Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với TP. HCM, Hà Nội và Đà Nẵng có gì đặc biệt ?

121 Views

(Pháp lý) – Tại Kỳ họp thứ 9 vừa qua, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Nghị quyết số 115/2020/QH14 và 119/2020/QH14 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với Thủ đô Hà Nội và TP. Đà Nẵng. Như vậy, sau TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng là hai địa phương chính thức được thực hiện thí điểm một số cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách đặc thù .

Kỳ họp thứ Chín, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với 2 thành phố Hà Nội và Đà Nẵng

Bên cạnh một số chính sách tương tự đã được áp dụng cho TP. Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hồ Chí Minh được Quốc hội khoá XIV thông qua tại kỳ họp thứ 4 như chính sách quản lý thu, chi ngân sách nhà nước…, thì tại mỗi địa phương Hà Nội hay Đà Nẵng sẽ có những chính sách đặc thù riêng. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây được cho là động lực rất lớn tạo điều kiện cho Hà Nội và Đà Nẵng phát triển nhanh, bền vững hơn trong thời gian tới.

Hà Nội được áp dụng nhiều cơ chế tài chính – ngân sách đặc thù

Theo đó, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội được quyết định áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội một số khoản thu phí phù hợp với đặc điểm của thành phố Hà Nội bao gồm phí chưa được quy định trong Danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí; điều chỉnh mức hoặc tỷ lệ thu phí đã được cấp có thẩm quyền quyết định đối với các loại phí được quy định trong Danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí, trừ các loại phí thuộc nguồn thu của ngân sách trung ương hưởng 100%.

Nghị quyết còn cho phép ngân sách thành phố Hà Nội được hưởng 100% số thu tăng thêm từ các khoản thu phí để đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội và chi sự nghiệp kinh tế, khoa học-công nghệ, giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách Hà Nội và không dùng để xác định tỷ lệ phần trăm đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách thành phố.

Ngoài ra, ngân sách thành phố Hà Nội cũng được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và được hưởng toàn bộ số thu từ sắp xếp, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, thoái vốn nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp do Ủy ban nhân dân Thành phố làm đại diện chủ sở hữu vốn Nhà để bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế -xã hội thuộc nhiệm vụ đầu tư công của thành phố Hà Nội.

Về quản lý chi ngân sách Nhà nước, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội được quyết định dự toán, phân bổ ngân sách Thành phố bảo đảm phù hợp với các định hướng cơ cấu lại ngân sách, phát triển kinh tế-xã hội và các lĩnh vực quan trọng theo quy định của Quốc hội và Chính phủ.

Ngoài ra, ngân sách cấp thành phố cũng có thể sử dụng hỗ trợ các địa phương khác trong nước, cho phép các quận sử dụng ngân sách cấp quận để hỗ trợ các huyện khó khăn của thành phố Hà Nội trong việc phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới.

Nghị quyết cũng nêu rõ, mức dư nợ vay của ngân sách thành phố Hà Nội quy định không vượt quá 90% số thu ngân sách thành phố Hà Nội được hưởng theo phân cấp. Thu ngân sách thành phố Hà Nội được xác định trên cơ sở dự toán thu ngân sách thành phố Hà Nội được Quốc hội quyết định của năm dự toán. Tổng mức vay và bội chi ngân sách thành phố Hà Nội hằng năm do Quốc hội quyết định theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.

Theo đánh giá của ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương, các cơ chế, chính sách này cũng sẽ giúp thực hiện mục tiêu từ nay đến năm 2025, xây dựng và phát triển Hà Nội giàu đẹp, văn minh, hiện đại, tiêu biểu cho cả nước, xứng đáng là Thủ đô, là động lực phát triển của vùng và của cả nước. Bên cạnh đó, ĐB Nguyễn Sỹ Cương cũng đề nghị Chính phủ cần sớm nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô để đáp ứng điều kiện phát triển của TP Hà Nội trong thời gian tới.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2020 và được thực hiện trong 5 năm.

Trước đó, ngày 24/11/2017, tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá XIV đã thông qua Nghị quyết số 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hồ Chí Minh với một số chính sách như:

Về quản lý đất đai, HĐND TP HCM được quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10 ha trở lên phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trồng lúa đã được cấp có thẩm quyền quyết định.

Về quản lý đầu tư, HĐND TP cũng được quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án nhóm A sử dụng ngân sách của TP theo quy định của Luật Đầu tư công, trừ dự án quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 8 của Luật Đầu tư công.

Về quản lý tài chính-ngân sách Nhà nước, HĐND TP đề xuất để Chính phủ xem xét, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định áp dụng trên địa bàn Thành phố thí điểm tăng mức thuế hoặc thuế suất đối với một số hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường. Mức tăng thuế hoặc thuế suất không quá 25% so với mức thuế hoặc thuế suất hiện hành.

HĐND TP quyết định áp dụng trên địa bàn TP phí, lệ phí chưa có trong danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí, tăng mức hoặc tỉ lệ thu phí, lệ phí đã được cấp có thẩm quyền quyết định đối với các loại phí, lệ phí trong danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí…

Cơ chế, chính sách đặc thù sẽ giúp thực hiện mục tiêu từ nay đến năm 2025, xây dựng và phát triển Hà Nội giàu đẹp, văn minh, hiện đại, tiêu biểu cho cả nước, xứng đáng là thủ đô, là động lực phát triển của vùng và của cả nước

TP. Đà Nẵng sẽ là đô thị một cấp chính quyền

Nghị quyết quy định chính quyền địa phương ở TP Đà Nẵng được tổ chức thành một cấp chính quyền địa phương gồm HĐND và UBND cấp thành phố. Còn chính quyền ở các quận và ở các phường thuộc quận tại thành phố Đà Nẵng là UBND, không có HĐND. Chủ tịch UBND quận, phường sẽ làm việc theo chế độ thủ trưởng. Điều này sẽ giúp cho chính quyền cấp quận, phường năng động, tăng cường trách nhiệm cá nhân người đứng đầu và đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ.

Theo đó, UBND quận là cơ quan hành chính nhà nước ở quận, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Nghị quyết này và theo phân cấp, ủy quyền của UBND, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng. Chính quyền địa phương ở các phường thuộc quận tại thành phố Đà Nẵng là UBND phường. UBND phường là cơ quan hành chính nhà nước ở phường, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Nghị quyết này và theo phân cấp, ủy quyền của UBND, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, UBND quận.Việc tổ chức chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính khác của thành phố Đà Nẵng được thực hiện theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Nghị quyết cũng qui định những vấn đề cụ thể về UBND, chủ tịch UBND TP Đà Nẵng; cơ cấu tổ chức, chế độ làm việc của UBND quận; nhiệm vụ, quyền hạn của UBND quận; cơ cấu tổ chức, chế độ làm việc của UBND phường; nhiệm vụ, quyền hạn của UBND phường;

Mô hình chính quyền đô thị sẽ giúp cho chính quyền cấp quận, phường năng động, tăng cường trách nhiệm cá nhân người đứng đầu và đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ

Trên cơ sở đồ án quy hoạch đô thị thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Thủ tướng Chính phủ quyết định việc phân cấp cho UBND TP Đà Nẵng thực hiện phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị thành phố theo trình tự, thủ tục do Thủ tướng Chính phủ quy định và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.

Về quản lý tài chính – ngân sách nhà nước, Nghị quyết nêu rõ: Năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách, Chính phủ xem xét trình Quốc hội quyết định tỷ lệ điều tiết phù hợp cho ngân sách TP. Đà Nẵng để đảm bảo nguồn lực thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của TP.

Bên cạnh đó, TP. Đà Nẵng thực hiện cơ chế tạo nguồn thực hiện cải cách tiền lương theo quy định. Sau khi ngân sách TP bảo đảm đủ nguồn thực hiện cải cách tiền lương và các chính sách an sinh xã hội cho cả thời kỳ ổn định ngân sách theo quy định của cấp có thẩm quyền, HĐND TP. Đà Nẵng được quyết định sử dụng nguồn thực hiện cải cách tiền lương còn dư của ngân sách thành phố để đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách.

Ngân sách TP. Đà Nẵng được hưởng 100% số thu tăng thêm từ các khoản thu do việc điều chỉnh chính sách thu quy định tại khoản 3 Điều này để đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách thành phố và không dùng để xác định tỷ lệ phần trăm đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách Trung ương và ngân sách TP. Đà Nẵng.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2021. Trường hợp có quy định khác nhau về các vấn đề thí điểm tại Nghị quyết này với Luật, Nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng theo quy định của Nghị quyết này.

Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau khi Nghị quyết này có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn Nghị quyết này thì việc áp dụng do HĐND TP. Đà Nẵng quyết định.

Nghị quyết quy định chính quyền địa phương ở TP Đà Nẵng được tổ chức thành một cấp chính quyền địa phương gồm HĐND và UBND cấp thành phố. Còn chính quyền ở các quận và ở các phường thuộc quận tại thành phố Đà Nẵng là UBND, không có HĐND. Chủ tịch UBND quận, phường sẽ làm việc theo chế độ thủ trưởng. Điều này sẽ giúp cho chính quyền cấp quận, phường năng động, tăng cường trách nhiệm cá nhân người đứng đầu và đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ.

Văn Chiến – Kim Oanh

Trả lời