Tố tụng những vụ án liên quan đến người Việt ở nước ngoài

(Pháp lý) – Gần đây, có 2 vụ việc hình sự nghiêm trọng xảy ra tại nước ngoài: Vụ thứ nhất là doanh nhân Hà Linh bị giết tại Trung Quốc; vụ thứ hai là diễn viên Hồng Quang Minh trở thành nghi can trong một vụ án tình dục liên quan đến trẻ em. Điểm chung của những vụ án trên là tố tụng vụ án sẽ tiến hành ở nước ngoài.

Dựa trên những diễn biến của vụ việc và ý kiến của các chuyên gia, chúng tôi phân tích một số kinh nghiệm pháp lý khi vướng vào các vụ án hình sự ở nước ngoài với bất cứ vị trí nào là bị cáo hay bị hại…

Vụ doanh nhân Hà Linh bị giết hại ở nước ngoài: Tích cực hợp tác điều tra

Bà Hà Thúy Linh (SN 1972, tên thường gọi là Hà Linh, quê Đồng Tháp) là Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Lâm Đồng, Giám đốc Công ty TNHH Hà Linh. Trước khi thành lập Công ty Hà Linh vào năm 2008, bà Hà Linh là Phó Giám đốc Công ty Haiyih, một doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài do chồng bà, người Đài Loan, thành lập. Sau khi chia tay, chồng bà về nước. Bà vẫn sử dụng thương hiệu trà Haiyih trong kinh doanh. Tuy nhiên, đến năm 2014, người chồng cũ quay lại Việt Nam làm ăn và đã yêu cầu bà trả lại thương hiệu này.

Cuối tháng 9/2015, bà Linh tới Quảng Đông, Trung Quốc tìm đối tác làm ăn. Theo thông tin trên báo chí, bà Linh được bạn hàng mời uống nước, sau đó hôn mê và bị cướp toàn bộ tài sản, hộ chiếu. Bà được đưa tới bệnh viện cấp cứu tuy nhiên không qua khỏi. Các bác sĩ chuẩn đoán bà Linh bị tổn thương tuyến tụy và vỡ trực tràng 12 do ngoại lực tác động.

Do vụ án có nhiều tình tiết phức tạp nên công an Trung Quốc 2 lần gia hạn lưu giữ thi hài bà Linh để phục vụ công tác điều tra. Sau hơn 4 tháng kể từ ngày bị sát hại, thi thể bà Linh mới được cơ quan chức năng nước bạn bàn giao, đưa về nước để gia đình lo hậu sự.

Theo luật pháp Mỹ, chứng cứ gỡ tội được xem xét rất cẩn trọng (Trong ảnh là diễn viên Hồng Quang Minh bị pháp luật Mỹ buộc vào các tội liên quan đến trẻ em)
Theo luật pháp Mỹ, chứng cứ gỡ tội được xem xét rất cẩn trọng (Trong ảnh là diễn viên Hồng Quang Minh bị pháp luật Mỹ buộc vào các tội liên quan đến trẻ em)

Theo thông tin mới nhất, Bộ Công an của Trung Quốc đã bắt giữ được đối tượng sát hại nữ doanh nhân Hà Linh. Cũng theo nguồn tin này, bước đầu, nghi can khai nhận được thuê đầu độc nữ doanh nhân do mâu thuẫn làm ăn. Sau khi gây án, đối tượng đã bỏ trốn sang Đài Loan.

Qua vụ việc, khi có người thân, hay chính mình trở thành bị hại trong một vụ án ở nước ngoài, kinh nghiệm cho thấy cần thiết nhất là liên hệ sớm nhất với cơ quan ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài để nhận được sự bảo hộ cần thiết. Trong vụ việc của bà Hà Linh, ngay sau khi nhận được thông tin về bà Hà Linh, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu, Trung Quốc đã thông tin đến Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc về vụ việc. Nhờ vậy cơ quan này đã gửi công hàm cho Bộ Ngoại giao. Từ đó Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) tiếp tục yêu cầu cơ quan chức năng Trung Quốc làm rõ nguyên nhân cái chết của doanh nhân Hà Linh.

Theo sát vụ việc và ráo riết đề nghị làm rõ chân tướng của vụ việc. Trong vụ án mà bà Hà Linh là nạn nhân, gia đình bà đã có những đề nghị các cơ quan chức năng sớm làm rõ lý do dẫn đến cái chết của bà Hà Linh. Nhờ những động thái này, điều tra viên thuộc lực lượng nghiệp vụ Bộ Công an đã cử người đến làm việc với ông Lin Chin Chuang (59 tuổi, người Đài Loan), chồng cũ doanh nhân Hà Linh về một số vấn đề liên quan đến cái chết của nữ doanh nhân Hà Linh và về công việc, cuộc sống của ông trên lãnh thổ Việt Nam.

Hoạt động điều tra vụ án dù ở Việt Nam hay ở nước ngoài có thể liên quan đến rất nhiều người. Gia đình nạn nhân cần hợp tác tích cực nhất với các cơ quan chức năng kể cả ở Việt Nam hay Trung Quốc để được nhận thông tin về vụ việc. Trong vụ việc, bà Hà Mỹ Châu chị ruột của bà Hà Linh cho biết “Tại Trung Quốc, cơ quan chức năng xét hỏi rất nhiều về cuộc sống riêng tư của em tôi, tuy nhiên tôi không trả lời được nhiều vì không có nhiều thông tin cho lắm”. Nhờ sự hợp tác này, phía gia đình cũng kịp thời nhận được các thông tin liên quan đến chính người thân của mình khi đang ở nước ngoài.

Theo tìm hiểu, những hợp tác điều tra này đều dựa trên các cam kết ngoại giao đã kí. Việt Nam và Trung Quốc đã ký Hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề dân sự và hình sự giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa nhân dân Trung Hoa có hiệu lực từ ngày 25/12/1999. Theo đó, các bên ký kết tương trợ tư pháp các vấn đề hình sự ở một số hoạt động như: Tống đạt giấy tờ; Điều tra, thu thập chứng cứ; Triệu tập và bảo hộ người làm chứng, người giám định; Chuyển giao tiền và tài sản do phạm tội mà có; Thông báo bản án hình sự; Từ chối tương trợ tư pháp về các vấn đề hình sự.

Căn cứ vào Hiệp định tương trợ tư pháp nói trên thì vụ án này được áp dụng luật pháp Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và thuộc thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng nhà nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

Vụ việc của Minh Béo: Sử dụng tối đa chứng cứ gỡ tội (nếu có) để biện hộ cho mình

Cuối tháng 3/2016, diễn viên Minh Béo (tên thật là Hồng Quang Minh) bị bắt ở Mỹ với cáo buộc đã có ba hành vi: Quan hệ bằng miệng với một trẻ em, có âm mưu thực hiện hành vi dâm ô với một trẻ dưới 14 tuổi và gặp gỡ một trẻ em với ý định thực hiện hành vi dâm ô.

Tại Mỹ, sau khi nhận được tin báo tố giác ban đầu, công việc điều tra thường bắt đầu bằng việc phỏng vấn. Có thể cho nạn nhân gọi điện với bị cáo, cảnh sát nghe bị cáo thú nhận ngay trong điện thoại. Với vụ Minh Béo, chính một nhân viên cảnh sát được gài để bắt tận tay hành vi của anh. Ngay sau khi bị bắt, Minh Béo có quyền liên lạc với luật sư để bảo vệ chính mình. Theo luật Mỹ, những vụ án liên quan đến trẻ em thường được điều tra, xét xử rất nhanh. Chỉ sau khoảng 60 ngày vụ án có thể được đưa ra xét xử.

Theo luật pháp Mỹ, LS ở bang nào thì chỉ được tham gia tố tụng ở bang đó. Minh Béo bị cảnh sát ở TP Garden Grove, quận Cam, bang California bắt thì nên thuê LS của bang này bảo vệ. Nếu vụ án do cơ quan tố tụng cấp liên bang tiến hành thì LS đó phải có chứng chỉ hành nghề cấp liên bang. Trong khi đó chứng chỉ hành nghề của LS Việt Nam không được chấp nhận ở Mỹ nên chỉ có LS là Việt kiều có chứng chỉ hành nghề LS của Mỹ mới được tham gia bảo vệ cho Minh Béo.

Minh Béo cũng có thể thuê LS tại Việt Nam nhưng chỉ với vai trò là hỗ trợ cho LS Mỹ trong công việc cung cấp thông tin. Chẳng hạn LS Việt Nam sẽ thu thập các thông tin ở Việt Nam như về nhân thân, gia đình, thành tích trong sự nghiệp, lịch sử tư pháp… của anh ta sau đó gửi cho LS Mỹ. Các thông tin này nhằm chứng tỏ anh ta có lịch sử tốt để LS Mỹ biện hộ cho anh ta tại tòa. Dù chứng cứ của vụ việc Minh Béo mắc phải rất rõ ràng nhưng anh này vẫn có quyền đưa ra các chứng cứ gỡ tội cho mình (nếu có) và điều này rất được xem trọng tại Mỹ.

Người Việt Nam khi sinh sống, học tập và làm việc tại nước ngoài, gặp vướng mắc về vấn đề pháp luật, đặc biệt là pháp luật hình sự trước hết cần phải bình tĩnh và trang bị cho mình kiến thức về thủ tụng tố tụng ngay từ những giai đoạn đầu nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cũng như quyền riêng tư của cá nhân.

Ở nước ngoài, quyền cho bị can, bị cáo tự bào chữa rất được tôn trọng. Ngay tại thời điểm vụ án còn ở cơ quan công tố, một khiếu kiện hình sự vẫn có thể được bãi bỏ dựa trên ba căn cứ. Căn cứ thứ nhất đó là không có đủ cơ sở để kết tội nghi can, căn cứ thứ hai đó là người bị bắt chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Và căn cứ thứ ba đó là chưa có đủ bằng chứng về “quyền lợi công” bị xâm phạm đủ để tiến hành tố tụng.

Những căn cứ này dẫn đến vụ việc được hủy bỏ vô điều kiện. Do đó, việc am hiểu và sử dụng tối đa quyền được bào chữa là chìa khóa giúp cho công dân có thể rút ngắn vụ việc và tránh khỏi những thiệt hại tư pháp không đáng có.

Minh Hải

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *