Bút sắc

(Pháp lý) – Nhạy cảm phát hiện, phản ánh trung thực và sinh động đời sống kinh tế, xã hội; đồng thời dũng cảm đấu tranh với cái xấu, những biểu hiện sai trái, lạm quyền, nhũng nhiễu khi thi hành công vụ; kiên quyết chống tiêu cực tham nhũng, góp phần bảo vệ pháp chế, bảo vệ công lý… Nhiều năm nay, các cơ quan Báo chí đã mang đến cho độc giả những tuyến bài điều tra sắc sảo, qua đó những vụ tham nhũng, tiêu cực lớn đã được phơi bày ra ánh sáng.’

 Từ phản ánh của người dân, báo chí đã vào cuộc đấu tranh và đã cùng các cơ quan chức năng đưa vụ Trịnh Xuân Thanh ra ánh sáng pháp luật

Từ phản ánh của người dân, báo chí đã vào cuộc đấu tranh và đã cùng các cơ quan chức năng đưa vụ Trịnh Xuân Thanh ra ánh sáng pháp luật

Xung kích, đi đầu trong chống tham nhũng

Có thể nói, đưa vụ Trịnh Xuân Thanh ra ánh sáng, có lẽ công đầu của báo chí. Bắt đầu từ những hình ảnh về chiếc xe Lexus 570 trị giá hơn 5 tỷ đồng mang biển số xanh của ông Trịnh Xuân Thanh – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang chạy trên đường phố miền Tây được người dân chụp và đăng tải lên mạng xã hội vào cuối tháng 5/2016. Chiếc xe công này vượt quá so với tiêu chuẩn Nhà nước bố trí cho cán bộ cấp tỉnh. Như một vết dầu loang, hàng chục cơ quan báo chí lớn với đa dạng các loại hình từ báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử đến fanpage vào cuộc thông tin

Với việc sử dụng nhiều thể loại, từ tin đến phỏng vấn, điều tra, tham vấn ý kiến của các luật sư, ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý, cựu quan chức trong nhiều lĩnh vực, ý kiến của nhân dân,… báo chí đã cung cấp cho công chúng một cái nhìn đa chiều về tư cách cán bộ, đảng viên, đại biểu Quốc hội của ông Trịnh Xuân Thanh. Ngày 15/7/2016, Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã tiến hành bỏ phiếu biểu quyết và kết quả là 100% thành viên nhất trí việc không xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XIV của ông Trịnh Xuân Thanh. Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã đề nghị Ban Bí thư thi hành kỷ luật bằng hình thức khai trừ khỏi Đảng đối với ông Trịnh Xuân Thanh vì những khuyết điểm, vi phạm rất nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận, làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, Nhà nước. Cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tố tội Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 165 Bộ luật hình sự với ông Trịnh Xuân Thanh. Xác định bị can Trịnh Xuân Thanh đã bỏ trốn, Bộ Công an phát lệnh truy nã quốc tế.

Còn nhớ các vụ trước đây như vụ “con bạc triệu đô” Bùi Tiến Dũng và tiêu cực lớn ở PMU18; vụ cán bộ lãnh đạo thị xã Đồ Sơn (Hải Phòng) chia chác hàng chục mảnh đất trị giá hàng tỷ đồng cùng bản án sơ thẩm “nhẹ như lông hồng”; vấn đề nhà công vụ biến thành nhà tư, vụ “ăn chặn” tiền cứu trợ ở Hương Sơn (Hà Tĩnh); vụ đề án tin học hóa các hoạt động hành chính (Đề án 112); vụ “rút ruột” Tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ; vụ vi phạm trong giải phóng mặt bằng cầu Thanh Trì (Hà Nội); vụ Ban quản lý dự án đại lộ Đông – Tây và Môi trường nước TP . Hồ Chí Minh; dự án xây dựng cầu Bãi Cháy; Gần đây là các vụ Dương Chí Dũng, Nguyễn Đức Kiên, Huỳnh Thị Huyền Như, Phạm Công Danh….Và còn nhiều vụ khác nữa, cho thấy báo chí đã thể hiện được sức mạnh xung kích của mình trên mặt trận phòng, chống tham nhũng, góp phần cùng các cơ quan chức năng đưa sai phạm, tiêu cực ra ánh sáng.

“Tuyên chiến” với tiêu cực trong công tác cán bộ

Những năm gần đây, các biểu hiện tiêu cực trong công tác cán bộ được báo chí liên tục thông tin. Phổ biến là tình trạng bổ nhiệm không đủ tiêu chuẩn, chạy quyền chạy chức, bổ nhiệm người thân người nhà …ở nhiều địa phương trong cả nước.

Xin nêu một vụ việc mà báo chí tốn khá nhiều giấy mực, đến nay phần nào được cơ quan chức năng làm sáng tỏ.

Từ nhân viên thường, chỉ trong một thời gian rất ngắn, bà Trần Vũ Quỳnh Anh đã được Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa tuyển dụng và liên tiếp bổ nhiệm giữ các chức vụ quan trọng tại Sở này. Chỉ với tấm bằng Cao đẳng (CĐ) Công nghệ thông tin ở Nghệ An, bà Quỳnh Anh được nhận vào làm hợp đồng tại Văn phòng Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa. Sau khi tốt nghiệp cử nhân tin học (hệ tại chức) Trường ĐH Vinh, đầu năm 2011, bà Quỳnh Anh được nhận vào làm hợp đồng tại Trung tâm kiểm định chất lượng của Sở Xây dựng Thanh Hóa (không qua thi tuyển). Năm 2012, bà Quỳnh Anh được điều về Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản của Sở này. Từ tháng 10/2013 – 4/2014, bà nghỉ sinh con đầu lòng.

Vụ bổ nhiệm bà Quỳnh Anh (Thanh Hóa) bị báo chí phanh phui nhiều sai phạm. Sau đó các cơ quan đã phải vào cuộc kiểm tra, làm rõ
Vụ bổ nhiệm bà Quỳnh Anh (Thanh Hóa) bị báo chí phanh phui nhiều sai phạm. Sau đó các cơ quan đã phải vào cuộc kiểm tra, làm rõ

Tháng 4/2015, bà Trần Vũ Quỳnh Anh được bổ nhiệm làm Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản, và chỉ 6 tháng sau, được bổ nhiệm làm trưởng phòng. Việc bổ nhiệm một người không có trình độ chuyên ngành làm lãnh đạo cấp phòng đã gây nhiều dị nghị trong nội bộ Sở Xây dựng Thanh Hóa vào thời điểm đó. Bởi thực tế, với trình độ chuyên môn như trên, bà Quỳnh Anh không đủ cả tiêu chuẩn để được tuyển dụng làm công chức của Sở (thông qua thi tuyển), chứ chưa nói đến chuyện liên tiếp được bổ nhiệm làm lãnh đạo phòng.

Sự thăng tiến bất thường trên cũng chưa đủ gây ngạc nhiên về bà Quỳnh Anh. Bởi với thu nhập hằng năm khoảng 60 triệu đồng như trong hồ sơ tự khai của mình, gia đình không mấy khá giả, nhưng bà này được cho là có khối tài sản “khủng” lên tới hàng chục tỉ đồng. Bà Quỳnh Anh từng sở hữu một căn biệt thự lớn 3 mặt tiền tại khu đô thị bắc đại lộ Lê Lợi (khu đô thị Bình Minh), P.Đông Hương, TP.Thanh Hóa (hiện căn biệt thự này đã được bà Quỳnh Anh chuyển nhượng cho… mẹ ruột của mình) và một chiếc xe Cadillac Escalade trị giá nhiều tỉ đồng.

Trước sự vào cuộc mạnh mẽ của báo chí, chỉ đạo của cơ quan cấp trên, giám sát của đoàn ĐBQH, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phải tổ chức thanh tra sau đó thông báo kết quả thanh tra, kiểm tra việc bổ nhiệm công chức lãnh đạo Sở Xây dựng. Theo kết luận thanh tra, việc bổ nhiệm bà Trần Vũ Quỳnh Anh đã có nhiều sai sót. Kết luận thanh tra cũng chỉ ra trách nhiệm của Giám đốc Sở Xây dựng khi quyết định cho bà Quỳnh Anh nghỉ việc nhưng không báo cáo Sở Nội vụ. Việc để “mất” hồ sơ công chức (hồ sơ gốc) của bà Quỳnh Anh là trách nhiệm của Giám đốc và Chánh Văn phòng Sở Xây dựng.

Không dừng lại ở đó, báo chí đã ghi lại tiếng nói của các đại biểu, các chuyên gia về những bất thường của vụ việc. Đồng thời, qua việc bổ nhiệm bà Quỳnh Anh còn cho thấy những hạn chế, lỗ hổng của luật pháp về công tác cán bộ.

Với hàng loạt các vụ việc sai phạm trong công tác cán bộ ở các địa phương thời gian qua, nhiều ý kiến Luật gia, Luật sư đã kiến nghị sớm hoàn thiện bổ sung một số tội danh liên quan đến công tác cán bộ trong Bộ luật Hình sự.

Vũ khí sắc bén chống lạm quyền

Còn nhớ, vụ án khởi tố chủ quán cà phê Xin Chào (huyện Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh) sau khi được báo chí nêu ra, cơ quan chức năng ra quyết định đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can Nguyễn Văn Tấn, chủ quán Xin Chào và phục hồi các quyền lợi hợp pháp của ông. Đồng thời, nhiều cá nhân liên quan tới việc khởi tố ông Tấn đã bị cấp trên ra quyết định xử lý cách chức theo luật định vì lạm quyền trong thi hành công vụ.

Người “nổ phát súng đầu tiên”, đưa vụ quán cà phê Xin Chào lên công luận là nhà báo Hàn Ni (Báo Sài Gòn Giải phóng).. “Phát súng đầu tiên” đó đã tạo sự lan tỏa lớn đến mức truyền thông cả nước nhập cuộc một cách mau lẹ. Nhận thông tin từ báo chí phản ánh, Thủ tướng đã kịp thời chỉ đạo: Dừng hình sự hóa vụ án cà phê Xin Chào, sau đó, Viện KSND tối cao vào cuộc làm sáng tỏ vấn đề và đưa ra kết luận, khẳng định ông Nguyễn Văn Tấn – chủ quán Xin Chào không phạm tội kinh doanh trái phép… Theo nhà báo Hàn Ni, lý do chị vào cuộc rất đơn giản: Khi thấy ông Tấn (chủ quán cà phê Xin Chào) đang lâm vào tình cảnh khó khăn như thế, “nếu mình không làm gì thì sẽ rất day dứt!”. Nỗi “day dứt” của nhà báo cũng là bức xúc của người dân, nên ngay khi báo chí phản ánh, dư luận cả nước đã ủng hộ mạnh mẽ, tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội và sự việc đã được giải quyết thấu tình, đạt lý.

Những cán bộ liên quan tới việc khởi tố ông Tấn – chủ  quán cà phê Xin Chào (huyện Bình Chánh, TP.HCM) đã bị xử lý theo luật định vì lạm quyền trong thi hành công vụ.
Những cán bộ liên quan tới việc khởi tố ông Tấn – chủ quán cà phê Xin Chào (huyện Bình Chánh, TP.HCM) đã bị xử lý theo luật định vì lạm quyền trong thi hành công vụ.

Từ vụ việc “quán cà phê Xin Chào”, những bài học quan trọng đối với các cơ quan áp dụng pháp luật cũng được đặt ra. Theo đó, báo động tình trạng hình sự hóa những vụ việc kinh tế, dân sự, đồng thời cảnh tỉnh cho những cán bộ công quyền, để họ vận dụng pháp luật thận trọng hơn trong việc quyết định số phận pháp lý một con người.

Báo chí và hành trình giúp dân nghèo giải oan

Thông qua việc phản ánh, phân tích những vụ án, báo chí đã đồng hành cùng nhiều người dân nghèo kêu oan, giải oan. Xa hơn, báo chí giúp cơ quan tố tụng và các cơ quan giám sát hoạt động tư pháp kịp thời phát hiện lỗ hổng pháp luật để bổ sung, sửa đổi nhằm hoàn thiện nền tố tụng tiệm cận với công lý…

Ông Nén bị truy tố oan đến 2 lần. Sau nhiều năm các luật sư vào cuộc và báo chí lên tiếng, tháng 9/2014, VKSND Tối cao kháng nghị tái thẩm vụ án rồi TAND Tối cao hủy án để điều tra lại, ông Nén bị chuyển sang tạm giam. Sau đó, đến tháng 10/2015, ông Huỳnh Văn Nén được tại ngoại điều tra sau gần 18 năm ngồi tù. Trong hành trình đi kêu oan cho ông Nén, có ông Nguyễn Thận, người láng giềng tốt bụng, nguyên Trưởng công an, Chủ tịch xã rồi Phó Chủ tịch Mặt trận huyện Hàm Tân, đồng hành cùng. Từ gần 20 năm trước, cũng chính ông Thận nói với ông Huỳnh Văn Truyện, cha của ông Nén: “Bác tiền mô mà thuê luật sư, để tui viết giúp đơn rồi dẫn đi gặp nhà báo!”. Sự tin tưởng ấy đã dẫn đường cho một mối lương duyên dài.

Ông Huỳnh Văn Nén và anh Huỳnh Thành Lượng, con trai thứ hai của ông Nén (bên phải) tặng hoa cảm ơn báo Tiền Phong.
Ông Huỳnh Văn Nén và anh Huỳnh Thành Lượng, con trai thứ hai của ông Nén (bên phải) tặng hoa cảm ơn báo Tiền Phong.

Người đầu tiên mà họ gặp ở Tòa soạn báo Pháp luật thành phố Hồ Chí Minh là Phóng viên Bảo Trâm, chị nói: “Bác nghèo, tiền đâu mướn luật sư?”. Thế rồi phóng viên Bảo Trâm hỏi rồi dắt thân nhân ông Nén tới gặp luật sư Phạm Kim Anh. Tổng Biên tập Nam Đồng của tờ báo này đã cử nhà báo Vũ Đức Sao Biển tham gia vụ này. Trong cơ quan lúc đó có ý kiến: “Sao không cử một cây bút điều tra hoặc một cây bút tố tụng cứng?”. Ông Nam Đồng nói: “Báo mình nhiều người giỏi luật nhưng anh Vũ Đức Sao Biển có sự nhạy cảm của một nhà văn, một nhạc sĩ. Còn những điểm tựa pháp luật ấy sẽ đứng sau hỗ trợ Sao Biển!”.

Giải oan cho người bị oan, công việc của người làm báo chẳng khác gì một điều tra viên nhưng phải là một điều tra viên độc lập, bởi nếu không, thật khó giải oan cho người bị oan thật sự. Cái ngày ông Nén nói tại tòa: “Hôm đó tôi đang đi làm thuê cho nhà ông Chín Chè thì sao có thể cùng lúc ra tay giết bà Bông được?”, phiên tòa hoãn. Nhà báo Vũ Đức Sao Biển đã chạy về tận nhà ông Chín Chè xác minh. Xong việc thì các điều tra viên cũng vừa đến. Và nhiều lần khác trên tờ báo này đưa những thông tin độc quyền, từ những điều tra độc quyền để lật lại cốt lõi của vụ án. Cũng nhờ đó, các cơ quan chức năng mới nhanh chóng bị thuyết phục và giải oan cho ông Nén.

Đồng hành với gia đình ông Nén còn có sự tham gia của nhiều nhà báo, nhiều tờ báo khác. Năm 2004, một lá đơn tập thể của bảy nhà báo được gửi đến Chủ tịch Quốc hội, Tổng Bí thư và Chủ tịch nước kêu oan cho ông Nén. Đó là các nhà báo: Vũ Đức Sao Biển (Pháp Luật TP.HCM), Mạc Hồng Kỳ (Thanh Niên), Trần Mỹ (Người Cao Tuổi), Nguyễn Đình Quân (Tiền Phong), Lê Thanh Phong (Lao Động) và Cao Thuyên (Nông Thôn Ngày Nay)…. Vụ án cứ sau ít tháng bị chìm lại được báo chí xới lên. Ngày ông Nén được ra tù, ông đã đến tận những Tòa soạn báo để tặng hoa và cảm ơn. Đóa hoa đó có lẽ là món quà vô giá để dành cho tất cả những nhà báo luôn trăn trở, đồng hành với những phận người yếu thế , bảo vệ quyền lợi chính đáng của họ.

Nói về công lao của báo chí khi đồng hành với người dân để giải oan cho họ thì còn phải nhắc đến những vụ việc khác như vụ anh thợ sửa xe Trần Hoàng Minh, vụ bà Trần Thị Búp… Việc anh Trần Hoàng Minh được giải oan cũng nhờ công lớn của báo chí. Theo đó, cách đây hơn hai năm, người thợ sửa xe gắn máy Trần Hoàng Minh (huyện Cần Giờ, TP.HCM) bỗng nhiên bị cáo buộc trộm máy tính xách tay 6,8 triệu đồng. Dù anh kêu oan và đưa ra chứng cứ ngoại phạm là khi xảy ra vụ trộm anh đang sửa xe cho khách, nhưng vô ích. Tập hồ sơ buộc tội anh vẫn được người ta làm tròn trịa và chuyển đến tòa. Rất may tòa đã trả hồ sơ điều tra bổ sung, sau đó VKSND huyện này mới chịu đình chỉ. Những tưởng thần công lý đã mỉm cười, nhưng anh Minh lại choáng váng khi biết lý do đình chỉ là: Hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội. Thực chất đây là một cách để né bồi thường oan. Và sau khi các báo Pháp Luật TP.HCM, Tuổi trẻ, Thanh Niên vào cuộc, VKSND Tối cao cùng VKSND TP.HCM đã chỉ đạo VKS huyện phải xem xét lại. Không thể làm khác, cuối năm 2015, VKSND huyện đã phải “đính chính” quyết định đình chỉ với lý do không chứng minh được anh Minh phạm tội. Anh Minh chính thức vô tội còn Viện trưởng VKSND huyện thì phải thốt lên rằng: “Đây là bài học đau xót cho chúng tôi!”.

Và những nỗi buồn phía sau trang báo

Có thể nói, với bản lĩnh xung kích, nhiều cơ quan báo chí đã vào cuộc đấu tranh để đưa nhiều vụ tiêu cực ra ánh sáng, bảo vệ công lý, lẽ phải, chống các biểu hiện lạm quyền, chống án oan… Tuy nhiên, có không ít những bất thường trong đời sống xã hội, kinh tế, báo chí đấu tranh, phản ánh nhưng không thể đi đến cùng vụ việc…Xin nêu một vài vụ việc:

Bất thường trong khối tài sản khủng của Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Kim Thoa là một ví dụ. Có tài sản khủng ở một doanh nghiệp (mà bà là người có thời gian được giao quyền quản lý nhà nước) là một biểu hiện thiếu công khai minh bạch. Thế nhưng Bộ Công thương khẳng định việc Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa sở hữu lượng lớn cổ phần tại Công ty cổ phần bóng đèn Điện Quang có từ trước khi được bổ nhiệm thứ trưởng và đã thực hiện đúng quy định kê khai tài sản. Có lẽ, vụ việc bất thường, nhưng khó sáng tỏ vì luật còn hổng…?

Đối với nhiều người, vụ việc Trịnh Xuân Thanh đang dần đi đến hồi kết. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng, sự quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của cả bộ máy chính quyền, sự theo dõi và giám sát của các tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, sự bám sát diễn biến của hàng trăm cơ quan báo chí, sự quan tâm của nhân dân cả nước, chắc chắn vụ việc sẽ được tiếp tục điều tra, xử lý triệt để, những kẻ có tội sẽ phải trả giá… Nhưng với mỗi nhà báo, nhất là những người trực tiếp theo dõi, đưa tin, viết bài về vụ Trịnh Xuân Thanh thì vụ việc này hoàn toàn chưa kết thúc, thậm chí nó mới chỉ bắt đầu…

Vụ việc bổ nhiệm bà Quỳnh Anh ở Thanh Hóa còn chưa được làm rõ ràng. Mất hồ sơ cán bộ, bà Quỳnh Anh nghỉ việc, khối tài sản bất thường… là những nội dung còn lơ lửng chưa có câu trả lời. Nhiều vấn đề còn đang thanh tra, kiểm tra và báo chí, dư luận chưa nhận được câu trả lời rõ ràng từ cơ quan chức năng thì đã có tin bà này đi nước ngoài sinh sống. ..?

Anh Tâm (tổng hợp)

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *