Kiểm toán BOT, giảm 100 năm thu phí: Đáng sợ!

“Căn bệnh thờ ơ, thiếu trách nhiệm của các cơ quan quản lý đã tạo cơ hội cho doanh nghiệp làm bừa”.

100 năm còn ít

Liên quan tới kết quả KTNN vừa công bố về 27 trạm thu phí BOT, chuyên gia Nguyễn Văn Hùng – nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Xây dựng chỉ ra mấy nguyên nhân:

 Sai phạm tại BOT khó chấp nhận. Ảnh minh họa

Sai phạm tại BOT khó chấp nhận. Ảnh minh họa

Thứ nhất, không kiểm soát được vốn đầu tư ban đầu. Ngay khâu lập dự án, thẩm định, phê duyệt đã không được kiểm soát chặt chẽ để chủ đầu tư đẩy tổng vốn đầu tư ban đầu lên rất cao.

Từ việc tổng vốn đầu tư bị đẩy lên, thì đi cùng với đó là thời gian thu phí phải lâu hơn, mức phí cao hơn.

Do đó, yêu cầu phải công khai, minh bạch, phải tổ chức đấu thầu công khai, không sử dụng hình thức chỉ định thầu. Kể cả ở các lĩnh vực xây dựng khác.

Sau kết quả tại 27 trạm BOT nói trên, cần để một cơ quan kiểm toán độc lập cùng tham gia.

Nếu làm chặt chẽ, theo vị chuyên gia, con số giảm thu phí không phải chỉ là 100 năm mà có khi còn cao hơn rất nhiều.

Thứ hai, quy trình quản lý, giám sát lỏng lẻo, thiếu trách nhiệm. Từ khi tổ chức lập dự án cho tới khâu tổ chức đấu thầu và tới lúc thực hiện, hoàn thành dự án đều bị buông lỏng, thậm chí phó mặc cho chủ đầu tư muốn vẽ thế nào cũng được, làm thế nào cũng xong.

Ông Hùng dẫn chứng, trước đó, đã có rất nhiều phản ứng về đường cao tốc VN đắt nhất thế giới. Thậm chí, khi đó, báo chí, dư luận lên tiếng vẫn có lãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước bào chữa đường cao tốc VN rẻ nhất khu vực.

Thứ ba, quy trách nhiệm rõ ràng, xử lý nghiêm minh đúng pháp luật. “Trách nhiệm có, nghiệp vụ có, quyền lực, quyền hạn đều có nhưng tại sao lại vẫn để xảy ra sai phạm nghiêm trọng như vậy? Những người chịu trách nhiệm sẽ phải chịu trách nhiệm như thế nào về việc này”.

“Đây cũng được xem là một hình thức bị thất thoát tài sản của nhà nước, của dân, vì vậy phải xử lý thật nghiêm trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức có trách nhiệm liên quan” – vị chuyên gia nhận định.

Không chấp nhận lý do “nhầm”

Cũng đồng tình cho rằng không thể coi đó là sai sót chuyên môn, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam – ông Nguyễn Văn Thanh thẳng thắn cho biết:

“Tôi chưa từng thấy một kết quả kiểm toán nào lại kinh khủng, đáng sợ như vậy. Kiểm tra 27 dự án BOT thì đã có hơn 80% trong số đó phải giảm thời gian thu phí. Trạm BOT nào phải giảm thấp nhất cũng là 1 năm, nhiều là mười mấy năm. Tôi ngồi tính nhẩm số năm phải giảm đã lên tới gần 100 năm, đó mới chỉ là con số tính nhẩm nếu tính toán cặn kẽ không biết nó còn lên tới bao nhiêu năm nữa”, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam vẫn chưa hết giật mình, chia sẻ.

Có mặt và chứng kiến toàn bộ không khí buổi công bố kết quả của Kiểm toán, ông Thanh cho biết rất ghi nhận sự cố gắng cũng như tinh thần làm việc kiên quyết của KTNN. Bởi để đưa ra được kết quả kiểm toán trên KTNN đã phải đối diện với không ít những khó khăn, áp lực, kể cả từ phía doanh nghiệp cũng như từ phía cơ quan chủ quản.

“Tôi được biết, để đưa ra được kết quả trên KTNN phải rất vất vả, kiên quyết đấu tranh với các bộ ngành. Có rất nhiều lực lượng vô hình muốn ngăn cản, không cho KTNN can thiệp vào vấn đề thu phí của BOT. Thậm chí, khi KTNN đã nhận chỉ đạo kiểm toán các trạm BOT vẫn có những bộ ngành còn gây khó khăn, gây sức ép với lý do BOT là doanh nghiệp tư nhân tại sao KTNN lại được can thiệp vào”, ông Thanh cho biết thêm.

Mặc dù vậy, vị chuyên gia vẫn tỏ rõ thái độ không hài lòng vì có những câu hỏi còn đang bỏ ngỏ, chưa được trả lời.

“Tại buổi họp, Kiểm toán đã công bố rất cụ thể những sai phạm liên quan như: Kiểm tra 27 trạm BOT đã giảm tới gần 100 năm thu phí. Đáng chú ý, hầu hết trong tổng số 27 dự án được kiểm toán đều được chỉ định thầu; có đường dân không đi vẫn phải đóng phí; Nâng cấp, cải tạo tuyến cũ, buộc dân phải trả phí mà không được đi đường miễn phí…

Bên cạnh đó, Kiểm toán cũng đề xuất những kiến nghị, giải pháp khá cụ thể như: giảm năm thu phí, xóa bỏ các trạm thu phí bất hợp lý… Như tôi đã nói, tôi rất hoan nghênh thái độ và tinh thần làm việc của KTNN. Chỉ có KTNN mới có thể làm được như vậy.

Song tại đây, tôi đã đặt mấy câu hỏi trực tiếp cho KTNN nhưng không nhận được câu trả lời:

Tôi có hỏi: Những kiến nghị của KTNN nêu trên có trở thành hiện thực không? Có xử lý tất cả những cá nhân, tổ chức có liên quan tới sai phạm trên không…?” – ông Thanh kể lại.

Vị chuyên gia thẳng thắn: “Vấn đề chúng tôi quan tâm là sau những công bố của KTNN thì những kiến nghị và giải pháp đó phải được thực hiện. Các cá nhân, tổ chức làm ăn gian dối phải bị xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật, đồng thời kết quả xử lý phải được công bố, công khai trước dư luận, trên các phương tiện truyền thông. Nếu tất cả chỉ là báo cáo thì không có ý nghĩa gì hết”.

Cũng tại buổi trao đổi, ông Nguyễn Văn Thanh – Chủ tịch Hiệp hội ô tô vận tải Việt Nam nói rõ, không thể chấp nhận bất cứ giải thích nào cho rằng đó là sai sót chuyên môn, là tính nhầm.

“Tôi không chấp nhận lý do tính nhầm. Gần 100 năm thu phí là con số không nhỏ, do đó, không thể có chuyện tính nhầm cả 27 dự án như vậy được. Hơn nữa, tính nhầm mà chỉ thấy nhầm có lợi cho mình, chỉ thấy KTNN kiến nghị giảm thời gian thu phí xuống chứ không thấy trạm thu phí nào bị nhầm mà phải kiến nghị tăng thời gian thu phí lên thì cũng thật khó hiểu.

Tôi càng không chấp nhận lý do do trình độ chuyên môn hạn chế. Đã là công chức, ngồi ở vị trí quản lý nhà nước thì đều phải có trình độ chuyên môn nhất định. Tôi không thấy khi đánh giá, bình chọn cán bộ công chức lại có người tự nhận yếu kém, thiếu năng lực bao giờ cả, chỉ thấy cán bộ tiên tiến, xuất sắc.

Vì vậy, tôi nói thẳng, ở đây là có sự thiếu công khai, minh bạch của các cơ quan quản lý nhà nước. Căn bệnh thờ ơ, thiếu trách nhiệm của các cơ quan quản lý đã tạo cơ hội cho doanh nghiệp làm bừa”, Chủ tịch Hiệp hội ô tô vận tải Việt Nam nói rõ.

Tội tình dân chịu

Nhìn nhận từ thực tế trên, Chủ tịch Hiệp hội ô tô vận tải Việt Nam khẳng định có trách nhiệm từ cả phía cơ quan quản lý nhà nước lẫn cả phía doanh nghiệp. Đứng từ phía doanh nghiệp họ luôn đặt vấn đề lợi ích lên đầu, trong khi, cơ quản quản lý nhà nước một phần do năng lực chuyên môn nhưng một phần đã để cho lợi ích chi phối hành động.

“Một nguyên tắc rất dễ hiểu: BOT thì muốn có lợi nhưng không có sự đồng ý của các cơ quan quản lý thì BOT cũng không thể làm được gì”, ông Thanh nói.

Vì vậy, theo vị chuyên gia, trách nhiệm của các KTNN là phải làm rõ những sai phạm liên quan. Trong trường hợp phát hiện có sai phạm nghiêm trọng phải đề nghị các cơ quan cảnh sát điều tra vào cuộc làm rõ, sai phạm nào liên quan tới chức năng, năng lực, sai phạm nào liên quan tới lợi ích nhóm. Có hay không tình trạng bắt tay trục lợi. Dựa trên kết quả cụ thể sẽ có những hình thức xử lý phù hợp.

Theo ông Thanh, để quản lý được BOT, phụ thuộc rất lớn vào trình độ, trách nhiệm, sự liêm khiết của các cán bộ, lãnh đạo thuộc các cơ quan quản lý nhà nước, chỉ có như vậy mới siết được BOT.

“Không nên nghĩ rằng cứ phó thác cho nhà đầu tư thì họ muốn làm gì cũng được. Cơ quan quản lý là đơn vị thay dân quản lý, giám sát phải có trách nhiệm giá sát, quản lý chặt chẽ không để chủ đầu tư lợi dụng kẽ hở làm càn.

Theo tính toán tiền thu phíu BOT giờ còn cao hơn cả tiền nhiên liệu. Tiền phí cao sẽ đẩy giá cước vận tải cao lên, giá thành sản phẩm cũng bị đẩy lên theo. Trong khi đó, đầu ra của ngành vận tải lại là đầu vào của các ngành sản xuất khác. Như vậy, không chỉ ảnh hưởng tới riêng ngành vận tải mà sẽ là khó khăn chung cho cả nền kinh tế và người dân chịu thiệt”, ông Thanh nói.

Từ thực tế trên, ông Thanh kiến nghị KTNN phải bắt tay vào rà soát, kiểm toán toàn bộ hơn 80 trạm thu phí BOT trên cả nước. Kết quả kiểm toán cũng như kết quả xử lý phải được công bố công khai trước Quốc hội, trước dư luận.

Theo Bao Datviet

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *