Nhà khoa học lừng danh hết lòng vì thế hệ trẻ Việt Nam

Giảng dạy ở đại học danh tiếng ở nước ngoài, vang danh bởi những thành tựu nghiên cứu rực rỡ nhưng vợ chồng GS Trần Thanh Vân – Lê Kim Ngọc luôn dành sự quan tâm đặc biệt với nền khoa học nước nhà, các nhà khoa học trẻ Việt Nam.

Tình yêu bất tận với trẻ

Cách đây ít hôm, cũng trong chuyến về nước lần này của vợ chồng GS Vân – Ngọc (mỗi năm, vợ chồng GS Vân đều về nước tổ chức các hoạt động gặp gỡ khoa học, trao học bổng và thăm trẻ mồ côi-PV), Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đã trao tặng vợ chồng GS Huân chương Hữu nghị, phần thưởng cao quý nhất của Nhà nước Việt Nam cho người nước ngoài, Việt kiều có đóng góp với sự phát triển của đất nước.

Câu chuyện ở Phủ chủ tịch hôm ấy không nói nhiều đến thành tựu nghiên cứu khoa học rực rỡ của vợ chồng GS mà kể nhiều về tình yêu, tình thương mà vợ chồng GS dành cho các thế hệ trẻ Việt Nam suốt từ cuộc kháng chiến chống Mỹ đến giờ.

 Ảnh: GS Lê Kim Ngọc chụp ảnh cùng trẻ em làng trẻ SOS Đồng Hới. Ảnh: Hàm Châu

Ảnh: GS Lê Kim Ngọc chụp ảnh cùng trẻ em làng trẻ SOS Đồng Hới. Ảnh: Hàm Châu

GS Trần Thanh Vân người gốc Huế, GS Lê Kim Ngọc ở Vĩnh Long, cùng sang Pháp học tập vào thập niên 50 của thế kỷ trước. GS Vân tốt nghiệp Đại học Paris ngành Vật lý và Toán học. Ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ về lĩnh vực vật lý hạt cơ bản năm 1963, tham gia giảng dạy tại Đại học Paris, là nghiên cứu viên cao cấp của Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu khoa học Pháp. Trong khi vợ ông, GS Ngọc tốt nghiệp hạng ưu ngành khoa học tự nhiên, Đại học Sorbonne rồi làm nghiên cứu sinh tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học (CNRS) của Pháp.

Cách đây 2 ngày, tại Nhà hát lớn Hà Nội, vợ chồng GS Trần Thanh Vân – Lê Kim Ngọc cùng người bạn thân thiết, GS Odon Vallet đã trao hơn 5 tỷ đồng học bổng cho học sinh, sinh viên khu vực phía Bắc. Một hành động nhỏ trong suốt hành trình lớn của cuộc đời vợ chồng GS Việt kiều lừng danh thế giới, vì thế hệ trẻ Việt Nam.

Thập niên 70 khi Chiến tranh Việt Nam vào giai đoạn ác liệt, dù ở xa Tổ quốc, dù bận rộn với sự nghiệp nghiên cứu nhưng hai vợ chồng GS vẫn thường xuyên theo dõi tin tức về cuộc chiến. Nhận thấy nhiều trẻ em chịu cảnh mất cha mẹ do bom đạn, năm 1972, vợ chồng GS thành lập Hội giúp đỡ trẻ em Việt Nam tại Pháp. Năm 1974 xây dựng, hỗ trợ kinh phí nuôi dưỡng trẻ em làng trẻ SOS Đà Lạt. Từ đó đến nay, nhiều trung tâm nuôi dưỡng trẻ được xây dựng như làng trẻ SOS Đồng Hới, Trung tâm Bảo trợ Trẻ em Thủy Xuân (Huế). Hàng năm “mẹ Ngọc” (cách mà nhiều trẻ em ở các trung tâm bảo trợ gọi GS Ngọc) đều về thăm các em.

Về làng trẻ SOS Đà Lạt được xây dựng trong chiến tranh Việt Nam, có câu chuyện do những người bạn GS Ngọc kể lại. Để lấy tiền giúp trẻ em Việt Nam bị ảnh hưởng của cuộc chiến, GS Ngọc, ban ngày làm nghiên cứu tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học (CNRS) của Pháp, ban đêm tự tay làm thiệp giáng sinh bán lấy tiền quyên góp từ thiện. Nhà thờ Đức bà Paris, địa danh nổi tiếng của thủ đô hoa lệ, cũng là tên tiểu thuyết kinh điển của đại văn hào Victor Huygo, là nơi bà đứng bán thiệp trong những ngày giáng sinh giá rét, nhiệt độ Paris -15 độ.

Từ năm 2001, vợ chồng GS Trần Thanh Vân – Lê Kim Ngọc vận động GS Odon Vallet, trường Đại học Sorbonne (Pháp) tặng học bổng cho 25 nghìn học sinh, sinh viên Việt Nam với số tiền lên đến 120 tỷ đồng. Hiện tại vợ chồng GS Vân cùng GS Odon Vallet đang làm hành trình xuyên Việt trao một triệu USD học bổng cho học sinh, sinh viên cả nước. Sáng qua (23/8), hành trình bắt đầu ở Hà Nội, sau đó sẽ là Vinh, Đồng Hới, Huế, Đà Nẵng, Đà Lạt và kết thúc ở thành phố Hồ Chí Minh vào đầu tháng 9.

GS Vân chia sẻ, “Ngọc mồ côi mẹ năm hai tuổi. Tôi mồ côi cả cha mẹ năm 12 tuổi. Chúng tôi được quan tâm và yêu thương rất nhiều để có ngày hôm nay. Vì thế chúng tôi muốn mang đến cho các em tình thương của cha mẹ, của anh chị em. Tình nghĩa gia đình là trụ cột cuộc sống. Ở đời không có gì quý hơn tình yêu, tình thương, ngay khi bạn có một trí tuệ tốt”.

Những công trình khoa học mang tầm cách mạng

Giữa thập niên 70 của thế kỷ trước, GS Ngọc xuất hiện trên nhiều tờ báo, tạp chí ở Pháp để công bố công trình nghiên cứu khám phá quy luật của quá trình nở hoa. Các báo, tạp chí Pháp ngày ấy dành nhiều mỹ từ nhắc đến công trình của bà như “Cuộc cách mạng trong thực vật học”, “khi rễ cây nở hoa”. Năm 1973, bà được mời nói chuyện với công chúng Pháp yêu khoa học tại Lâu đài Phát minh (Palais de la Découverte) ở Paris với nội dung: Làm thế nào buộc các loài thực vật vốn không nở hoa phải nở hoa?

 Vợ chồng GS Trần Thanh Vân – Lê Kim Ngọc (ở giữa) chụp ảnh cùng Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan nhân dịp nhận Huân chương Hữu nghị (tháng 7/2015)

Vợ chồng GS Trần Thanh Vân – Lê Kim Ngọc (ở giữa) chụp ảnh cùng Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan nhân dịp nhận Huân chương Hữu nghị (tháng 7/2015)

Một công trình nghiên cứu khác của bà gây chấn động trong giới khoa học, được coi là sự mở đường cho công nghệ sinh học thực vật, đó là khái niệm “Lát mỏng tế bào” (TCL) ở thập niên 70. Mới đây, cuốn Lát mỏng tế bào được xuất bản bằng tiếng Anh ở nước ngoài. GS Gamborg, Đại học Calgary (Canada), viết lời giới thiệu: “Lát mỏng tế bào hay TCL là thuật ngữ đã rất quen thuộc đối với chúng tôi trong suốt ba thập niên vừa qua, cũng đồng nghĩa với tên tuổi nữ giáo sư K. Trần Thanh Vân ( tức GS Lê Kim Ngọc – PV), với nhiều công trình nghiên cứu sáng chói, kể từ khi bà công bố bài báo khoa học đầu tiên mang ý nghĩa mở đường, đã tạo nên một cuộc cách mạng trong lĩnh vực công nghệ sinh học thực vật”.

GS Trần Thanh Vân cũng là tên tuổi lớn trong làng Vật lý thế giới. Ông được Chính phủ Pháp tặng Huân chương Bắc đẩu Bội tinh, Viện Hàn lâm khoa học Nga bầu làm Viện sĩ danh dự, có trên 300 công trình khảo luận và 115 đầu sách về Vật lý. Ông cũng là nhà khoa học châu Á thứ ba được Hội vật lý Mỹ trao tặng huân chương Tate.

Sự nghiệp khoa học của vợ chồng GS không chỉ thành công ở lĩnh vực nghiên cứu mà còn ở các sự kiện kết nối khoa học. Trong những sự kiện ấy vợ chồng GS luôn hướng về thế hệ trẻ. Năm 2013, sự kiện gặp gỡ Việt Nam lần thứ 9 gây tiếng vang ở Việt Nam khi có năm nhà khoa học Nobel vật lý tham dự. Khi được hỏi GS Vân, vì sao lại mời được họ đến Việt Nam, ông bảo “Giữa chúng tôi có mối quan hệ tình nghĩa. Chúng tôi bắt đầu tổ chức những Hội nghị quốc tế lớn từ năm 1966, đến nay là 47 năm. Trong các hội nghị đó chúng tôi luôn chú trọng đến các nhà khoa học trẻ. Có khoảng 20 nhà khoa học đoạt giải Nobel từng đến tham gia các hội nghị của chúng tôi khi còn trẻ. Cách mình đối xử với họ khi họ là nhà khoa học trẻ đã tạo nên những mối quan hệ tình nghĩa”.

Cũng trong sự kiện gặp gỡ Việt Nam năm ấy và cả những sự kiện gặp gỡ khác, vợ chồng GS luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với các nhà khoa học trẻ Việt Nam. Trong số các nhà khoa học tham dự gặp gỡ Việt Nam 2013, vợ chồng GS Vân mời một số nhà khoa học trẻ tham dự để họ có cơ hội giao lưu với các nhà khoa học quốc tế. Cũng năm ấy, vợ chồng GS được dịp “buồn” và “thắc mắc” khi “chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ chi phí ăn ở, sinh hoạt cho các em, còn chi phí tàu hỏa, chúng tôi hy vọng Viện, Trường nơi các em đang công tác có thể đảm nhận. Tuy nhiên, 95% Viện, Trường đã từ chối. Họ nói vì cơ chế nên không thể cấp kinh phí cho các em”.

GS Vân cũng nhiều lần chia sẻ tâm huyết với các nhà khoa học trẻ Việt Nam “Tôi thấy Việt Nam có nhiều chủ trương để thu hút các nhà khoa học Việt kiều về nước nhưng theo tôi, đó là việc phụ. Tương lai của Việt Nam nằm ở các nhà khoa học trẻ. Cái quan trọng nhất của nền khoa học Việt Nam là tạo điều kiện cho các nhà khoa học trẻ có điều kiện vươn lên và phát triển”.

Theo Khampha

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *