Tìm hiểu pháp luật của một số nước quy định về tội đưa và nhận hối lộ

(Pháp lý) – Thực hiện chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội nhiệm kỳ Khóa XIII, các cơ quan chức năng của Việt Nam đang nghiên cứu sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự hiện hành. Một trong những nội dung đang được quan tâm nhất là sửa đổi, bổ sung các quy định về tội hối lộ. Nghiên cứu các quy định về tội hối lộ cho thấy, các quy định này chưa theo kịp với sự thay đổi thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam, chưa đáp ứng được yêu cầu đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi loại tội phạm này.

Nhìn ra thế giới, ở nhiều nước, tội hối lộ trong đó bao gồm hành vi đưa và nhận hối lộ được quy định rất cụ thể trong Bộ luật Hình sự.

Hành vi hối lộ quy định trong pháp luật Pháp

Theo Luật Hình sự Cộng hoà Pháp thì hối lộ là hành vi của một người theo sự thoả thuận đã trao cho một người khác một lợi ích để người kia thực hiện hoặc trốn tránh thực hiện một hành vi thuộc chức trách của mình.

Hối lộ là vấn nạn  mà mọi quốc gia trên thế giới phải đối mặt (Ảnh minh họa)
Hối lộ là vấn nạn mà mọi quốc gia trên thế giới phải đối mặt (Ảnh minh họa)

Tội hối lộ được chia thành hai loại hành vi: Hối lộ chủ động (đưa hối lộ) và hối lộ bị động (nhận hối lộ). So với luật Việt Nam thì Pháp không có quy định về hành vi “môi giới hối lộ” mà hành vi này chỉ được coi như sự giúp sức có tính chất đồng phạm của hành vi hối lộ nói chung.

Theo quy định tại Điều 433-1 Bộ luật Hình sự Pháp năm 2007 thì hối lộ chủ động được mô tả là hành vi đề nghị một cách bất hợp pháp, vào bất kỳ lúc nào, một cách trực tiếp hay gián tiếp, các vật phẩm, những lời hứa hẹn, quà tặng, quà biếu hoặc bất kỳ một lợi ích đối với một người nắm giữ quyền lực công, chịu trách nhiệm về một công vụ hoặc có nhiệm kỳ được bầu nhằm mục đích để người này thực hiện hoặc lảng tránh thực hiện một việc thuộc chức trách công vụ hoặc việc mà mình được uỷ quyền hoặc tạo điều kiện dễ hơn nhờ vào chức trách công vụ hay việc mà mình được uỷ quyền. Hành vi hối lộ chủ động có thể được thực hiện bởi bất kỳ ai nhưng chỉ hướng về các nhân viên cơ quan công quyền.

Hối lộ bị động (nhận hối lộ) có tính chất nguy hại cao hơn vì phần lớn những kẻ tham nhũng ăn của đút lót là người giữ trọng trách trong bộ máy nhà nước.

Người Pháp quan niệm rằng hành vi nhận hối lộ sẽ gây ra thiệt hại về phương diện kinh tế và tổn hại đến nền dân chủ và đi ngược lại với các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền. Vì vậy họ không xếp hành vi nhận hối lộ vào nhóm tội chiếm đoạt tài sản mà cho rằng khách thể của hành vi này chính là sự minh bạch của công vụ và lòng tin của công chúng vào nền công vụ.

Điều 432-11 Bộ luật Hình sự Pháp quy định các đặc điểm của hành vi này như sau: Người nhận hối lộ chỉ bao gồm các nhân viên cơ quan công quyền quốc gia; người đòi hỏi hay chấp nhận của hối lộ ngay cả khi anh này chủ động đòi hỏi thì vẫn bị coi là đã nhận hối lộ một cách bị động. Của hối lộ có thể bao gồm cả các lợi ích phi tài sản.

Hình phạt đối với tội hối lộ bị động theo quy định tại Điều 432-11 cao nhất là 10 năm tù và có thể bị phạt tới 150.000 euros. Theo quy định tại Điều 433-1 thì Hình phạt đối với hối lộ chủ động cũng tương tự như vậy. Hình phạt bổ sung có thể là tước một số quyền dân sự hay gia đình với thời hạn tối đa là 5 năm; cấm tham gia hoạt động công vụ, hoạt động nghề nghiệp hay hoạt động xã hội nhất định; của hối lộ sẽ bị tịch thu.

Trong hối lộ chủ động, bất kỳ ai cũng có thể phạm tội hối lộ chủ động với điều kiện là họ đã có một sự thoả thuận với một nhân viên công quyền. Còn trong hối lộ bị động chỉ những người có tư cách công quyền mới có thể phạm hành vi hối lộ bị động. Trên thực tế thì

Toà phá án ở Pháp có xu hướng mở rộng chủ thể của hành vi nhận hối lộ.

Tội phạm công vụ quy định tại Bộ luật Hình sự Malaysia và Singapore

Tại Malaysia và Singapore, nếu chỉ căn cứ vào quy định của Bộ luật Hình sự thì có thể thấy rằng các tội phạm về công vụ quy định trong Bộ luật Hình sự thường có mức phạt khá thấp. Chẳng hạn, Điều 161 Bộ luật Hình sự của Malaysia và của Singapore quy định: công chức có hành vi nhận những lợi ích ngoài tiền lương luật định với tư cách là động lực hoặc phần thưởng cho việc làm hoặc không làm một hành vi công vụ nhất định hoặc để đối xử có lợi hoặc bất lợi cho người khác khi thi hành công vụ thì bị phạt tù đến 3 năm và bị phạt một khoản tiền hoặc bị áp dụng cả hai hình phạt. Theo quy định tại Điều 162 Bộ luật Hình sự Malaysia và Singapore, hành vi gây ảnh hưởng tới việc thi hành công vụ của người khác để trục lợi cũng bị áp dụng mức hình phạt tương tự theo quy định tại Điều 161.

Trường hợp công chức nhận lợi ích từ người khác mà công chức này biết được rằng người đưa lợi ích này sẽ liên quan tới hoạt động công vụ của mình thì bị phạt tù đến 2 năm hoặc bị phạt một khoản tiền hoặc bị áp dụng cả hai hình phạt (Điều 165). Hành vi không chấp hành kỷ luật công vụ với mục đích gây thiệt hại cho người khác thì bị phạt tù đến 1 năm, bị phạt tiền hoặc bị áp dụng cả hai hình phạt (Điều 166).

So với luật của Việt Nam, pháp luật của Pháp không có hành vi “môi giới hối lộ” (Ảnh minh họa)
So với luật của Việt Nam, pháp luật của Pháp không có hành vi “môi giới hối lộ” (Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, bên cạnh Bộ luật Hình sự, Malaysia còn ban hành đạo luật chuyên ngành về lĩnh vực công vụ trong đó có quy định về tội phạm và hình phạt. Luật chống tham nhũng của Malaysia năm 1997 (Luật số 575) quy định rõ tại Điều 16, người có hành vi tham nhũng (trong đó bao gồm cả các hành vi nhận hối lộ, lạm dụng quyền lực để trục lợi…) nếu bị tòa tuyên là có tội thì phải chịu phạt tù ở mức ít nhất là 14 ngày tù và cao nhất là 20 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn bị phạt một khoản tiền không thấp hơn 5 lần lợi ích đã tham nhũng được nhưng không thấp hơn 10.000 ringgit.

Tương tự, tại Singapore, ngay từ những năm 1960, quốc gia này đã ban hành luật riêng về phòng, chống tham nhũng. Đạo luật này đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung để tăng cường tính răn đe, phòng ngừa đối với người có hành vi tham nhũng. Theo các quy định về phòng, chống tham nhũng hiện hành của Singapore (Luật phòng ngừa tham nhũng số 241 của Singapore), người bị kết tội về hành vi tham nhũng có thể bị phạt tiền đến 100.000 đô la Singapore (tương đương khoảng 70.000 đô la Mỹ) hoặc bị phạt tù đến 5 năm hoặc bị áp dụng cả hai hình phạt. Trường hợp người phạm tội là người của cơ quan dân cử hoặc phạm tội có liên quan tới việc ký kết các hợp đồng của Chính phủ thì mức phạt có thể lên tới 7 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội tham nhũng còn bị buộc phải trả lại tài sản đã tham nhũng được hoặc phải đền bù thiệt hại về tài sản do mình tham nhũng.

Hành vi đưa và nhận hối lộ quy định trong Bộ luật Hình sự Philippines

Bộ luật Hình sự Philippines (Điều 210) quy định hành vi nhận hối lộ có thể bị phạt tù từ 8 đến 12 năm và bị phạt một khoản tiền bằng 3 lần giá trị khoản tiền nhận hối lộ. Theo quy định tại Điều 212 Bộ luật này, người đưa hối lộ cũng chịu hình phạt giống như người nhận hối lộ (ngoại trừ việc áp dụng các hình phạt chỉ dành riêng cho công chức như cấm đảm nhiệm chức vụ v.v.).

Bộ luật hình sự Philippines (Điều 210) quy định hành vi nhận hối lộ có thể bị phạt tù từ 8 đến 12 năm và bị phạt một khoản tiền bằng 3 lần giá trị khoản tiền nhận hối lộ. Theo quy định tại Điều 212 Bộ luật này, người đưa hối lộ cũng chịu hình phạt giống như người nhận hối lộ (ngoại trừ việc áp dụng các hình phạt chỉ dành riêng cho công chức như cấm đảm nhiệm chức vụ…). Theo quy định tại Điều 217 Bộ luật Hình sự Philippines, hành vi biển thủ công quỹ (tham ô) tùy theo lượng tài sản bị tham ô mà mức phạt có thể khác nhau. Tuy nhiên, mức phạt cao nhất có thể là tù chung thân. Người phạm tội còn bị tước quyền hành nghề chuyên môn vĩnh viễn và bị phạt khoản tiền tương đương với khoản tiền đã tham ô. Một điều rất đặc biệt của Bộ luật Hình sự Philippines là Bộ luật này có quy định riêng về hành vi dụ dỗ, quấy rối, đòi quan hệ tình dục với phụ nữ dưới quyền của mình hoặc phụ nữ là thân nhân của người chịu sự quản lý của mình (Điều 245). Theo đó, công chức phạm tội này sẽ bị phạt tù từ 2 đến 6 năm tù đồng thời bị tước tạm thời quyền hành nghề chuyên môn (nếu phụ nữ bị xâm hại là người chịu sự quản lý của công chức phạm tội) hoặc bị phạt tù tối đa là 4 năm 6 tháng và bị tước tạm thời quyền hành nghề chuyên môn (nếu phụ nữ bị xâm hại là thân nhân của đối tượng chịu sự quản lý của công chức phạm tội). Một điểm cũng cần lưu ý là bên cạnh các quy định về tội phạm công vụ trong Bộ luật Hình sự, Luật Phòng, chống tham nhũng của Philippines (Luật số 3019 năm 1960 – đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần) cũng có nhiều quy định về các hành vi được coi là tham nhũng trong khi thi hành công vụ. Theo quy định tại Điều 9 của Luật này, người có hành vi tham nhũng theo các dấu hiệu mô tả trong Luật này sẽ bị phạt tù ít nhất là 1 năm và cao nhất 10 năm, tước quyền đảm nhiệm chức vụ và hành nghề chuyên môn đồng thời tịch thu các tài sản bị coi là bất minh.

Tham nhũng, hối lộ là vấn nạn mà mọi quốc gia trên thế giới phải đối mặt. Một minh chứng là ở đâu có quyền lực ở đó có thể có tham nhũng, hối lộ. Tuy nhiên, ngày nay, quá trình toàn cầu hóa đó khiến tham nhũng, hối lộ không còn là chuyện nội bộ riêng của mỗi quốc gia nữa. Cộng đồng quốc tế phải đặc biệt quan tâm đến việc cùng nhau tìm ra cách thức chung để giải quyết vấn nạn – tệ nạn của mọi tệ nạn này.

Ở Việt Nam, nhằm thể chế hóa các chủ trương, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước về chống tham nhũng, cũng như bảo đảm thực thi Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng, việc sửa đổi, bổ sung các quy định về tội hối lộ là hết sức cần thiết.

Thu Thủy (tổng hợp)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *