Tỷ phú thân cận Tổng thống Nga Putin bị Mỹ điều tra vì rửa tiền

Ngành công tố Mỹ mở cuộc điều tra nghi án rửa tiền đối với một tỷ phú thân cận Tổng thống Nga Vladimir Putin, theo báo The Wall Street Journal (WSJ) ngày 5.11.

Theo WSJ, viện công tố quân Đông (New York) điều tra tỷ phú Gennady Timchenko, một nhà buôn khí đốt và là cộng sự của ông Putin, về việc ông bị nghi chuyển những khoản tiền liên quan những vụ làm ăn tiêu cực ở Nga thông qua hệ thống tài chính Mỹ.

Bộ Tư pháp Mỹ hỗ trợ cuộc điều tra này.

Các công tố viên đang điều tra những cuộc chuyển khoản, trong đó công ty Gunvor mua dầu từ tập đoàn nhà nước Nga  Rosneft rồi bán lại cho các bên thứ ba.

Các cuộc chuyển tiền liên quan những cuộc chuyển khoản này có thể cấu thành sự rửa tiền trái phép, nếu số tiền này bị phát hiện là có nguồn gốc từ những hoạt động phi pháp, ví dụ bán trái phép các tài sản quốc gia như dầu mỏ, theo WSJ.

Việc buộc tội hình sự rửa tiền có thể cho phép Mỹ nhờ cảnh sát quốc tế Interpol phát Báo động Đỏ đối với ông Timchenko, có nghĩa ông có thể bị bắt và bị dẫn độ từ nhiều nước về Mỹ chịu xét xử.

Hồi tháng 8, ông Timchenko từng nới với hãng thông tấn Nga Itar-TASS, rằng ông ngại đến nhiều nước châu Âu: “Trời ơi, có nhiều lý do để rất sợ những khiêu khích từ các cơ quan đặc biệt Mỹ. Tin tôi đi, không phải tin đồn đâu, mà là thông tin cụ thể đấy…”

Mỹ đặt dấu hỏi về tài sản của ông Putin

Nỗ lực điều tra này liên quan việc ngành công tố Mỹ săn lùng tài sản do tham nhũng mà có của người nước ngoài, trong Chương trình thu hồi tài sản vốn được mở từ năm 2010, nhắm vào các quan chức tham nhũng ở châu Phi và Trung Đông. Bộ Tư pháp Mỹ cũng săn lùng để tịch thu tài sản bị nghi là thành quả của sự tham nhũng.

Mỹ đã nhanh chóng cử đặc vụ và công tố viên qua Ukraine giúp truy vết tài sản của tổng thống bị lật đổ Viktor Yanukovych, một đồng minh của ông Putin.

Xem ra đây là lần đầu tiên cuộc điều tra chĩa vào Nga, từ khi mối quan hệ Nga với phương Tây suy yếu vì vụ khủng hoảng ở Ukraine.

WSJ nêu đây là một cách Mỹ gia tăng sức ép rất nhạy cảm chính trị, lên các tỷ phú ủng hộ ông Putin.

Các cuộc chuyển khoản nói trên xảy ra trước khi Mỹ trừng phạt tài chính-kinh tế Nga hồi tháng 3, với lý do Nga can thiệp vào cuộc khủng hoảng chính trị ở Ukraine.

Timchenko cùng một số người khác lọt vào “danh sách đen” những cá nhân và tổ chức Nga bị Mỹ cấm vận, gồm không được đến Mỹ, tài sản của ông ở Mỹ bị niêm phong nếu có.

Sau lệnh cấm vận, ông Timchenko nói đã bán cổ phần ở Gunvor cho một đối tác một ngày trước khi bị cấm vận.  Vungor không bị đưa vào danh sách đen”.

WSJ dẫn một nguồn tin, nói rằng cuộc điều tra cũng nhằm xem xét khả năng tài sản cá nhân của ông Putin có liên quan những khoản tiền trái phép giả định này hay không.

Bộ Tài chính Mỹ nói ông Timchenko là một trong những thành viên  của “nhóm nội bộ lãnh đạo Nga”, và ông Putin có đầu tư vào Gunvor, và có thể tiếp cận nguồn vốn công ty này.

Gunvor và Điện Kremlin đều kịch liệt phủ nhận các cáo buộc này.

Người phát ngôn Dmitry Peskov của ông Putin nói: “Chúng tôi không biết cuộc điều tra nào. Và chúng tôi không theo dõi những vụ này”.

Ông phủ nhận cáo buộc có mối quan hệ làm ăn hoặc tài chính giữa hai ông Putin-Timchenko.

Người phát ngôn Seth Pietras của Gunvor nói không hề biết có cuộc điều tra nào, và không thể bình luậnvề ông Timchenko, người đa bán cổ phần công ty trước khi Mỹ công bố cấm vận.

Piestras nói ông Timchenko chỉ là một cổ đông của Gunvor chứ không là thành viên hội động quản trị, và mọi hoạt động của Gunvor đều tuân thủ chuẩn quốc tế về nguy cơ tội phạm tài chính, gồm chống rửa tiền, trừng phạt kinh tế, chống khủng bố tài chính và chống hối lộ, chống tham nhũng.

Piestras cũng nói ông Putin không hề có quyền sở hữu, không hề hưởng lợi ích trực tiếp hoặc gián tiếp từ Gunvor.

Ông Timchenko vô địch khúc côn cầu
Ông Timchenko vô địch khúc côn cầu

Bạn thể thao của ông Putin

Ông Putin xác nhận biết ông Timchenko từ đầu những năm 1990, nhưng nói ông không hề có vai trò nào trong cuộc kinh doanh thành đạt của ông Timchenko, người bác bỏ cáo buộc rằng ông hưởng lợi cá nhân từ mối quan hệ với ông Putin.

Ông Timchenko có quốc tịch kép Nga-Phần Lan, từng là cán bộ ngành thương mại thời Liên Xô, sau đó nhanh chóng chuyển sang chủ nghĩa tư bản và đầu những năm 2000, ông tự khẳng định là một nhà buôn dầu Nga thành đạt.

Ông quen ông Putin ở thành phố St Petersburg, nơi ông Putin từng là một cán bộ. Hai người cùng học môn judo tại một câu lạc bộ.
Hai ông cũng thường chơi khúc côn cầu, gần đây vào ngày 5.10 tại Sochi. Trong trận này, ông Putin ghi 6 bàn thắng. Ông chỉ mới bắt đầu chơi môn này hồi năm 2011.

Ông Putin chơi khúc côn cầu
Ông Putin chơi khúc côn cầu

Khi trả lời phỏng vấn của WSJ năm 2008, ông Timchenko nói: “Tôi là doanh nhân, không phải chính khách”, và nói thành công của Gunvor là ngờ khả năng vận chuyển dầu thô đúng thời hạn giao hàng.

Gunvor là một trong những công ty thương mại lớn nhất thế giới, do ông Timchenko lập. Ông cũng là đồng chủ nhân tập đoàn sản xuất khí đốt Novatek (hạng nhì ở Nga).

Hồi tháng 9, Gunvor báo đạt doanh số 45 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2014. Tạp chí Forbes nói tài sản cá nhân của ông Timchenko là hơn 13 tỷ USD.

Thông qua Tập đoàn Volga ở Luxembourg, ông còn kiểm soát các lợi ích từ mảng tàu thủy, xe hỏa, cảng và hai khách sạn hạng sang ở Pháp.

Theo Motthegioi