Bàn về các tội danh đối với các bị can trong vụ “thổi giá” thiết bị y tế tại Bệnh viện Bạch Mai

854 Views

(Pháp Lý) – Liên quan đến vụ “thổi giá” thiết bị y tế tại Bệnh viện Bạch Mai, cho đến thời điểm hiện tại, Cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) Bộ Công an đã khởi tố 6 bị can về 2 tội danh gồm “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 và tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Tuy nhiên theo quan điểm của Luật sư Đặng Văn Cường , rất có thể các bị can còn thực hiện các hành vi đưa và nhận hối lộ. Nếu trong quá trình điều tra có căn cứ cho thấy các bị can còn thực hiện hành vi phạm tội khác hoặc có người khác phạm tội, thì cơ quan điều tra sẽ tiếp tục khởi tố vụ án, khởi tố bị can và xử lý đối với các đối được có liên quan với các tội danh khác ( nếu có) theo quy định pháp luật

Trong vụ án này, Cơ quan CSĐT Bộ Công an xác định Phạm Đức Tuấn, Ngô Thị Thu Huyền (Giám đốc và Phó Giám đốc Công ty BMS) cùng Trần Lê Hoàng (Thẩm định viên Công ty VFS) có thủ đoạn gian dối, câu kết hợp thức các thủ tục để nâng khống lên nhiều lần giá trị hệ thống thiết bị y tế, đưa vào hợp đồng liên doanh, liên kết với Bệnh viện Bạch Mai, nhằm chiếm đoạt số tiền lớn của người bệnh. Các bị can đều bị khởi tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Mở rộng điều tra, ngày 25/9, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã ra Quyết định bổ sung quyết định khởi tố vụ án về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, đồng thời ra các Quyết định khởi tố bị can, tạm giam Nguyễn Quốc Anh, nguyên Giám đốc; Nguyễn Ngọc Hiền, nguyên Phó Giám đốc và Trịnh Thị Thuận, Kế toán trưởng; Trưởng phòng Tài chính kế toán Bệnh viện Bạch Mai.

2 tội danh và 6 bị can can bị khởi tố trong vụ án nâng khống giá thiết bị y tế tại Bệnh viện Bạch Mai

Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đang tập trung lực lượng điều tra, làm rõ hành vi vi phạm của các bị can, mở rộng điều tra làm rõ các sai phạm tại Bệnh viện Bạch Mai để xử lý nghiêm trước pháp luật và thu hồi tài sản phạm tội mà có.

Tính chất tương tự nhiều vụ án liên quan đến “ thổi giá” trang thiết bị vật tư y tế

Theo kết quả điều tra ban đầu của C03 cho thấy, trong giai đoạn 2016 – 2017, Công ty BMS đã đưa hàng loạt máy móc, thiết bị y tế vào Bệnh viện Bạch Mai theo dạng liên doanh liên kết thực hiện chủ trương xã hội hóa y tế. Tuy nhiên, hàng loạt thiết bị đã bị doanh nghiệp này, với sự hỗ trợ của nhiều phía, thổi cao gấp nhiều lần so với thực tế nhằm mục đích trục lợi.

Cụ thể, từ đầu năm 2017, Ông Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai khi đó ký hợp đồng liên doanh liên kết với Công ty BMS về việc đặt máy robot Rosa (nhập khẩu của Pháp) tại Khoa Phẫu thuật thần kinh, sọ não.

Các bên thống nhất, robot Rosa có tổng giá trị 39 tỉ đồng, do Công ty BMS đầu tư 100% vốn khai thác theo dạng liên doanh liên kết tại Bệnh viên Bạch Mai trong thời hạn 7 năm (2017 – 2024). Hai bên thống nhất ăn chia 50 – 50 sau khi trừ đi các chi phí như thuế thu nhập doanh nghiệp, lãi vay ngân hàng, bảo hiểm…

Nhưng, thực tế theo tờ khai Hải quan thì sản phẩm được nhập khẩu giá 7,4 tỉ đồng, bao gồm cả thuế VAT. Với việc thổi khống giá trị máy lên gấp 4 lần giá trị thực, Công ty BMS và Bệnh viện Bạch Mai đã thu của bệnh nhân số tiền cao gấp nhiều lần số tiền họ phải trả. Trong đó, một ca phẫu thuật theo thiết bị này chỉ khoảng 4 triệu đồng nhưng đã bị đội lên thành 23 triệu đồng.

Đại diện Bộ Công an cho biết, từ năm 2017 – 2019, Bệnh viện Bạch Mai đã thanh toán 550 ca, tiền chênh lệch các đối tượng hưởng lợi chiếm đoạt của người bệnh khoảng hơn 10 tỉ đồng.

Được biết, trước khi ký hợp đồng liên doanh, liên kết, Bệnh viện Bạch Mai đã thuê Công ty VFS thẩm định giá máy robot Rosa. Việc một chiếc máy giá thành chỉ 7,6 tỉ đồng nhưng biến thành gần 40 tỉ đồng còn có bàn tay giúp sức của nhiều cá nhân, tổ chức có liên quan.

Có thể thấy về tính chất vụ án này cũng tương tư như các vụ án khác liên quan đến trang thiết bị vật tư y tế như vụ án VN Pharma kinh doanh thuốc chữa ung thư giả đã nâng khống giá thuốc và chi hoa hồng nhiều tỷ đồng từ tiền nâng khống giá thuốc cho bác sĩ.

Có thể thấy về tính chất vụ án này cũng tương tư như các vụ án khác liên quan đến trang thiết bị vật tư y tế như: Vụ án VN Pharma kinh doanh thuốc chữa ung thư giả đã nâng khống giá thuốc và chi hoa hồng nhiều tỷ đồng từ tiền nâng khống giá thuốc cho bác sĩ.

Hay, vụ án nâng không thiết bị xét nghiệm covid-19 xảy ra tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội các đối tượng thông quan chỉ định thầu đã có hành vi móc ngoặc, thổi giá hệ thống Realtime PCR tự động từ 2,3 tỷ lên gấp 3 lần thành 7 tỷ đồng.

Gần đây nhất là Vụ án nâng khống thiết bị y tế tại Công ty CP Đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh đã nâng khống giá hệ thống máy giặt sấy công nghiệp từ 2 tỷ lên thành 10 đến 12 tỷ đồng và bán cho nhiều bệnh viện tuyến huyện tại Hà Tĩnh…

Các đối tượng liên quan trong các vụ án trên đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự về nhiều tội danh khác nhau như: Buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh; Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; Trốn thuế; Đưa hối lộ…

Vì sao lại khởi tố các bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” ?

Theo kết quả điều tra, trong giai đoạn 2016 – 2017, Công ty BMS đã đưa hàng loạt máy móc, thiết bị y tế vào Bệnh viện Bạch Mai theo dạng liên doanh liên kết thực hiện chủ trương xã hội hóa y tế. Phạm Đức Tuấn, Ngô Thị Thu Huyền (Giám đốc và Phó Giám đốc Công ty BMS) cùng Trần Lê Hoàng (Thẩm định viên Công ty VFS) đã câu kết hợp thức các thủ tục để nâng khống lên nhiều lần giá trị hệ thống thiết bị y tế.

Thực tế, hệ thống thiết bị robot Rosa chỉ có giá 7,4 tỉ đồng nhưng khi triển khai liên doanh liên kết tại bệnh viện Bạch Mai, thiết bị này được thổi giá lên đến 39 tỷ đồng. Với việc nâng khống giá trị máy lên gấp hơn 5 lần khi nhập khẩu, khi thực hiện đề án- Công ty BMS và Bệnh viện Bạch Mai đã tính giá và thu của bệnh nhân số tiền cao gấp hơn 5 lần số tiền mà đáng ra người bệnh phải trả. Từ năm 2017 – 2019, tiền chênh lệch các đối tượng hưởng lợi chiếm đoạt của người bệnh khoảng hơn 10 tỉ đồng.

Cơ quan CSĐT xác định các đối tượng trên có thủ đoạn gian dối, câu kết hợp thức các thủ tục để nâng khống lên nhiều lần giá trị hệ thống thiết bị y tế, đưa vào hợp đồng liên doanh, liên kết với Bệnh viện Bạch Mai, nhằm chiếm đoạt số tiền lớn của người bệnh.

Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã khởi tố các bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 BLHS đối với những người có trách nhiệm của Công ty BMS, đối với thẩm định viên giúp sức “tăng khống” giá trị tài sản so với giá trị thực là đúng.

Tuy nhiên vấn đề đặt ra là đối với các cán bộ bệnh viên Bạch Mai liệu có sự thông đồng, tiếp tay giúp sức nào hay không? Bởi để thực hiện chủ trương xã hội hóa y tế, có rất nhiều thành phần liên quan: Ban Giám đốc, Công đoàn, Hội đồng khoa học của bệnh viện, các khoa lâm sàng sử dụng trang thiết bị, phòng tài chính, phòng kế hoạch tổng hợp, phòng vật tư…, qua nhiều quy trình thẩm định. ..Do vậy, không dễ để các đối tượng có thể nâng khống giá trang thiết bị đặt tại bệnh viện này.

Trao đổi với PV Pháp lý, Thạc sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng VP Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, trong quá trình điều tra cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi của các đối tượng có liên quan. Trong trường hợp có căn cứ cho thấy ngoài các đối tượng đã bị khởi tố còn có các đối tượng khác có cùng ý chí thực hiện hành vi gian dối để chiếm đoạt tiền của bệnh nhân thì đối tượng có cùng ý chí đó sẽ được xác định là đồng phạm. Theo quy định của pháp luật thì đồng phạm sẽ bao gồm người chủ mưu, người thực hành, người giúp sức, người xúi giục.

Thạc sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng VP Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) trao đổi với PV Pháp lý

Bởi vậy trong quá trình điều tra nếu cơ quan điều tra có căn cứ cho thấy các cán bộ bệnh viện Bạch mai đã cấu kết, thông đồng với một số cá nhân của doanh nghiệp để thực hiện thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tiền của bệnh nhân thì tất cả những người có cùng ý chí về việc thực hiện thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tiền của bệnh nhân đều sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 BLHS, – Luật Sư Đặng văn Cường nhận định.

Nếu bị truy tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” , các đối tượng bị kết tội có thể sẽ phải đối mặt với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân.

Tuy nhiên, về nguyên tắc thì một hành vi vi phạm pháp luật chỉ bị xử lý một lần, nếu hành vi vi phạm pháp luật thỏa mãn dấu hiệu cấu thành của tội danh nào thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh đó. Nếu hành vi vi phạm pháp luật là căn cứ định tội thì sẽ không áp dụng làm căn cứ định khung hình phạt. Đây là những nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự và luật hình sự.

Cơ quan tố tụng sẽ xem xét làm rõ từng hành vi vi phạm pháp luật của từng đối tượng có liên quan, xem xét đến các dấu hiệu cấu thành tội phạm, xem xét đến yếu tố đồng phạm trong các vụ án này để có căn cứ giải quyết phù hợp với quy định của pháp luật.

Lưu ý tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”: không có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản

Cũng theo Luật sư Đặng Văn Cường, việc xã hội hóa trong hoạt động y tế, huy động nguồn vốn ngoài ngân sách để tăng khả năng cung cấp dịch vụ đối với các bệnh viện công là cần thiết, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế xã hội.

Tuy nhiên lợi dụng những quy định của pháp luật về giá thiết bị y tế còn lỏng lẻo, về quản lý đối với hoạt động liên doanh liên kết còn có những điểm hở khiến các đối tượng, nảy lòng tham, cấu kết với nhau để trục lợi, ăn chặn trên lưng người bệnh khiến dư luận bức xúc, phẫn nộ và nghi ngờ về công tác quản lý trong lĩnh vực này.

Luật sư Cường nhận định, để trang bị thêm máy móc, thiết bị y tế phục vụ cho việc khám chữa bệnh thì mỗi bệnh viện phải lập đề án, nghiên cứu về tác dụng, giá cả, hiệu suất của những loại máy móc thiết bị y tế mà chưa thể trang bị được từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Cán bộ có thẩm quyền trong việc lập, thẩm định, phê việc dự án phải nắm vững giá cả, tính năng, tác dụng… để tính toán chi phí đầu tư, lắp đặt, vận hành, bảo quản, sửa chữa, trên cơ sở đó sẽ tính toán mức đầu tư, trách nhiệm của mỗi bên trong hợp đồng liên kết, tính toán đến quyền lợi và nghĩa vụ của người bệnh…

Đề án này phải rất chi tiết, trên cơ sở đánh giá các loại thiết bị y tế đang sử dụng trên thị trường trong và ngoài nước, kết quả giá được xem xét thẩm định theo quy trình, có sự kiểm duyệt chặt chẽ của cơ quan có thẩm quyền.

Khi đã phát hiện có sai sót trong quá trình liên doanh, liên kết huy động vốn đầu tư thì không thể không nói đến trách nhiệm của cán bộ, lãnh đạo phía bệnh viện. Việc một loại máy móc thiết bị y tế nâng giá lên gấp nhiều lần giá trị thực tế, trục lợi đến hàng chục tỷ đồng thì không thể không có sự tiếp tay, giúp sức của lãnh đạo, người có thẩm quyền của bệnh viện này.

Bởi vậy, việc Cơ quan điều tra bộ công an khởi tố bị can và tiến hành lệnh bắt giam đối với một số cán bộ lãnh đạo của bệnh viện này là điều đã được nhiều người dự đoán từ trước. Luật Sư Đặng Văn Cường nhận định.

Theo tìm hiểu của PV, chủ thể của tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ là người có chức vụ, quyền hạn có hành vi làm trái công vụ tức là không làm hoặc làm không đúng, không đầy đủ nhiệm vụ được giao hoặc đã sử dụng chức vụ, quyền hạn đó một cách trái phép gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của tổ chức xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Nếu không sử dụng chức vụ, quyền hạn mà mình có thì không thực hiện được hành vi để đạt được mục đích của mình.

Thủ đoạn phạm tội: người phạm tội sử dụng quyền hạn được giao như là một phương tiện phạm tội để thực hiện tội phạm.

Hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ cũng tương tự như hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn của người phạm tội tham ô, tội nhận hối lộ và các tội phạm khác có việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn. Tuy nhiên, đáng lưu ý tội phạm này ( tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ – PV) hoàn toàn không có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.

Hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ cũng tương tự như hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn của người phạm tội tham ô, tội nhận hối lộ và các tội phạm khác có việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn. Tuy nhiên, tội phạm này ( tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ – PV) hoàn toàn không có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.

Hành vi sử dụng trái phép chức vụ, quyền hạn đó phải gây ra thiệt hại về tài sản từ 10 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại khác cho lợi ích của Nhà nước, của tổ chức xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Nếu không gây thiệt hại về tài sản hoặc thiệt hại khác cho lợi ích của Nhà nước, của tổ chức xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân mà nhằm mục đích khác, thì tuỳ trường hợp mà người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ theo Điều 282; tội nhận hối lộ Điều 279 Bộ luật hình sự; tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản của người khác theo Điều 280 BLHS…

Khác với các tội phạm khác, hậu quả của tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của tổ chức xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, hậu quả lại là dấu hiệu bắt buộc. Nếu hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn chưa gây thiệt hại thì chưa cấu thành tội phạm này.

Thông thường tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ cũng có thể bị nhầm lẫn với tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản; tội lạm quyền khi thi hành công vụ…

Hành vi khách quan của tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản là hành vi vượt ra khỏi phạm vi quyền hạn của mình nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Hành vi vượt quyền hạn này chỉ thực hiện trên cơ sở chức vụ, quyền hạn đã có của người phạm tội. Người phạm tội đã sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình như là phương tiện để thực hiện tội phạm. Để chiếm đoạt tài sản của người khác người phạm tội có thể thực hiện tội phạm bằng nhiều thủ đoạn khác nhau. Trong thực tế các thủ đoạn này là lạm dụng chức vụ, quyền hạn để uy hiếp tinh thần hoặc lừa dối hoặc lạm dụng tín nhiệm.

Quay lại vụ án xảy ra ở BV Bạch Mai, theo luật sư Cường, để buộc tội các đối tượng trong vụ án này về tội danh theo điều 356 Bộ luật hình sự năm 2015, cơ quan điều tra phải thu thập các tài liệu chứng cứ để chứng minh các đối tượng đã vì vụ lợi hoặc vì động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ quyền hạn, làm trái công vụ gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, của cá nhân.

Vị luật sư cho biết thêm, với thông tin ban đầu của vụ án, thiệt hại tới chục tỷ đồng thì các đối tượng này có thể sẽ phải đối mặt với mức hình phạt cao nhất lên đến 15 năm tù. Ngoài ra các đối tượng bị kết án có thể sẽ bị áp dụng hình phạt bổ sung là cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 1 năm đến 5 năm và bị phạt tiền đến 100 triệu đồng. Nếu thu lợi bất chính thì sẽ bị thu hồi.

Ngoài ra, với những đối tượng bị tha hóa về nhân cách, bất chấp quyền lợi của bệnh nhân để vun vén cho lợi ích cá nhân, rất có thể còn thực hiện các hành vi đưa và nhận hối lộ và các hành vi vi phạm pháp luật khác. Cơ quan điều tra cần làm rõ có hành vi đưa nhận hối lộ không, có hành vi tham ô tài sản hay không. Nếu trong quá trình điều tra có căn cứ cho thấy các bị can còn thực hiện hành vi phạm tội khác hoặc có người khác phạm tội cần tiếp tục khởi tố vụ án, khởi tố bị can và xử lý đối với các đối tượng có liên quan, các tội danh khác nếu có theo quy định pháp luật.

LS. Đặng Văn Cường kiến nghị: Cơ quan điều tra cần làm rõ có hành vi đưa nhận hối lộ không, có hành vi tham ô tài sản hay không. Nếu trong quá trình điều tra có căn cứ cho thấy các bị can còn thực hiện hành vi phạm tội khác hoặc có người khác phạm tội cần tiếp tục khởi tố vụ án, khởi tố bị can và xử lý đối với các đối tượng có liên quan, các tội danh khác nếu có theo quy định pháp luật.

Văn Chiến – Đăng Bao

Trả lời