hiện tinh thần trọng dân, gần dân, hiểu dân, có trách nhiệm với dân để phản ánh kịp thời, trung thực những nguyện vọng, ý kiến của người dân; truyền tải thông tin thiết thực phù hợp với người dân.
“Ý chúng tôi nói báo chí phải lắng nghe hơi thở cuộc sống. Những nguyện vọng chính đáng của người dân chúng ta phải phản ánh. Chính sách hình thành từ đây, từ kênh báo chí quan trọng”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Trong cuộc khủng hoảng do đại dịch Covid-19 hiện nay, báo chí đã thể hiện với vai trò không nhỏ của mình trong việc giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng.
Báo chí đã phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp đến Chính phủ, để Chính phủ kịp thời đưa ra chính sách linh hoạt, hiệu quả, giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng. Qua báo chí với những thông tin kịp thời về diễn biến kinh tế quốc tế và trong nước, các doanh nghiệp dễ ứng phó hơn và dễ nắm bắt thời cơ thuận lợi cho sản xuất kinh doanh. Do đó, nhiều doanh nghiệp có riêng một bộ phận tiếp nhận các thông tin liên quan đến lĩnh vực của mình hoạt động, hàng ngày bộ phận này sẽ tổng hợp các thông tin quan trọng nhất để chuyển lên ban lãnh đạo tham khảo. Chính vì vậy lãnh đạo doanh nghiệp luôn có được sự điều chỉnh kịp thời để bảo đảm tuân thủ các chủ trương, chính sách pháp luật cũng như bám sát thị trường.
Trong thời điểm khó khăn vừa qua, về cơ bản, báo chí đã phản ánh tốt thực trạng của lạm phát, suy giảm nền kinh tế và các chính sách, biện pháp linh hoạt, hiệu quả mà Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước đã áp dụng. Chẳng hạn, khi lạm phát xảy ra, báo chí, đặc biệt là báo kinh tế đã thông tin rất kịp thời tới cộng đồng doanh nghiệp và người dân về sự biến động của giá cả thị trường, chỉ số lạm phát, lãi suất tiền gửi, tiền vay cả trên thị trường thế giới và trong nước. Đặc biệt, khi Chính phủ quyết định thực hiện các gói kích cầu, báo chí đã thông tin khá kịp thời, đầy đủ cả nội dung, điều kiện thực hiện. Báo chí còn nêu cả những vướng mắc, khó khăn về thủ tục hành chính khi thực hiện các biện pháp kích cầu. Đó là một trong những điều kiện để ngăn chặn các hành vi tham nhũng khi thực hiện các biện pháp kích cầu và góp phần làm cho các biện pháp kích cầu phát huy tác dụng tốt trong thực tế để có một kết quả Việt Nam là một trong không nhiều nền kinh tế có mức tăng trưởng dương vào năm 2019.
Báo chí cũng là lực lượng chủ chốt trong định hướng xã hội. Thời gian vừa qua báo chí đã làm khá tốt điều này, tạo ra sự đồng thuận trong xã hội, tránh được sự hoang mang đồng thời cổ vũ nhân dân, doanh nghiệp nỗ lực vượt qua khó khăn.
Và đương nhiên, báo chí đưa thông tin, quảng bá thương hiệu, sản phẩm của doanh nghiệp đến với đông đảo người tiêu dùng trong cả nước, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, mua bán online… đã khiến hàng hóa nhanh chóng tiếp cận được người tiêu dùng, tháo gỡ những khó khăn mà chỉ ít năm trước khó ai nghĩ có thể tháo gỡ dễ dàng như vậy.
Có thể nói báo chí luôn là người bạn đồng hành của doanh nghiệp.
Báo chí - Doanh nghiệp mong gì?
Để thực hiện ngày càng hiệu quả hơn chức năng của mình đối với doanh nghiệp, đối với sự phát triển lành mạnh của thị trường thì báo chí cũng không ngừng đổi mới, nâng cao năng lực mọi mặt.
Kinh tế, kinh doanh là một lĩnh vực rất phức tạp, do đó người làm báo nào cũng cần có kiến thức nền về kinh tế và bám sát thực tế để có những góc nhìn, những đánh giá khách quan, sâu sắc, có giá trị đối với người đọc. Thực tế đã chứng minh, có những bài báo hời hợt, giật gân hay vì động cơ thiếu trong sáng khiến doanh nghiệp điêu đứng, thậm chí cả vùng sản xuất bị người tiêu dùng tẩy chay.
Về nguyên tắc, báo chí và doanh nghiệp đều bình đẳng trước pháp luật, nếu báo chí truyền thông đưa thông tin sai gây thiệt hại cho doanh nghiệp thì phải chịu trách nhiệm và phải xử lý theo quy định của pháp luật; ngược lại nếu doanh nghiệp vi phạm pháp luật thì đương nhiên cũng bị xử lý nghiêm minh, nhưng thực tế nếu có xung đột giữa báo chí và doanh nghiệp thì dường như phần thua thiệt cũng thuộc về doanh nghiệp.
Trong giai đoạn hiện nay, nhiều doanh nghiệp mong rằng báo chí nên tăng cường mạnh mẽ công tác tuyên truyền làm chuyển biến nhận thức cho cán bộ công chức Nhà nước, góp phần làm thay đổi nhận thức, thái độ và tinh thần trách nhiệm theo lời kêu gọi của một "Chính phủ liêm chính, kiến tạo và hành động vì sự phát triển của người dân và doanh nghiệp ". Báo chí theo dõi một cách khách quan, bám sát sự kiện, thông tin nhanh nhạy, phân tích trúng vấn đề trọng điểm, định hướng dư luận rõ ràng, góp phần vạch rõ những hiện tượng sai phạm, tiêu cực trong đời sống xã hội, kiên quyết đấu tranh, tạo áp lực từ dư luận xã hội đối với những biểu hiện thoái hóa, biến chất của một số cán bộ, cơ hội, tham nhũng, vô trách nhiệm… để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng cho doanh nghiệp và doanh nhân chân chính phát triển.
Báo chí cũng cần cổ vũ cho các doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Made in Việt Nam.
Và một mong ước không thể không đặt ra là thông tin của báo chí phải trung thực, khách quan và có tính xây dựng cao, bởi nếu bị bóp méo, cắt xén, cường điệu, xuyên tạc sẽ đưa đến những hậu quả xã hội khôn lường, làm tổn hại đến uy tín doanh nghiệp, doanh nhân, thậm chí làm phá sản các doanh nghiệp khiến hàng ngàn lao động mất việc làm… Bên cạnh đó, có những thông tin dù đúng nhưng sẽ gây sốc, tạo tâm lý hoang mang, hoảng sợ, mất lòng tin, vì thế, khi đưa tin cần có liều lượng hợp lý và cách tiếp cận cụ thể sáng tạo và cao hơn hết là đạo đức người làm báo để điều chỉnh cho phù hợp.
An Hạ
