(Pháp lý) – Những ngày qua, khi biết được sự ra đi của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, nhiều người dân rất xúc động, hồi nhớ Ông - một người lãnh đạo tài ba, giản dị, gần dân và có nhiều đóng góp cho đất nước. Ông đã để lại nhiều dấu ấn trong thời kì đầu hội nhập kinh tế, đặt nền móng cho hoạt động bình thường hóa quan hệ với Mỹ, là người có tầm nhìn lớn cho sản xuất, ân nhân với nhiều Doanh nghiệp. Đặc biệt một cống hiến nổi bật của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là công tác xây dựng, chỉnh đốn Ðảng, tạo nền tảng chính sách pháp luật chống tham nhũng, thất thoát lãng phí mà sau này trên cơ sở đó nhiều Luật, Nghị định ra đời phục vụ cho công cuộc chống giặc “nội xâm” của đất nước ta.
Vị lãnh đạo năng động trong thời kỳ đầu hội nhập kinh tế
Tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Ðảng khóa VIII (12-1997), ông Lê Khả Phiêu được bầu làm Tổng Bí thư của Ðảng. Hơn ba năm trên cương vị Tổng Bí thư, ông đã cùng với Trung ương, Bộ Chính trị, Thường vụ Bộ Chính trị và Chính phủ lãnh đạo đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế, giữ vững độc lập, chủ quyền của đất nước và an ninh quốc gia, với những thành tựu nổi bật.
Năm 1997, cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ ở khu vực Ðông - Nam Á và châu Á đã tác động xấu đến nền kinh tế của nhiều nước. Cuộc khủng hoảng đó cũng ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam. Tổng Bí thư khi ấy đã cùng Bộ Chính trị và Chính phủ đã đề ra những chủ trương và giải pháp mạnh mẽ, có hiệu quả để hạn chế những tác động tiêu cực từ bên ngoài trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới, ngăn chặn sự suy thoái của nền kinh tế. Trong khi kinh tế nhiều nước suy giảm trầm trọng, Việt Nam vẫn giữ được ổn định kinh tế và năm 1998 mức tăng trưởng tuy có suy giảm vẫn đạt GDP 4,8%. Từ năm 1999, mức tăng trưởng tăng trở lại. Việt Nam đã thành công khi vượt qua khủng hoảng tài chính, tiền tệ và kinh tế của khu vực giai đoạn 1997 - 2000.
Nhà báo Xuân Ba trong trang viết về nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, đã hồi nhớ sinh động: Trong các hình ảnh chính khách năng động, khéo léo trong hoạt động tiếp thị nông sản thì hình ảnh TBT Lê Khả Phiêu nổi bật. Ông nhiệt thành nói sâu, trình bày sinh động về thế mạnh con tôm, về hải sản, về hạt điều và cả gạo Việt. Ở Paris, ở Roma… ông cười tươi với chất giọng tự hào khi giới thiệu mấy doanh nhân chuyên kinh doanh hải sản lần đầu được tham dự trong đội hình doanh nhân. Ông hào sảng giới thiệu Madame Hảo (bà Cao Thị Hảo - Tổng công ty Lương thực) lên quảng bá chất lượng gạo Việt. Cái tên Madame Rice sau chuyến đi ấy đã xuất hiện trên thị trường châu Âu phần nào ghi dấu công sức của ông.
Đặt nền tảng chính sách pháp luật về trách nhiệm trong quản lý tài sản nhà nước…
Một cống hiến nổi bật của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là công tác xây dựng, chỉnh đốn Ðảng. Với tầm nhìn chiến lược, trách nhiệm đối với Ðảng, với dân, đồng chí đã nhiều lần nêu vấn đề trong Bộ Chính trị, Thường vụ Bộ Chính trị và Trung ương và đã quyết định ban hành Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII. Theo đó, các cấp ủy đảng và người đứng đầu các cấp, các ngành từ Trung ương đến cơ sở phải chịu trách nhiệm chống tham nhũng ở nơi mình phụ trách; không ngừng hoàn thiện các chính sách, pháp luật, trước hết là về quản lý ngân sách, quản lý tài sản doanh nghiệp, quản lý đất đai nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế tiêu cực. Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu luôn luôn nhắc nhở trách nhiệm của người đứng đầu trong đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực. Chú trọng công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm soát công việc và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là những cán bộ có chức vụ, quyền hạn
Theo ông Vũ Quốc Hùng, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương: Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2, khóa VIII) yêu cầu các cấp uỷ đảng và người đứng đầu các cấp, các ngành phải chịu trách nhiệm chống tham nhũng ở nơi mình phụ trách… Đó là dấu ấn quan trọng và tạo nền tảng chính sách chống tham nhũng, thất thoát lãng phí mà sau này trên cơ sở đó nhiều Luật, Nghị định ra đời phục vụ cho công cuộc chống giặc “nội xâm” của đất nước ta.
Người đặt nền móng cho hoạt động bình thường hóa quan hệ với Mỹ
Cuối năm 2000, thời điểm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Bill Clinton, cũng là thời gian ông Lê Khả Phiêu sắp hết khóa VIII, đang chuẩn bị cho Đại hội IX. Trong tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ sau chiến tranh, sự kiện Tổng thống Mỹ thăm chính thức Việt Nam, Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng gặp, tiếp nguyên thủ Mỹ tại Hà Nội là một dấu mốc đi vào lịch sử.
Ông Bill Clinton là Tổng thống đầu tiên của Mỹ tới Việt Nam. Ông Lê Khả Phiêu là người lãnh đạo cao nhất của Việt Nam tiếp một Tổng thống Mỹ với tư duy đổi mới “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai”.
Phát biểu tại buổi tiếp Tổng thống Mỹ Bill Clinton, ngày 18/11/2000, ông chào đón, hoan nghênh vị nguyên thủ Mỹ và phu nhân cùng phái đoàn sang thăm Việt Nam, hoan nghênh ông Bill Clinton đã trình bày các quan điểm về việc nối lại quan hệ hòa bình Việt – Mỹ sau chiến tranh.
Tuy nhiên, người lãnh đạo đứng đầu Đảng khi ấy cũng bày tỏ thẳng thắn quan điểm đánh giá về cuộc chiến tranh Mỹ gây ra với Việt Nam. Người đứng đầu Đảng khi đó nhấn mạnh về bài học của quá khứ. Theo ông, điều quan trọng là những người có trách nhiệm đừng để lặp lại những việc như đã làm trong quá khứ. Từ quá khứ phải rút ra kinh nghiệm và phải có trách nhiệm đúng đắn với quá khứ. Còn đối với người Việt Nam, quá khứ là gốc rễ, là nền tảng, là sức mạnh của hiện tại, tương lai.
Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu khẳng định với Tổng thống Mỹ về công cuộc đổi mới bắt đầu từ mục tiêu độc lập dân tộc và vì mục tiêu độc lập dân tộc của Việt Nam để đi tới xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nêu quan điểm với nguyên thủ Mỹ về vấn đề đối ngoại, ông cho biết, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với gần 170 nước, quan hệ thương mại với hơn 150 nước. Đảng Cộng sản Việt Nam có quan hệ với hơn 180 đảng cộng sản, cánh tả, đảng cầm quyền…
Về chủ trương bình thường hóa quan hệ với Mỹ, nguyên Tổng Bí thư đã nói: “Theo tôi, buôn bán là buôn bán, chính trị là chính trị, đừng gộp buôn bán với chính trị. Trong quan hệ quốc tế ngày nay, mọi quốc gia, dân tộc đều cần hợp tác để cùng phát triển. Chúng tôi tôn trọng sự lựa chọn, cách sống và chế độ chính trị của các dân tộc. Chúng tôi cũng đòi hỏi các nước tôn trọng chế độ chính trị, sự lựa chọn của dân tộc chúng tôi. Việc các nước có chế độ chính trị khác nhau cũng không ngăn cản sự hợp tác để cùng phát triển nếu biết tôn trọng độc lập, chủ quyền của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi”.
Trong nhiệm kỳ của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, nước ta cũng đã hoàn thành việc ký Hiệp định thương mại Việt – Mỹ (BTA). Đây là một Hiệp định có phạm vi điều chỉnh rộng, quy định chi tiết cam kết mở cửa thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ, thương mại liên quan đến đầu tư và thương mại liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm của công dân và pháp nhân của hai nước..
Dù còn có những suy nghĩ riêng xuất phát từ lịch sử nhưng nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu được coi là người có công lớn trong quá trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam Hoa Kỳ. Tổng thống Bill Clinton hội kiến Tổng bí thư Lê Khả Phiêu tại Trụ sở Trung ương Đảng trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam lần đầu tiên của người đứng đầu Chính phủ Hoa Kỳ kể từ khi chiến tranh kết thúc, mở ra một chương mới trong quan hệ hai nước - tháng 11/2000.
Là ân nhân tạo ấn tượng sâu sắc trong lòng doanh nhân…
Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân cựu chiến binh Việt Nam, Chủ tịch HÐQT Công ty cổ phần Golf Long Thành – Lê Văn Kiểm mang một ấn tượng sâu sắc về nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu. Ông hồi tưởng: “Tôi được chứng kiến rất nhiều cử chỉ nghĩa tình của nguyên Tổng Bí thư đối với người dân, nhất là những cựu chiến binh, những người đã cùng ông xông pha trên chiến trường một thời”.
Ông Kiểm chia sẻ: Dù ở cương vị cao nhất của Ðảng hay khi đã về nghỉ, nguyên Tổng Bí thư vẫn luôn lo cùng nỗi lo của dân, không hề ngại ngần đến thăm, động viên, giúp đỡ đồng bào ở vùng sâu, xa, vùng khó khăn ngay trong những thời điểm thiên tai, địch họa diễn ra. Học được từ đồng chí Lê Khả Phiêu sự quan tâm hết mực đến đồng bào, đồng chí; bản thân tôi hay nhiều đồng đội là doanh nhân cựu chiến binh lúc ấy luôn mong muốn được cùng nguyên Tổng Bí thư tham gia các công tác đền ơn đáp nghĩa, từ thiện xã hội. Chúng tôi tâm niệm, là người lính, khi trở về làm ăn thuận lợi và có điều kiện thì cần chung tay, sẻ chia với xã hội; đó cũng là cơ hội để nối tiếp con đường mà ông đã đi, một vinh dự rất lớn!
Với ông Kiểm, nguyên Tổng Bí thư không chỉ là tấm gương mà còn là một ân nhân. Ông Kiểm kế lại: Bản thân tôi, một chủ doanh nghiệp tư nhân từng gặp khó khăn lớn trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 1997, với những khoản nợ lớn khó trả ngay. Nếu không có sự điều chỉnh chủ trương, chính sách linh hoạt, kịp thời của Ðảng và Nhà nước; mà đặc biệt là chỉ đạo mang tính đột phá của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, có lẽ doanh nghiệp của tôi không thể có cơ hội được chọn làm thí điểm việc không hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Nhờ đó chúng tôi đã tìm cách vực dậy, trả nợ, tránh thiệt hại hơn 500 tỷ đồng cho Nhà nước và tiếp tục kinh doanh thành công đến bây giờ. Sau này, rất nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, được thụ hưởng hiệu quả của chính sách này và vượt qua khó khăn, phát triển mạnh mẽ.
“Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu luôn hết sức quan tâm đến doanh nhân, doanh nghiệp, nhất là các doanh nhân cựu chiến binh. Vì vậy, khi tôi đề xuất thành lập Hiệp hội Doanh nhân cựu chiến binh Việt Nam, ông rất ủng hộ và đến dự buổi ra mắt, cũng như đại hội đầu tiên của hiệp hội. Nhờ sự quan tâm của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, sau hơn sáu năm thành lập, trải qua gần hai nhiệm kỳ, mạng lưới tổ chức của hiệp hội được mở rộng ra 54 tỉnh, thành phố trên cả nước. Nguyên Tổng Bí thư từng ân cần nói: “Các đồng chí là những người lính, trở về làm kinh tế dù ít vốn liếng nhưng đã phấn đấu kinh doanh hiệu quả như thế này là đáng quý. Hơn nữa còn quan tâm đến đồng bào khó khăn là đáng khen”. Sự động viên của nguyên Tổng Bí thư cũng là động lực để những doanh nhân như chúng tôi nỗ lực hơn, trách nhiệm hơn trong công việc”, ông Kiểm chia sẻ.
Trí thức nhớ đến ông như người có tầm nhìn cho sản xuất lớn…
Hơn 20 năm trước, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là người “bật đèn xanh” cho Thủ tướng Phan Văn Khải có nghị quyết công nhận hình thức kinh tế trang trại - loại hình tích tụ ruộng đất được phép hoạt động trên toàn quốc nước ta.
Khi biết nguyên Tổng Bí thư mất, Giáo sư Võ Tòng Xuân chia sẻ với báo Tuổi trẻ: Thời bấy giờ, sản xuất nguyên liệu nông nghiệp của nước ta có thể phân làm hai nhóm: nhóm sản xuất lớn ở tầm cỡ nông, lâm trường hàng nghìn hecta, và sản xuất nhỏ trên từng thửa ruộng, thậm chí rất manh mún từng sào nhỏ. Chúng tôi nhận thấy rất rõ là ngoại trừ một số ít nông trường có lãi, phần lớn sản lượng nguyên liệu nông nghiệp như lúa, bắp, mía, trái cây, gỗ… không mang lại nguồn lãi lớn cho Nhà nước, thậm chí Nhà nước còn phải bù lỗ hoặc tài trợ cho họ. Đây là một lãng phí rất lớn cho ngân sách quốc gia. Mặt khác, những thửa ruộng cá nhân từ vài sào cho đến 3ha (theo Luật đất đai) không những ngày càng bị manh mún thêm mà còn cản trở quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn.
Một số nhà doanh nghiệp ở TP.HCM lúc đó tuy có tiền nhưng không có chỗ đầu tư đã mạnh dạn đến thương thuyết với các nông trường đang làm ăn lỗ lã, đất để hoang cho cỏ mọc bao phủ. Sau hơn 3 năm sản xuất, đất đai trang trại khang trang sạch cỏ, cây trái xanh tươi.
Nhưng mọi người bắt đầu lo vì nghe đâu Nhà nước sẽ lấy đất lại. Lúc đó anh Ngô Công Đức và Phùng Hữu Hạt đại diện các chủ trang trại từ TP.HCM về Cần Thơ nhờ tôi kiến nghị với cấp trên về chủ trương làm kinh tế trang trại. Tôi đã cùng các anh chị làm trang trại và nhiều phóng viên các báo ở TP.HCM đi một vòng ba ngày từ 23 đến 25/7/1999 quan sát những trang trại tương đối khá và nhiều trang trại gần thất bại.
Vào buổi chót, chúng tôi cùng ngồi lại phân tích hiện trạng về sự phát triển tự phát của phong trào trang trại. Chúng tôi thấy đây là những người mạo hiểm, dám bỏ vốn hàng tỉ đồng mướn đất, mướn lao động đưa vào đây sản xuất theo kinh nghiệm nông dân, người thì mướn 5ha, người thì 10ha, 100ha, và có người mướn cả 600ha vùng Bình Dương, Bình Phước.
Họ đã biến vùng đất bỏ hoang thành những trang trại. Họ đã tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Họ đáng được thưởng hơn là đáng bị phê phán vi phạm Luật đất đai. Kết quả ba ngày khảo sát thực tế, nhận định của tôi về vai trò quan trọng của trang trại đã được các báo đăng tải ngày 26/7/1999.
Khi ấy ông Lê Khả Phiêu đã bay vào Nam, đích thân đi thăm các trang trại, rồi đến Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Huy Ngọ và Thủ tướng Phan Văn Khải cũng vào thăm để thấy rõ cách sản xuất lớn XHCN này.
Đến ngày 2/2/2000, nghị quyết 03/2000/NQ-CP của Chính phủ về kinh tế trang trại được ban hành, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử phát triển nông nghiệp XHCN của đất nước ta. Giáo sư Xuân nói: “Chúng tôi xin nghiêng mình kính phục vị Tổng Bí thư kính mến đã sáng suốt cho cải cách Luật đất đai, tạo điều kiện cho nông nghiệp nước ta phát triển lớn”.
Đất nước có 2 ngày quốc tang khi nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu ra đi… Thế nhưng những gì ông làm cho kinh tế đất nước phát triển, đời sống người dân được ấm no, doanh nhân doanh nghiệp được giàu có trong những giai đoạn lịch sử đặc biệt sẽ là điều còn mãi…
Phan Tĩnh (tổng hợp)
