Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu
Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh vị thế, vị trí của Kiểm toán nhà nước ngày càng được củng cố kể từ khi Đảng bộ Kiểm toán nhà nước trực thuộc Đảng bộ Quốc hội. Đánh giá cao những nỗ lực vượt bậc của ngành trong thời gian qua, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận Kiểm toán nhà nước là đơn vị đi đầu trong lĩnh vực chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nghiêm túc triển khai phong trào "bình dân học vụ số" và ứng dụng vào thực tiễn kiểm tra.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt ra yêu cầu cốt lõi về việc thay đổi tư duy đánh giá hiệu quả hoạt động kiểm toán, "không phải là đi kiểm tra nhiều cuộc, xử lý nhiều là tốt mà quan trọng là vấn đề cảnh báo, vấn đề phòng ngừa và xây dựng hệ thống từ Trung ương đến địa phương, các khu vực; làm sao để gắn bó với địa phương, chỉ ra những việc được, chưa được, uốn nắn thường xuyên để thực hiện theo đúng Luật Kiểm toán nhà nước hàng năm".
Các đại biểu tham dự phiên họp
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, hoạt động kiểm toán theo kế hoạch hàng năm là nhiệm vụ đương nhiên, nhưng điều quan trọng hơn là phải nâng cao ý thức chấp hành tự giác của các bộ, ngành, địa phương. Vai trò của kiểm toán hiện nay hết sức quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác cán bộ cũng như việc xem xét, bổ nhiệm nhân sự tại các địa phương và các ngành. Do đó, trong thời gian tới, Kiểm toán nhà nước cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm, tăng cường hơn nữa tính cảnh báo, phòng ngừa và tham mưu hoàn thiện chính sách.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu
Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh kế hoạch kiểm toán phải là một bộ phận quan trọng trong hệ thống thông tin phục vụ Quốc hội. Kiểm toán nhà nước cần cung cấp những thông tin độc lập, khách quan, có chiều sâu và giá trị thực tiễn cao để hỗ trợ Quốc hội trong các chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Đặc biệt, về nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, Chủ tịch Quốc hội chỉ đạo "cần nâng cao chất lượng kiến nghị hoàn thiện thể chế - đây là nhiệm vụ cần có chuyển biến rõ nét trong năm 2027. Kết quả kiểm toán được tổng hợp, phân tích ở tầm chính sách để nhận diện những vấn đề có tính hệ thống, từ đó kiến nghị sửa đổi pháp luật, hoàn thiện quản lý, khắc phục bất cập từ khâu chính sách".
Các đại biểu tham dự phiên họp
Bước tiến mạnh mẽ trong tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số và phòng, chống tiêu cực
Đánh giá tổng quan về mô hình tổ chức và phương thức vận hành của Kiểm toán nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định ghi nhận những nỗ lực vượt khó của ngành trong bối cảnh biên chế tinh giản nhưng khối lượng công việc ngày càng lớn, địa bàn hoạt động rộng và tính chất công việc phức tạp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, bộ máy của Kiểm toán nhà nước hiện nay thể hiện sự đoàn kết cao và chất lượng. Đặc biệt, sự chuyển biến mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số đã giúp các đoàn kiểm toán thực hiện nhiều phần việc từ xa trên môi trường số. Điều này không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm toán mà còn đóng góp trực tiếp vào công tác phòng, chống tiêu cực.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ vị thế đặc biệt của Kiểm toán nhà nước: "vai trò của Kiểm toán nhà nước là một chế định đặc biệt, chế định hiến định và được Đảng, Nhà nước rất coi trọng. Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước là thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Ban Chỉ đạo thể chế. Không có một cuộc giám sát nào của Quốc hội mà Kiểm toán không tham gia".
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu
Góp ý về 6 kiến nghị của Kiểm toán nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng các nội dung liên quan đến hoàn thiện khung khổ pháp lý theo Nghị quyết 66, xây dựng Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi), hay định hướng phát triển đến năm 2035, tầm nhìn 2045 nên được chuyển thành các nhiệm vụ trong phương hướng hành động chủ động của ngành để trình cấp có thẩm quyền. Đối với các văn bản, quyết định kiểm toán chưa được các cơ quan thực hiện nghiêm túc, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị lập danh mục theo dõi chặt chẽ, đôn đốc định kỳ và có biện pháp xử lý, đôn đốc cụ thể.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề xuất một cải tiến quan trọng về thời hạn báo cáo công tác năm của Kiểm toán nhà nước. "Tôi đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi vào kết luận là từ năm 2027 trở đi, báo cáo kiểm toán công tác năm là làm từ ngày 1/1 đến ngày 31/12 và trình Quốc hội vào kỳ họp đầu năm. Làm theo thông lệ cũ khiến một năm phải làm báo cáo tới 3 lần, lãng phí thời gian, công sức mà số liệu lại không phản ánh trọn vẹn cả năm", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa tại phiên họp
Đồng tình với các đánh giá, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nhấn mạnh Kiểm toán nhà nước là đơn vị rất gương mẫu trong việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy, thu gọn đầu mối, bảo đảm không chồng chéo và vận hành thông suốt. Kiểm toán nhà nước đã triển khai 79 cuộc kiểm tra việc thực hiện kiến nghị. Việc tập trung đôn đốc, kiểm tra thực hiện kết luận là hướng đi hoàn toàn đúng đắn, đáp ứng sự quan tâm của đại biểu Quốc hội. Về công tác phòng, chống tham nhũng, trong 8 tháng, ngành đã chuyển các vụ việc có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra - con số bứt phá so với lệ thường các năm trước. Đến nay chưa phát hiện vụ việc tiêu cực nào liên quan đến hoạt động kiểm toán. Dù vậy, lãnh đạo Kiểm toán nhà nước cần tiếp tục tăng cường quản lý cán bộ, bảo đảm không xảy ra tình trạng sách nhiễu, tiêu cực trong các đoàn kiểm toán.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga phát biểu
Khơi thông nguồn lực thể chế và thúc đẩy kiểm toán dựa trên dữ liệu AI
Đóng góp ý kiến vào báo cáo, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh ghi nhận tỷ lệ thực hiện kiến nghị xử lý tài chính đạt 73% là kết quả rất cao. Tuy nhiên, Tổng Thư ký Quốc hội bày tỏ băn khoăn khi tỷ lệ thực hiện kiến nghị về sửa đổi, hủy bỏ các cơ chế, chính sách còn thấp (mới đạt 21%, tức 42/201 văn bản được đề nghị).
Tổng Thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh phân tích, "nhưng các lỗ hổng hay hạn chế của thể chế mà vẫn còn thì sang năm kiểm toán lại tiếp tục gặp lại đúng những sai sót đó. Do đó, hiệu lực kiểm toán cần tập trung cải thiện ở lĩnh vực này. Báo cáo cần phân loại rõ đâu là bất cập quy định, đâu là sai sót trong thực hiện, xác định rõ cơ quan và trách nhiệm xử lý để khắc phục tận gốc các vấn đề lặp đi lặp lại."
Tổng Thư ký Quốc hội Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu
Về Kế hoạch kiểm toán năm 2027 với 139 nhiệm vụ, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh nhất trí với định hướng tăng tỷ trọng kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, môi trường và công nghệ thông tin lên 39% (so với 29,5% của năm trước). Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đề nghị cần có các cuộc kiểm toán chuyên sâu đối với các mô hình vận hành thể chế mới như chính quyền địa phương hai cấp, các chương trình chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, cũng như đánh giá thực chất tiến độ tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng theo nghị quyết của Quốc hội để góp phần thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu
Dưới góc độ khoa học và công nghệ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đánh giá cao việc Kiểm toán nhà nước đã bước đầu chuyển từ kiểm tra hồ sơ truyền thống sang khai thác, phân tích dữ liệu trên diện rộng. Việc ứng dụng AI giúp ngành dự báo, tiên đoán và phát hiện sớm các bất thường, nhận diện rủi ro để đưa ra cảnh báo sớm.
Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải đề xuất Kiểm toán nhà nước gửi các báo cáo kết luận kiểm toán liên quan đến lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giải ngân ngân sách cho các Ủy ban chuyên môn của Quốc hội để làm căn cứ giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật và bịt các khoảng trống pháp lý.
Chủ tịch quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tại phiên họp
Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất và đánh giá cao Báo cáo công tác năm 2026, dự kiến Kế hoạch kiểm toán năm 2027 của Kiểm toán nhà nước cũng như ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận những kết quả đạt được trong 8 tháng đầu năm 2026 của Kiểm toán nhà nước, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và hoàn thiện thể chế.
Để hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian tới, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Kiểm toán nhà nước tập trung triển khai các nhóm giải pháp trọng tâm.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng kết luận nội dung thảo luận
Đối với công tác năm 2026:
Tập trung hoàn thành kế hoạch kiểm toán năm 2026 đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, đặt tính chính xác, chắc chắn và tính khả thi của các kết luận, kiến nghị lên hàng đầu.
Nâng cao hiệu quả thực chất, khả năng phòng ngừa và cảnh báo rủi ro; khẩn trương hoàn thành Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 phục vụ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Đẩy mạnh các chuyên đề kiểm toán hoạt động, công nghệ thông tin, môi trường; tổng hợp các sai phạm có tính phổ biến, lặp lại để kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật.
Rà soát, phân loại các kiến nghị còn tồn đọng, làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm xử lý; phối hợp với Chính phủ nghiên cứu cơ chế xử lý đối với các trường hợp không còn khả năng thực hiện do nguyên nhân bất khả kháng.
Tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, phòng chống tham nhũng, tiêu cực ngay trong chính hoạt động kiểm toán.
Các đại biểu tham dự phiên họp
Đối với Kế hoạch kiểm toán năm 2027:
Bám sát Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và các vấn đề lớn được cử tri quan tâm. Tập trung kiểm toán các lĩnh vực, dự án sử dụng nguồn lực lớn, rủi ro cao như đầu tư công, các dự án quan trọng quốc gia, đất đai, tài sản công, tài chính - ngân hàng, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Xây dựng kế hoạch dựa trên đánh giá rủi ro, xác định trọng yếu, bảo đảm tập trung, tránh dàn trải; Hạn chế bố trí nhiều đoàn kiểm toán tại cùng một địa phương, đơn vị; dành dư địa phù hợp cho các nhiệm vụ đột xuất do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao; phối hợp chặt chẽ với cơ quan thanh tra để tránh trùng lặp.
Chú trọng kiểm toán việc thực hiện Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, chuyển giao tài sản, dự án sau sắp xếp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng kết luận nội dung thảo luận
Việc tăng tỷ trọng kiểm toán hoạt động, chuyên đề, môi trường, công nghệ thông tin phải đi kèm với đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả; Đẩy mạnh kiểm toán dựa trên dữ liệu, kiểm toán từ xa và ứng dụng AI có kiểm soát, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin. Đồng thời nâng cao năng lực, kỷ luật và liêm chính nghề nghiệp cho đội ngũ kiểm toán viên.
Gắn kết chặt chẽ kế hoạch kiểm toán với chương trình giám sát tối cao của Quốc hội và giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2027; quan tâm kiểm toán việc xử lý, tháo gỡ khó khăn cho các dự án theo các nghị quyết của Quốc hội (như Nghị quyết 29) để đưa nghị quyết vào cuộc sống.
Tập trung theo dõi, đôn đốc thực hiện các kết luận kiểm toán, đặc biệt là các kiến nghị sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Kiểm toán nhà nước tiếp thu đầy đủ các ý kiến thảo luận, hoàn thiện Báo cáo công tác năm 2026 và dự kiến Kế hoạch kiểm toán năm 2027. Giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra chính thức để trình Quốc hội xem xét theo quy định.
