Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La và Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình)
Rà soát cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, đảm bảo tính thống nhất, khả thi
Phát biểu góp ý dự thảo Luật Phát triển đô thị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo luật. Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như thuận lợi trong tổ chức thực hiện, Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ một số nội dung.
Tại Điều 23 của dự thảo Luật Phát triển đô thị quy định về cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm thống nhất với Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về thành lập và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, tránh tình trạng quy định trùng lặp hoặc hình thành thêm một cơ chế quản lý, điều hành hay một tầng nấc cấp phép song song.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Nghị quyết số 222 đã quy định một Trung tâm tài chính quốc tế nhưng được thành lập tại hai địa điểm (Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng), với một Hội đồng điều hành chung. Tại mỗi địa phương đều có cơ quan điều hành thực hiện theo quy chế hoạt động thống nhất do Hội đồng điều hành ban hành. Trong tháng 7 vừa qua, Hội đồng điều hành đã ban hành quy chế hoạt động; đồng thời xây dựng kế hoạch phát triển Trung tâm tài chính quốc tế đến năm 2035.
Qua nghiên cứu Điều 23 của dự thảo luật, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, có những khoản quy định chung là “thành phố”, nhưng tại một số điểm lại quy định cụ thể là “Thành phố Hồ Chí Minh”. Vì vậy, cần làm rõ điều luật này được thiết kế áp dụng riêng cho Thành phố Hồ Chí Minh hay áp dụng chung cho cả Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng. Việc làm rõ phạm vi áp dụng là rất cần thiết để bảo đảm sự thống nhất và thông suốt trong quá trình triển khai.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La và Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình)
Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiến hành rà soát, đánh giá tình hình triển khai Nghị quyết số 222 sau một năm thực hiện. Qua đó cho thấy, Nghị quyết số 222 đã thiết lập một khung pháp lý với nhiều cơ chế mở và trao quyền khá lớn cho Chính phủ.
Cụ thể, Chính phủ được quy định các sản phẩm, dịch vụ tài chính được phép cung cấp tại Trung tâm tài chính quốc tế; quy định về thành viên của trung tâm; đồng thời được ban hành các văn bản có nội dung khác với quy định của luật và các nghị quyết hiện hành khi cần thiết để triển khai cơ chế đặc thù.
Do đó, nếu Điều 23 của dự thảo luật quy định trùng với những nội dung đã được Nghị quyết số 222 điều chỉnh thì không cần thiết. Ngược lại, nếu có quy định khác, phải rà soát kỹ để bảo đảm thống nhất trong áp dụng pháp luật. Đây là vấn đề cần được làm rõ ngay trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật, nhất là khi Trung tâm tài chính quốc tế đang được kỳ vọng trở thành một động lực mới cho phát triển kinh tế và hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh.
Trao quyền cho đô thị nhưng phải giữ vững an toàn tài chính quốc gia
Tán thành với việc tăng quyền tự chủ và bổ sung thêm nguồn lực cho các đô thị đặc biệt, nhưng Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, một số nội dung cần được quy định rõ hơn. Cụ thể, tại khoản 5 Điều 32 quy định HĐND thành phố có thẩm quyền quyết định việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, đồng thời được vay từ các tổ chức tài chính trong nước và nước ngoài để huy động vốn nhằm triển khai các dự án đầu tư của thành phố.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La và Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình)
Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc mở rộng khả năng huy động vốn, kể cả từ nước ngoài là cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng đô thị. Tuy nhiên, cần làm rõ việc vay vốn nước ngoài của các địa phương có chịu sự ràng buộc bởi các chỉ tiêu, giới hạn và các cân đối về nợ nước ngoài của quốc gia hay không. Bởi vậy, cần rà soát, tính toán kỹ, bởi trong trường hợp nhiều địa phương đồng thời thực hiện vay vốn nước ngoài, tổng nghĩa vụ vay và trả nợ có thể tác động đến hạn mức nợ nước ngoài của quốc gia cũng như các chỉ tiêu an toàn tài chính quốc gia. Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị dự thảo luật cần quy định rõ cơ chế phối hợp giữa các địa phương với Bộ Tài chính - cơ quan quản lý nhà nước về nợ công và nợ nước ngoài của quốc gia, trong quá trình xem xét, thẩm định, theo dõi và kiểm soát các khoản vay nước ngoài của địa phương. Điều này sẽ góp phần bảo đảm vừa phát huy quyền tự chủ của địa phương, vừa giữ vững an toàn tài chính quốc gia.
Dự thảo cho phép ngân sách Thành phố hưởng các khoản phí, lệ phí ngoài Danh mục hiện hành và “các khoản thu khác” chưa được quy định trong pháp luật về ngân sách nhà nước; đồng thời giao HĐND Thành phố điều chỉnh mức hoặc tỷ lệ thu một số khoản phí, lệ phí. Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, Luật cần xác định nguyên tắc các khoản thu này phải gắn với dịch vụ, lợi ích hoặc chi phí quản lý cụ thể; không được trùng với nghĩa vụ tài chính hiện hành và không phải là một sắc thuế mới.
Khoản 6 Điều 32 giao UBND thành phố điều hành linh hoạt giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên trong tổng nguồn ngân sách đã được HĐND thông qua, sau đó báo cáo HĐND tại kỳ họp gần nhất. Đây là thẩm quyền lớn, tuy nhiên phải lưu ý và làm rõ giới hạn: việc điều hành không làm thay đổi tổng mức chi, các mục tiêu, nhiệm vụ và dự án quan trọng đã được HĐND quyết định; không chuyển nguồn đầu tư sang hình thành các nhiệm vụ chi thường xuyên có tính chất lâu dài hoặc làm ảnh hưởng đến cân đối ngân sách những năm sau.
Đại biểu tham gia thảo luận tại Tổ 10
Bổ sung cơ chế khai thác, sử dụng hiệu quả các loại không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao
Nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị, đại biểu Trần Thế Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình khẳng định, đây là dự án luật có ý nghĩa quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển đô thị, tạo cơ sở pháp lý để hình thành các cơ chế đột phá, huy động nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của các đô thị trong giai đoạn phát triển mới.
Quan tâm đến quy định về quản lý khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao tại Điều 11 của dự thảo luật, đại biểu Trần Thế Anh thống nhất với việc dành một điều riêng để quy định về quản lý, khai thác và sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao. Đây là nguồn lực phát triển rất lớn của các đô thị hiện đại trong tương lai. Tuy nhiên, theo đại biểu Điều 11 cần tiếp tục hoàn thiện để làm rõ hơn trọng tâm điều chỉnh của luật.
Cụ thể, khoản 2 Điều 11 quy định: không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao phải được quy hoạch, phân vùng chức năng để quản lý, đầu tư xây dựng, khai thác và sử dụng. Đồng thời, điểm a khoản 3 Điều 11 tiếp tục giao Hội đồng nhân dân thành phố quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch đối với các loại không gian này.
Đại biểu Trần Thế Anh cho rằng, các quy định này vẫn dành nhiều dung lượng cho nội dung quy hoạch. Trong khi đó, Luật phát triển đô thị cần tập trung nhiều hơn vào cơ chế phát triển - cơ chế khai thác, sử dụng hiệu quả các loại không gian này như một nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội của đô thị.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu hoàn thiện điểm g khoản 3 Điều 11. Dự thảo đã giao Hội đồng nhân dân thành phố quy định các khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao, nhưng chưa làm rõ các nguyên tắc xác định giá trị quyền khai thác, nguyên tắc quản lý và sử dụng nguồn thu này. Đại biểu khẳng định, đây là nguồn lực rất lớn của đô thị, vì vậy cần nghiên cứu quy định ngay trong luật các nguyên tắc cơ bản về khai thác, quản lý, sử dụng nguồn thu để bảo đảm công khai, minh bạch và sử dụng hiệu quả tài sản công.
Đại biểu Nguyễn Thị Bích Đào – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình phát biểu
Cũng quan tâm đến các quy định tại Điều 11 của dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Bích Đào – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình góp ý các quy định tại Điều 11 của dự thảo luật về nội dung quản lý đô thị, nhà ở và không gian đô thị.
Theo đó, dự thảo luật đã phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương trong việc quy định quản lý, sử dụng và khai thác không gian đô thị, phù hợp với yêu cầu tối ưu hóa nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, quán triệt tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển đô thị, lấy con người làm trung tâm, quy định tại Điều 11 và Điều 12 hiện vẫn thiên về khía cạnh khai thác thương mại không gian, chưa chú trọng đúng mức đến các chỉ tiêu bảo đảm chất lượng sống của cư dân như: tỷ lệ không gian công cộng, diện tích cây xanh đô thị và hạ tầng giao thông công cộng.
Do đó, đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo xem xét, bổ sung nguyên tắc khai thác không gian đô thị bao trùm và bảo vệ môi trường, cần quy định rõ nguyên tắc khai thác, nâng cao giá trị sử dụng đất đai phải bảo đảm tính bình đẳng, không làm gia tăng phân hóa xã hội hoặc tạo rào cản tiếp cận của cộng đồng đối với các không gian công cộng. Đồng thời, ràng buộc tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc đối với các dự án khai thác, xây dựng công trình ngầm, nhằm bảo đảm không gây sụt lún bề mặt và chống suy thoái, ô nhiễm nguồn nước dưới đất.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung chính sách bắt buộc về ưu tiên bố trí quỹ đất "sạch" và dành nguồn lực đầu tư phát triển hệ thống trường học công lập tại các khu đô thị mới, khu tái định cư, khu công nghiệp và khu công nghệ cao. Đây là giải pháp cấp thiết nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng xã hội, giải quyết nhu cầu an sinh cơ bản của người dân và người lao động sau quá trình mở rộng không gian đô thị.
Bổ sung nguyên tắc sử dụng nguồn thu hình thành từ phát triển TOD
Đại biểu đánh giá cao việc Ban soạn thảo đã dành một điều riêng quy định về cơ chế phát triển TOD tại Điều 13 của dự thảo luật. Đặc biệt, điểm a khoản 1 Điều 13 đã cho phép sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư, tạo quỹ đất và đấu giá quyền sử dụng đất nhằm phát triển khu vực TOD. Đây chính là chính sách có tính đột phá.
Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La và Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình)
Tuy nhiên, dự thảo luật cần nghiên cứu bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng nguồn thu hình thành từ phát triển TOD. Theo đó, cần ưu tiên tái đầu tư cho hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và không gian công cộng của chính khu vực TOD. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm phát triển bền vững và tạo sự đồng thuận của người dân.
Bên cạnh đó, điểm b khoản 1 Điều 13 cho phép Hội đồng nhân dân thành phố quy định các chỉ tiêu sử dụng đất, chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật khác hoặc chưa có trong quy định, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đây là cơ chế rất đột phá nhưng cũng tác động trực tiếp đến phát triển đô thị lâu dài. Theo đại biểu, cần nghiên cứu bổ sung ngay trong luật các nguyên tắc kiểm soát việc áp dụng cơ chế này, như giới hạn điều chỉnh, tiêu chí đánh giá tác động đối với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, môi trường và chất lượng sống của người dân, nhằm bảo đảm việc thực hiện thống nhất, minh bạch và tránh lạm dụng.
Ngoài ra, điểm d khoản 1 Điều 13 đã quy định khá đầy đủ các khoản thu trong khu vực TOD, gồm: khoản thu từ diện tích sàn xây dựng tăng thêm, khai thác giá trị tăng thêm từ đất, phí cải thiện hạ tầng, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt và các khoản thu khác. "Dự thảo cần tiếp tục làm rõ nguyên tắc xác định các khoản thu này, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; đồng thời tăng tính minh bạch và khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện", đại biểu Trần Thế Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình nêu quan điểm.
