Xung quanh bê bối tài chính liên quan đến Thủ tướng Malaysia Najib Razak

Ông Najib Razak, Thủ tướng Malaysia từng ký rẹt rẹt chi hàng trăm triệu USD để đảng UMNO của ông thắng cử năm 2013.

malaysia_prime_minister_najib_razak_UEZHThủ tướng Malaysia trong tư dinh

Ủy ban Bài trừ tham nhũng Malaysia khẳng định ông Najib có quyền sử dụng tài khoản cá nhân vào các cuộc chuyển khoản chính trị, vì luật Malaysia không cấm.

Nạn “mua phiếu bầu” vẫn tràn lan dù bị cấm

Các khoản chi này dù hợp pháp, vẫn là một tình tiết mới trong hệ thống bầu cử quá tự do của Malaysia, theo các quan chức đảng Tổ chức quốc gia Malaysia thống nhất (UMNO) đang cầm quyền.

UMNO được lập hồi thập niên 1940, để đại diện cộng đồng Malay vốn chiếm một nửa trong tổng số 30 triệu dân Malaysia.

UMNO nắm chính phủ từ khi Malaysia độc lập khỏi Anh năm 1957, trở thành một trong những đảng chính trị cầm quyền lâu nhất thế giới. Nhưng phe đối lập nói sự thống trị của UMNO kìm hãm nền dân chủ Malaysia, tạo ra tình trạng “mua phiếu cử tri” mà các nhà phân tích nói là luôn đem lại kết quả thuận lợi cho UMNO.

Phe đối lập nói UMNO “ưu ái” các hợp đồng cho các công ty của người Malay, đổi lại là nhận những khoản tiền tặng cho các quỹ tranh cử.

Các chính khách trong liên minh cầm quyền xác nhận có chuyện này, nhưng nhấn mạnh đó là một hoạt động hợp pháp.

Ở Malaysia không có luật quy định số tiền mà một công ty hoặc một cá nhân có thể tặng cho một chính khách hoặc một đảng. Cũng không có quy định phải khai ai là người tặng.

Các ứng viên bị yêu cầu chỉ được chi 47.000 USD trong cuộc tranh cử, nhưng không có quy định mức chi trần cho một đảng. Và không có luật cấm sử dụng nguồn công quỹ cho các chiến dịch tranh cử.

Nạn “mua phiếu bầu” thì bị cấm nhưng thực ra vẫn phổ biến, các chính khách cho biết. Ủy ban Giám sát bầu cử Malaysia không có quyền lực pháp lý để điều tra những cáo buộc gian lận.

Chủ tịch UMNO nhận tiền là vì đảng

Ông Najib đang bị vướng tai tiếng có gần 700 triệu USD trong tài khoản ngân hàng. Ông không giải thích được từ đâu có số tiền này, không nói chúng đã được dùng vào việc gì.

Một số chính khách cấp cao UMNO nói số tiền đó là một khoản tặng chính trị, của một người được giấu tên ở Trung Đông.

Theo báo Wall Street Journal (WSJ) khi chịu ép phải từ chức, hồi tháng 7, ông Najib triệu tập một nhóm lãnh đạo cấp cao của UMNO dự một cuộc họp

Theo lời một bộ trưởng tham dự, Thủ tướng Najib nói ông không muốn tư lợi cá nhân từ số tiền được tặng. Thay vào đó, chúng được chuyển đến các chính khách, hoặc chi vào những dự án nhằm giúp UMNO chiến thắng ở kỳ bầu cử quốc hội năm 2013.

Vị bộ trưởng dẫn lời ông Najib: “Tôi nhận tiền để chi cho chúng ta”. Theo vị này, ông Najib cũng ký các ngân phiếu chuyển tiền từ tài khoản cá nhân của ông đến các nghị sĩ, để họ tùy ý sử dụng.

Nghị sĩ Shahrir Abdul Samad cũng nói chính ông có nhận số tiền 300.000 USD: “Người mà tôi có thể xin hỗ trợ tài chính chỉ có thể là chính chủ tịch đảng. Điều này giải thích tiền mà chủ tịch đảng nhận là sử dụng cho  đảng”.

Làm từ thiện mà sợ cảnh sát điều tra  

Cuộc  điều tra của WSJ phát hiện hàng trăm triệu USD được chi để bảo đảm UMNO tiếp tục nắm quyền lực, ở cuộc bầu cử quốc hội năm 2013.

Nỗ lực này dựa mạnh vào quỹ đầu tư 1 Malaysia Phát triển (1MDB) do ông Najib kiểm soát, theo những biên bản họp của hội đồng quản trị (HĐQT) quỹ mà WSJ được xem. Báo này cũng phỏng vấn nhiều cựu công chức, các chính khách trong liên minh cầm quyền và nhân viên 1MDB.

Ông Najib là Chủ tịch Hội đồng cố vấn 1MDB, từng liên tục hứa rằng quỹ đầu tư này sẽ kích thích nền kinh tế Malaysia bằng cách thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào các mảng năng lượng, bất động sản và du lịch.

Nhưng cuối cùng quỹ bị nợ hơn 11 tỉ USD mà chẳng thu hút được nguồn đầu tư lớn nào.

Hồi tháng 8, hàng chục ngàn người biểu tình ở Kuala Lumpur, đòi bãi nhiệm ông Najib vì cách ông điều hành nền kinh tế, cùng vụ quản lý 1 MDB. Hiện một số nghị sĩ vẫn đòi ông từ chức.

Báo WSJ đăng ông Najib sử sụng quỹ này để chuyển ít nhất 140 triệu USD cho các dự án từ thiện như trường học, bệnh viện, nhà ở giá thấp, nhằm tạo cơ hội trúng cử cho UMNO.

1MDB cũng chi tiền cho hơn 1.000 trưởng làng đi viếng thánh địa Mecca của đạo Hồi. Thư mời họ do Văn phòng thủ tướng gửi. Ông Najib nói các dự án này cho thấy 1MDB có lợi cho dân Malaysia, còn báo chí địa phương nói chương trình này giúp hằng năm có thêm người đi hành hương Mecca.

Ông Najib và quan chức MDB không hề đề cập chuyện chi làm từ thiện. Các đảng đối lập chỉ ra Malaysia đã có sẵn một quỹ nhằm làm từ thiện là Khazanah Nasional Bhd, và họ thắc mắc tại sao lại để ông Najib kiểm soát 1MDB.

Bà Nurul Izzah Anwar, một nghị sĩ và là con gái của một thủ lĩnh đối lập, nói 1MDB là “hoàn toàn giả mạo, một âm mưu rõ ràng của thủ tướng để can thiệp trực tiếp vào việc quản lý nguồn quỹ”.

Biên bản họp của HĐQT cho thấy 1MDB là một nguồn quỹ liên tục ưu tiên các mục đích chính trị, ngay cả khi dòng tiền mặt của quỹ này không đủ để trả nợ.

Sau khi UMNO thắng cử năm 2013, 1MDB chỉ còn 20 triệu USD tiền mặt, so với khoản nợ 10 tỉ USD. Nhưng 1MDB nói giá trị tài sản của quỹ đủ để trả nợ.

Các thành viên HĐQT cũng thắc mắcliệu họ có bị rắc rối gì hay không. Ở cuộc họp ngày 20.12.2014, họ bàn cách nên làm gì khi cảnh sát điều tra những cáo buộc về tài chính mờ ám.

Quỹ 1MDB cũng chuyển hàng trăm triệu USD cho các chính khách, thông qua Ihsan Perdana Bhd, một công ty được lập năm 2011 để thực hiện các chương trình trách nhiệm với xã hội của 1MDB, theo một quan chức liên quan việc lập quỹ này. Ihsan Perdana được miễn báo cáo tài chính, theo WSJ.

Các nhà điều tra Malaysia tin rằng số tiền trên được chuyển đến các tài khoản ngân hàng cá nhân của ông Najib, thông qua nhiều cơ quan chính quyền, ngân hàng và công ty liên quan đến 1MDB.

Ít nhất đã có 14 triệu USD vào tài khoản của ông Najib thông qua Ihsan Perdana, theo tài liệu của một cuộc điều tra cấp chính phủ Malaysia.

Nguồn gốc của số tiền này là SRC International Bhd, một công ty do Bộ Tài chính kiểm soát.
Xung quanh be boi tai chinh lien quan den Thu tuong Malaysia Najib Razak-hinh-anh-1
Bảng quảng cáo dự án của 1MDB
 FBI điều tra về tài sản của Thủ tướng Malaysia ở Mỹ 

Quỹ 1MDB hiện là nội dung điều tra của ít nhất 6 nước, trong đó có Ủy ban Bài trừ tham nhũng Malaysia, Ngân hàng Trung ương, Ủy ban Thanh tra và một ủy ban của Quốc hội Malaysia.

Các quan chức 1MDB từ chối trả lời phỏng vấn. Ban lãnh đạo quỹ phủ nhận, rằng các quyết định của quỹ không vì mục đích chính trị.

Họ hứa hợp tác với các cuộc điều tra, nhưng ra tuyên bố: “Chúng tôi bất ngờ vì WSJ tiếp tục bôi nhọ 1MDB, một chiến dịch dựa trên những cáo buộc cũ và được làm tái sinh”.

Hiện Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) điều tra 1MDB, tìm kiếm tài sản của ông Najib và gia đình, có các tòa nhà sang trọng ở New York và Los Angeles.

Theo những người biết chuyện, FBI cũng tìm thông tin về nguồn tiền của hãng phim Red Granite Pictures. Hãng này do con nuôi của ông Najib lập, đã sản xuất phim Con sói Phố Wall  có ngôi sao điện ảnh Leonardo DiCaprio thủ vai.

Các cuộc điều tra này hiện ở giai đoạn thu thập thông tin, ông Najib và gia đình chưa bị cáo buộc làm gì sai phạm.

Hãng phim trên ra tuyên bố gửi WSJ, rằng con nuôi của ông Najib và hãng không hề có những hoạt động “không chính đáng”.

Ông Najib từ chối trả lời phỏng vấn của WSJ, luôn phủ nhận rằng ông chẳng làm gì sai phạm, không nhận tiền để tư lợi. Ông biện hộ rằng việc chi tiền từ 1MDB là tốt cho Malaysia.

Sau kỳ bầu cử quốc hội 2008 liên minh cầm quyền mất thế đa số ở quốc hội, UMNO thay lãnh đạo, đưa Phó thủ tướng Najib lên làm chủ tịch đảng. Ông hứa sẽ xóa tham nhũng và cải thiện sự minh bạch. Ông cũng hứa toàn dân sẽ được hưởng lợi ích.

Ông còn nói việc cần phải tách UMNO khỏi sự lệ thuộc những khoản tiền tặng. Nhưng người thường tiếp xúc với ông thì nói ông Najib biết ông vẫn cần các nguồn tiền này.

Cơ hội mở ra khi nhà tài chính Jho Low xuất hiện. Low tên thật là Low Taek Jho, người bang Penang, từng học ở Anh và là bạn con trai nuôi của ông Najib.

Trở về nước, Low mở một quỹ đầu tư ở bang Terengganu nhiều dầu mỏ. Ông Najib chuyển quỹ này thành cấp nhà nước và 1MDB ra đời từ đó. Low không có chức vụ chính thức nào trong UMNO, giữ vai trò hỗ trợ trong việc chi tiền hỗ trợ các cuộc tranh cử.

Tháng 9.2009, 1MDB ký được hợp đồng lớn đầu tiên: liên doanh với Công ty Dầu mỏ PetroSaudi International Ltd (Ả Rập Saudi) để đầu tư  vào các dự án năng lượng.

Từ 1 tỉ USD vốn của 1MDB, có khoảng 700 triệu USD được chuyển vào tài khoản của Công ty Good Star Ltd ở quần đảo Seychelles do Low lập.

Không thể biết gì hơn về số tiền này. Năm 2010, liên doanh giải tán mà không có cuộc đầu tư vào bất kỳ dự án năng lượng lớn nào.

1MDB phủ nhận mọi sai phạm, nói đã tìm được nguồn lãi từ liên doanh này, trong khi PetroSaudi International Ltd nói liên doanh có lợi cho 1MDB.

Hồi tháng 11 vừa rồi, ông Najib giải trình trước quốc hội rằng việc các công ty nhà nước tặng tiền cho các đảng chính trị là không có gì bất thường.

Nhưng ông hứa sẽ thay đổi hệ thống này, lập ủy ban xem xét cải tổ hoạt động bầu cử. Ông nói: “Rất cần phải quy định tài trợ tranh cử nhằm bảo đảm sự minh bạch”. Ông hứa các luật mới sẽ đi vào cuộc sống trước kỳ bầu cử quốc hội năm 2018.

Vĩnh Thụy – theo Wall Street Journal (Một thế giới)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *