Khai thác du lịch Bình Định: Nhìn từ 3 lợi thế: Biển đảo, văn hóa – lịch sử và khoa học

(Pháp lý) – Biển đảo, văn hóa – lịch sử và khoa học. Đó là 3 lợi thế độc quyền mà Bình Định đang sở hữu để tạo nên sự khác biệt trong cạnh tranh khai thác tiềm năng du lịch (DL) so với các tỉnh trong vùng. Sau một thời gian miệt mài theo đuổi các dự án công nghiệp dài hơi không khả quan, kể từ năm 2016, cùng với chính thức tuyên bố “chia tay” siêu dự án lọc hóa dầu 27 tỷ USD, lãnh đạo tỉnh Bình Định đã bừng tỉnh chuyển hướng sang thu hút các dự án DL với tất cả sự quyết liệt…

Tham quan quần thể FLC Nhơn Lý - Quy Nhơn
Tham quan quần thể FLC Nhơn Lý – Quy Nhơn

 

Ngủ đông trên… “mỏ vàng”

Vùng đất rộng 6.025km2 nằm giữa khu vực Nam Trung Bộ được xác định Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, Bình Định từng là kinh đô thời kỳ nghĩa quân Tây Sơn với những giá trị lịch sử, văn hóa vô cùng to lớn, trường tồn theo lịch sử dân tộc. Khu di tích Đền thờ Tây Sơn Tam kiệt và Bảo tàng Quang Trung vừa được Chính phủ công nhận là di tích văn hóa, lịch sử cấp quốc gia đặc biệt. Nơi đây đã khai sinh ra võ cổ truyền dân tộc, cái nôi của những môn nghệ thuật tuồng, hát bộ, bài chòi… hiện là những giá trị phi vật thể độc đáo mang tầm quốc gia và nhân loại.

Bình Định từng là kinh đô của Vương triều ChămPa, là vùng đất hiện có di tích và phế tích Chăm nhiều và đồ sộ nhất cả nước với bảy cụm tháp còn khá nguyên vẹn và 52 phế tích đền tháp, kiến trúc, nghệ thuật Chăm. Riêng cụm tháp Bánh Ít vừa được một nhóm tác giả người Anh bình chọn trong “1.001 công trình kiến trúc cần phải đến trong cuộc đời”. Tỉnh Bình Định cũng đang tiến hành lập hồ sơ để trình UNESCO công nhận hệ thống di tích văn hóa Chăm là di sản văn hóa thế giới.

 Vẻ đẹp hoang sơ của thắng cảnh Eo Gió

Vẻ đẹp hoang sơ của thắng cảnh Eo Gió

Không chỉ là nơi hội tụ những tài năng lẫy lừng về quân sự, chính trị, Bình Định cũng là nơi sinh ra và hội tụ nhiều tài năng lớn về văn hóa, văn học như Đào Duy Từ, Đào Tấn, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử… Tất cả đều là những giá trị riêng có và độc đáo của vùng đất võ Bình Định. Tháng 10/2015, Tạp chí du lịch Rough Guides của Anh đã bình chọn Quy Nhơn là 1 trong 3 điểm du lịch mới lạ hàng đầu ở Đông Nam Á. Nhiều giá trị văn hóa lớn của lịch sử, văn hóa và văn học dân tộc hội tụ. Do đó sẽ là không quá khi Bình Định được mệnh danh là vùng “Đất võ, trời văn”, được xác định là trung tâm của tiểu vùng DL phía Bắc của Duyên hải Nam Trung Bộ và hiện hữu tên mình trên bản đồ DL Việt Nam…

Ngoài những giá trị văn hóa, lịch sử, Bình Định còn có những giá trị về tự nhiên vô cùng phong phú để phát triển du lịch, đặc biệt là tài nguyên về biển và hệ sinh thái biển với vô số những bãi tắm và thắng cảnh đẹp còn hoang sơ thu hút du khách, như: Gềnh Ráng – Tiên sa (Quy Nhơn), Kỳ Co, Eo Gió (Nhơn Lý)… Cùng với sự hào phóng của thiên nhiên, Bình Định đã thu hút thành công 2 dự án lớn tạo đà cho khai thác DL dài hơi, đó là: Trung tâm Khoa học và giáo dục liên ngành Quy Nhơn (ICISE) và FLC Quy Nhơn.

Vì vậy có thể nói, DL Bình Định đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn để phát triển thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh. Thương hiệu “Du lịch Quy Nhơn – Bình Định” bắt đầu lan tỏa rộng rãi như là một điểm DL mới cần khám phá, trải nghiệm trong bản đồ du lịch Việt Nam.

Nhận diện cơ hội và thách thức

Thế nhưng theo số liệu khảo sát, trong 10 năm (2005-2015), khách quốc tế đến Bình Định tăng 24,6% xếp thứ 18/63 tỉnh cả nước về thu hút khách quốc tế, năm 2015 đạt 206 nghìn lượt khách quốc tế, xếp thứ 22/63 tỉnh cả nước song chỉ bằng 29% so với Đà Nẵng và Nha Trang. Thời gian lưu trú và mức chi tiêu thấp hơn (thời gian lưu trú dưới 2 ngày, chi tiêu chỉ bằng 30% của Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Thuận) nên tăng trưởng doanh thu DL chỉ đạt 29,1%/năm, thấp hơn so với Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Thuận (hơn 30%); khách quốc tế chủ yếu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản chưa thu hút lượng khách Nga – chiếm 1/4 trong tổng số lượt khách quốc tế đến Nha Trang – Khánh Hòa.

Tàu du lịch hiện đại đưa du khách tham quan các đảo
Tàu du lịch hiện đại đưa du khách tham quan các đảo

Thực trạng trên đòi hỏi các cấp lãnh đạo ở địa phương cần phải quyết liệt đổi mới tư duy làm DL mới đáp ứng. Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư (XTĐT) phát triển du lịch Bình Định năm 2016 diễn ra tại Resort Hoàng Gia – TP Quy Nhơn đầu tháng 4/2016, nhiều đại biểu đã chỉ rõ những thách thức mà Bình Định đang đối diện.

Nếu như năm 2012, Bình Định đã tạo dấu ấn về chỉ số PCI bằng vị trí 4/63 tỉnh, thành phố, tăng 34 bậc so với năm 2011, thuộc nhóm tốt của cả nước và đạt vị trí cao nhất trong các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung, trong đó chỉ số gia nhập thị trường đạt tuyệt đối, đứng đầu cả nước, thì kể từ năm 2013, vị trí PCI của Bình Định liên tiếp sụt giảm. Cụ thể: Năm 2013 (thứ 18), năm 2014 (17), đến năm 2015 chỉ số PCI Bình Định đạt 59,32 điểm, xếp thứ 20 cả nước và xếp thứ 4/8 tỉnh Nam Trung Bộ. Trong đó, nhiều chỉ số đang có sự sụt giảm và ở mức trung bình như: Tiếp cận đất đai, tính minh bạch, hỗ trợ DN, thiết chế pháp lý, cạnh tranh bình đẳng. Trong khi đó, một số tỉnh miền Trung được coi là có điều kiện khó khăn hơn Bình Định đã có sự cải thiện mạnh mẽ về PCI, như Quảng Nam tăng 6 bậc (từ hạng 14 năm 2014 lên hạng 8 năm 2015); Quảng Ngãi tăng 5 bậc (từ 20 lên hạng 15) và Ninh Thuận tăng 3 bậc (từ 43 lên 40)… Đây được coi là thách thức đáng kể với Bình Định.

Tháp Bánh Ít
Tháp Bánh Ít

Tổng nguồn vốn đăng ký của các DA đầu tư DL giai đoạn 2004-2014 toàn tỉnh ước tính đã lên đến gần 40.000 tỉ đồng, song tổng vốn giải ngân thực hiện được nhỉnh hơn 30%. Trong khi đó, việc thu hút các nguồn lực xã hội hóa trong đầu tư hạ tầng DL tại Bình Định còn khiêm tốn. Theo đó nhìn lại hiện trạng hạ tầng phục vụ cho DL Bình Định (hệ thống phương tiện giao thông công cộng, sân bay, bến cảng, cơ sở lưu trú còn nhiều hạn chế so với Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Thuận), đặc biệt là số lượng cơ sở lưu trú của Bình Định chỉ bẳng 1/3 so với Đà Nẵng, 1/4 so với Nha Trang. Thời gian qua tỉnh cũng đã có nhiều nỗ lực trong quảng bá thương hiệu DL Bình Định, tuy nhiên nguồn kinh phí dành cho hoạt động này không đáng kể nên không mang lại tác dụng đáng kể. DN lữ hành tại Bình Định đa số có quy mô vừa và nhỏ, chưa thiết lập được hệ thống văn phòng đại diện tại các trung tâm lớn và các nước trong khu vực.

Liên kết phát triển DL Vùng còn nhiều hạn chế. Các địa phương chưa thực sự quan tâm đến liên kết DL, đặc biệt liên kết về quy hoạch, DA hạ tầng liên vùng, quảng bá DL, đào tạo nguồn nhân lực DL, phát triển tour – tuyến kết nối DL, chưa hình thành không gian DL chung. Tất nhiên trong đó còn có nguyên nhân hạ tầng giao thông kém, đi lại khó khăn do đầu tư còn thiếu đồng bộ … dẫn đến sự kết nối chưa tốt.

Cần phải tạo ra sự khác biệt

Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Bình Định năm 2016 kết thúc đã đem đến cho người tham dự một cái nhìn rõ ràng hơn về những định hướng tương lai. Trong Quy hoạch tổng thể phát triển DL tỉnh Bình Định đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, quan điểm của tỉnh đặt trọng tâm vào du lịch biển đảo, lấy du lịch biển đảo làm mũi nhọn. Phát triển du lịch Bình Định sẽ đồng thời gắn liền với phát triển TP.Quy Nhơn, đưa du lịch Quy Nhơn thành thương hiệu chính.

Kỳ Co, viên ngọc mới nổi
Kỳ Co, viên ngọc mới nổi

Sau nhiều năm “gõ cửa, trải thảm” mời gọi thì Tập đoàn FLC được xem là “sếu đầu đàn” với dự án quần thể du lịch nghỉ dưỡng FLC Quy Nhơn có số vốn lên tới 7.000 tỉ đồng, tạo cú hích đầu tiên, thổi bùng tiềm năng khai thác du lịch của tỉnh. Sắp tới, lãnh đạo tỉnh Bình Định kỳ vọng sẽ còn nhiều Tập đoàn nữa tìm đến Bình Định đầu tư. Chỉ sau 1 ngày khảo sát, Tập đoàn này đã quyết định đầu tư vào Quy Nhơn – Bình Định. Quyết định nhanh nhưng không có nghĩa là mạo hiểm, ông Đặng Tất Thắng – Phó Tổng Giám đốc FLC, giải thích, đây là vùng đất đầy tiềm năng chưa được khám phá, phù hợp với những tiêu chí mà Tập đoàn đặt ra. Tuy nhiên sự quyết liệt, tâm huyết của lãnh đạo tỉnh mới là yếu tố chính khiến FLC quyết định đầu tư, “chỉ sau 1 ngày làm việc, chúng tôi đã có giấy chứng nhận đầu tư” – Ông Thắng dẫn chứng.

Làm DL trong bối cảnh không còn là độc quyền và quá muộn màng so với các tỉnh trong vùng quả thật không dễ để mong tạo ra sự đột phá. Bí quyết của Bình Định là gì? Ông Hồ Quốc Dũng – Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định, không ngần ngại cho biết, Bình Định đang quyết tâm phát triển đa dạng sản phẩm du lịch trên cơ sở tiềm năng, lợi thế, với 3 trụ cột chính: biển đảo, văn hóa – lịch sử và khoa học. Đó chính là sự khác biệt để giúp Bình Định đi sau nhưng về trước.

Bảo tàng Quang Trung
Bảo tàng Quang Trung

Theo đó, với du lịch biển đảo, Bình Định quyết tâm quy hoạch, phát triển không gian biển Quy Nhơn và bán đảo Phương Mai với những dự án lớn để trở thành nơi nghỉ dưỡng lý tưởng. Với du lịch văn hóa – lịch sử, tỉnh đã từng bước quy hoạch, tôn tạo, nâng cấp các di tích quốc gia và địa phương như hệ thống tháp Chăm cổ kính, các di tích nhà Tây Sơn và các di sản văn hóa phi vật thể. Bên cạnh đó, với sự hình thành của ICISE, thành phố Quy Nhơn sẽ trở thành điểm đến của các nhà khoa học, hàng đầu thế giới; xây dựng Tổ hợp Không gian khoa học để làm nơi tham quan, khám phá khoa học của người dân…
Tính đến cuối năm 2016, doanh thu DL của Bình Định ước đạt gần 1.500 tỷ đồng, tăng 44% so với năm 2015. Trong đó, số lượng khách DL thực đón 3,2 triệu lượt, tăng 23% so với cùng kỳ, trong đó khách quốc tế đón 265.000 lượt. Đặc biệt, Cảng hàng không Phù Cát đạt tần suất cất và hạ cánh 20 chuyến bay/ngày cho chuyến bay từ TPHCM, Hà Nội và ngược lại. Thương hiệu “Du lịch Quy Nhơn – Bình Định” đã lan tỏa rộng rãi như một điểm du lịch mới cần khám phá, trải nghiệm trong bản đồ du lịch Việt Nam.

Con số trên đã minh chứng DL Bình Định đã “cựa mình” sau một thời gian dài “ngủ đông”. Tuy nhiên để DL Bình Định thực sự “tỉnh giấc”, trở thành trung tâm DL của khu vực và là thiên đường DL trong lòng du khách để khai thác hết tiềm năng lợi thế đang có, góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội địa phương phát triển, theo các chuyên gia các cấp lãnh đạo tỉnh Bình Định cần quyết liệt hơn nữa trong đổi mới tư duy, xây dựng cơ chế, chiến lược phát triển DL phù hợp./.

Những ngày cuối năm 2016, Tỉnh ủy Bình Định đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội XIX Đảng bộ tỉnh về phát triển DL trên địa bàn tỉnh Bình Định giai đoạn 2016 – 2020. Theo đó mục tiêu đặt ra ưu tiên đẩy mạnh thu hút đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng DL; không ngừng nâng cao chất lượng đa dạng hóa các sản phẩm DL… để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về tài nguyên DL, trong đó lấy DL biển, sinh thái làm mũi nhọn, DL văn hóa, lịch sử, cách mạng và kháng chiến làm nền tảng; phát triển DL trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh.

Chuyên gia kinh tế, TS Trần Du Lịch: “Nhược điểm mà bất cứ địa phương du lịch nào cũng cần khắc phục sớm là còn nghèo nàn về sản phẩm du lịch, du khách ở đâu, chơi gì, ăn gì và mua gì mang về. Đây là những yếu tố cơ bản để phát triển thành ngành công nghiệp không khói. Vì vậy, chính quyền tỉnh Bình Định phải làm sao trở thành đầu mối để các doanh nghiệp phát triển thành chuỗi. Làm sao để du khách đến Bịnh Định biết sẽ mua bánh ít lá gai ở đâu, nem Chợ huyện chỗ nào… Điều quan trọng, du lịch là nối kết con tim với nhau. Du lịch chỉ thành công khi cộng đồng dân cư hiểu bản thân mình là chủ, luôn ở tâm thế sẵn sàng đón khách chứ không phải là “chặt chém”.

Mục tiêu đến năm 2020, khách DL đến Bình Định đạt 5,5 triệu lượt khách trong đó 800 ngàn lượt khách quốc tế, 4,7 triệu lượt khách nội địa. Tốc độ tăng trưởng khách bình quân hàng năm đạt 14,5% năm. Doanh thu DL dự kiến đạt 10.000 tỉ đồng, tăng bình quân 63,4% năm.

 

VŨ LÊ MINH

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *