Vì sao có lãnh đạo cấp tỉnh dễ dàng gây thất thoát đến hàng ngàn tỉ đồng?

(Pháp lý) – Dàn lãnh đạo cao cấp (đương chức có, đã về hưu có) của Khánh Hòa vừa bị kỷ luật cách hết các chức vụ trong Đảng, trước đó nhiều cựu lãnh đạo TP.Hồ Chí Minh, TP. Đà Nẵng bị khởi tố… đều về các hành vi gây thất thoát cho Nhà nước hàng trăm, hàng ngàn tỉ đồng. Điều gì khiến các lãnh đạo cấp tỉnh này có thể gây thiệt hại ghê gớm đến thế? Giải pháp cấp bách nào để ngăn chặn tình trạng này?

Gây thiệt hại ít nhất 16.559 tỉ đồng ở Khánh Hòa

Ban Bí thư vừa ra thông báo kỷ luật dàn lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa với hình thức cách hết các chức vụ trong Đảng. Theo đánh giá của Ban Bí thư, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa nhiệm kỳ 2010 – 2015, nhiệm kỳ 2015 – 2020 và Ban cán sự đảng UBND tỉnh Khánh Hòa nhiệm kỳ 2011 – 2016, nhiệm kỳ 2016 – 2021, đã vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, để xảy ra rất nhiều vi phạm, khuyết điểm kéo dài trong công tác quản lý, sử dụng đất đai và thực hiện các dự án đầu tư xây dựng, gây hậu quả rất nghiêm trọng, thất thoát, lãng phí rất lớn tài nguyên đất đai, tài sản và ngân sách nhà nước, ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, tác động xấu đến kinh tế – xã hội.

62 ha đất sân bay Nha Trang được tỉnh Khánh Hòa giao cho Tập đoàn Phúc Sơn  (Ảnh: Phan Sông Ngân – Tuổi trẻ)
62 ha đất sân bay Nha Trang được tỉnh Khánh Hòa giao cho Tập đoàn Phúc Sơn (Ảnh: Phan Sông Ngân – Tuổi trẻ)

Ba cá nhân phải kỷ luật là ông Lê Đức Vinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Ban cán sự đảng, Chủ tịch UBND nhiệm kỳ 2016 – 2021 và Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban cán sự đảng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa nhiệm kỳ 2011 – 2016; ông Nguyễn Chiến Thắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy nhiệm kỳ 2010 – 2015, Bí thư Ban cán sự đảng, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa nhiệm kỳ 2011 – 2016; ông Đào Công Thiên, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa nhiệm kỳ 2016 – 2021. Trong đó ông Lê Đức Vinh và ông Nguyễn Chiến Thắng đã trực tiếp ký các văn bản của Ban Cán sự đảng UBND tỉnh, của UBND tỉnh Khánh Hòa về đất đai, về đầu tư xây dựng các dự án, vi phạm rất nghiêm trọng các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, trong đó có nội dung cố ý vi phạm.

Thông báo của Ban Bí thư nêu rõ: “Vi phạm của các ông Lê Ðức Vinh, Nguyễn Chiến Thắng và Ðào Công Thiên là rất nghiêm trọng, làm thất thoát rất lớn đất đai, tài sản, ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến quốc phòng – an ninh, để lại nhiều hệ luỵ khó khắc phục, gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng xấu đến uy tín của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền địa phương”, do đó Ban Bí thư quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng đối với các ông Nguyễn Chiến Thắng, Lê Đức Vinh, Đào Công Thiên.

Thông báo không nêu cụ thể sai phạm đã “gây hậu quả rất nghiêm trọng, thất thoát, lãng phí rất lớn tài nguyên đất đai, tài sản và ngân sách nhà nước” như thế nào. Giải đáp câu hỏi này, báo Tiền phong cho biết: Qua hai đợt thanh tra, kiểm tra đã phát hiện sai phạm lớn nhất của tỉnh Khánh Hòa là việc thẩm định giá đất. Riêng UBND tỉnh đã phê duyệt 47 dự án vượt thẩm quyền, kiểm tra 23 dự án thì đã ban hành 289 văn bản có nội dung vi phạm.

Đối với 19 dự án gây thất thoát ít nhất 4.565 tỉ đồng do phê duyệt giá đất dự án thấp hơn đơn giá đất của Nhà nước, miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, không tính tiền sử dụng đất, không tính tiền chậm nộp trái quy định của pháp luật.

Khánh Hòa đã ký hợp đồng BT với Phúc Sơn làm 3 dự án giao thông có tổng mức đầu tư 3.562 tỉ đồng, dùng hơn 20 ha đất sân bay Nha Trang đã giao để làm vốn đối ứng với giá “tạm tính” là 3.261 tỉ đồng. Hiện nay cả 3 dự án giao thông này đều chậm tiến độ, trong khi Phúc Sơn đã làm hạ tầng dự án Trung tâm đô thị thương mại – dịch vụ tài chính – du lịch Nha Trang với quy mô 1.300 lô đất ở và hàng trăm lô biệt thự đơn lập trong quỹ đất được giao ở sân bay Nha Trang, ký “hợp đồng góp vốn” với nhiều người. Việc Khánh Hòa giao đất, giao dự án cho Phúc Sơn đều không qua đấu giá, đấu thầu theo quy định.

Theo nguồn tin riêng của Tiền Phong, cơ quan chức năng kết luận 20 dự án liên quan đến đất đai ở Khánh Hoà có vi phạm, gây thiệt hại ít nhất 16.559 tỉ đồng.

Sai phạm tương tự TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh

Từ sai phạm của các quan chức Khánh Hòa trên đây, có thể thấy hành vi, thủ đoạn, hậu quả… cũng tương tự sai phạm dẫn đến khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với một số quan chức của TP. Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh.

Bốn quan chức của TP.HCM liên quan đến dự án 8-12 Lê Duẩn đã bị khởi tố
Bốn quan chức của TP.HCM liên quan đến dự án 8-12 Lê Duẩn đã bị khởi tố

Tại Đà Nẵng, phần lớn việc mua bán nhà, đất công sản của các Công ty Phan Văn Anh Vũ với giá rẻ mạt đều phản ánh những sai phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý và việc sử dụng nhà đất công sản; có hành vi lợi dụng chính sách để mua nhà, đất công sản không qua đấu giá. Các vụ mua bán này đều được các cá nhân lãnh đạo cấp cao của thành phố hậu thuẫn để giảm giá trị đất, giảm hệ số sinh lợi khi mua công sản; được giảm phần trăm khi nộp tiền đất một lần…

Liên quan đến sai phạm đất đai tại Đà Nẵng, từ 2018 có nhiều bị can nguyên lãnh đạo TP. Đà Nẵng bị khởi tố. Trong đó có hai cựu Chủ tịch là ông Trần Văn Minh và ông Văn Hữu Chiến. Viện kiểm sát xác định hai cựu Chủ tịch Đà Nẵng này đã tạo điều kiện để Phan Văn Anh Vũ thâu tóm hàng loạt nhà đất công sản không qua đấu giá và trái luật, gây thất thoát 20.000 tỉ đồng.

Ở TP. Hồ Chí Minh, Nguyễn Hữu Tín, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP và đồng phạm đã ra quyết định bán chỉ định nhà và khấu trừ tiền thuê đất đối với nhà đất số 15 Thi Sách cho Công ty của Phan Văn Anh Vũ trái quy định. Dẫn đến việc Nhà nước thất thoát số tiền 6,77 tỉ đồng hỗ trợ trái pháp luật và số tiền 802 tỉ đồng giá trị tiền sử dụng đất (tính đến thời điểm khởi tố vụ án).

Hay khu đất có diện tích gần 5.000m2 thuộc sở hữu nhà nước tại số 8-12 Lê Duẩn được giao cho Công ty CP Đầu tư Lavenue không thông qua đấu giá, sai quy định pháp luật, là hành vi sai phạm của ông Nguyễn Thành Tài, cựu Phó Chủ tịch UBND TP và lãnh đạo một số Sở ngành tham mưu, đã bị khởi tố. Ông Nguyễn Thành Tài cùng các đồng phạm có hành vi ký duyệt, chấp thuận việc giao đất không thông qua đấu giá, giao dự án cho doanh nghiệp không đủ năng lực thực hiện dự án, chấp thuận cho doanh nghiệp tham gia hợp tác sai quy định. Các sai phạm được cơ quan điều tra đánh giá là đã gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng cho nhà nước.

Vì sao dễ dàng gây thất thoát hàng trăm, hàng nghìn tỉ?

Những sai phạm gây thất thoát hàng trăm tỉ đồng, hàng ngàn tỉ đồng được phanh phui ở 3 địa phương trên đây cho thấy có nhiều điểm tương đồng về hành vi sai phạm và mức độ nghiêm trọng của hậu quả, đặt ra rất nhiều vấn đề về thực thi pháp luật, về giám sát, kiểm tra đối với các cơ quan nhà nước ở địa phương hiện nay.

Các quan chức ở 3 tỉnh thành trên đây như Nguyễn Thành Tài, Nguyễn Hữu Tín, Văn Hữu Chiến, Trần Văn Minh, Lê Đức Vinh, Nguyễn Chiến Thắng… đều ký các văn bản vượt thẩm quyền, cố tình chỉ đạo trái quy định, bất chấp pháp luật để làm lợi cho đối tác, gây thiệt hại nghiêm trọng đối với tài sản công. Và điều đáng buồn lòng là mặc dù có hệ thống các cơ quan kiểm tra, thanh tra, có sự giám sát của HĐND, có hệ thống của các cơ quan chuyên môn… nhưng sai phạm không được ngăn chặn, mà sai phạm được thực hiện trót lọt.

Vì sao có hiện tượng này, theo chúng tôi có lẽ do hai nguyên nhân chủ yếu sau:

Thứ nhất, đối tác có thế lực quá mạnh, lớn hơn vị trí lãnh đạo cấp tỉnh nên họ phải bắt tay hợp tác, không dám chống lại yêu cầu mà phía đối tác đưa ra.

Thứ hai, nguyên nhân phổ biến là họ vi phạm để trục lợi, để tham nhũng. Với vị trí được giao, họ tranh thủ bán rẻ tài sản công, tài nguyên đất đai trên địa bàn, phần chênh lệch giữa giá trị thực và giá trên hợp đồng đó các bên chia nhau, cùng có lợi, chỉ có Nhà nước, nhân dân là chịu thất thoát. Với các con số thất thoát đến hàng trăm tỉ, hàng nghìn tỉ đồng thì phần chênh lệch các quan chức được chia chắc chắn cũng rất khủng khiếp.

image003

Dù nguyên nhân nào thì các hành vi trên đây, theo chúng tôi đều là tham nhũng. Nó cho thấy tham nhũng trong những dự án lớn không phải do một cá nhân đơn lẻ thực hiện mà có sự kết hợp của nhiều người, có dấu hiệu của tội phạm có tổ chức mà ngôn ngữ chính trị hiện nay gọi là “lợi ích nhóm”.

Tuy nhiên vấn đề mà dư luận quan tâm lại chưa có lời giải thỏa đáng? Có hay không đưa nhận hối lộ sau những chữ ký vượt quyền, ký trái quy định của hàng loạt quan chức đó? Những vụ án đã được khởi tố chủ yếu kết luận sai phạm với các tội danh: Lợi dụng chức vụ quyền hạn… hay Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng hay Vi phạm các quy định về quản lý đất đai, tài sản công… mà chưa đấu tranh làm rõ được hành vi đưa, nhận hối lộ như đã làm được trong vụ AVG… Có lẽ, đây là một hạn chế trong cuộc chiến chống tham nhũng hiện nay.

Điều đáng lo ngại là các thiết chế kiểm soát quyền lực ở các địa phương này dường như đều bị vô hiệu hóa? Trong đó có nhiều vụ việc được người dân phản đối, báo chí phản ánh nhưng không được tiếp nhận để xử lý. Đây là vấn đề phải đi tìm căn nguyên để cải cách triệt để, nếu không làm rõ căn nguyên thì những thiết chế đó không phát huy được vai trò, chức năng, quyền hạn trong thực tế.

Cuối cùng, là chất lượng của hệ thống pháp luật có liên quan. Nếu hệ thống pháp luật minh bạch, chặt chẽ thì chắc chắn không thể xảy ra những vụ mua bán đầy gian dối, gây thất thoát ngân sách khủng như đã xảy ra ở Khánh Hòa, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh… như vậy.

Trong cuộc chiến chống tham nhũng hiện nay, người dân mong rằng những đối tượng vi phạm pháp luật, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho tài sản công thì phải được xét xử nghiêm minh, đủ sức răn đe cho những đối tượng khác. Đồng thời, khắc phục triệt để những lỗ hổng trong các quy định của pháp luật, trong quy chế hoạt động của các cơ quan có chức năng kiểm tra, giám sát để kịp thời ngăn chặn sai phạm, không để xảy ra hậu quả đáng tiếc.

  Thái Đăng

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *