ĐBQH Trần Ngọc Vinh: “Lợi ích nhóm bảo vệ, bênh vực nhau khiến hoạt động PCTN chưa hiệu quả”

(Pháp lý) – Là ĐBQH nổi tiếng thẳng thắn với những phát ngôn ấn tượng tại nhiều kì họp QH, ông Trần Ngọc Vinh không chỉ được báo giới “ săn đón” nhiều mà cử tri cũng rất tín nhiệm, tin yêu. Hiện ông là Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, uỷ viên UBPL của Quốc hội.

>> Để Luật Phòng, chống tham nhũng không “lạc hậu” với tội phạm tham nhũng…

Đại biểu Quốc hội Trần Ngọc Vinh - Ủy viên Ủy ban pháp luật của Quốc hội, Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng
Đại biểu Quốc hội Trần Ngọc Vinh – Ủy viên Ủy ban pháp luật của Quốc hội, Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng

Nói về tham nhũng, ông Vinh có quan điểm rất mạnh mẽ, kiên quyết: “Tham nhũng về hưu cũng phải xử lý hình sự”, “Xử tham nhũng vặt mới ngăn chặn được tham nhũng lớn”…

Mới đây, trao đổi với Phóng viên Pháp Lý, ĐBQH Trần Ngọc Vinh đã chỉ ra nguyên nhân quan trọng khiến hoạt động phòng, chốgn tham nhũng (PCTN) chưa hiệu quả, chỉ ra hàng loạt những hạn chế của Luật PCTN hiện nay, kiến nghị vá những kẽ hở của Luật để nâng cao hiệu quả PCTN trong thời gian tới.

Phóng viên: Các tổ chức quốc tế thường xếp hạng VN dưới mức trung bình trong phòng, chống tham nhũng (PCTN). Tuy nhiên những báo cáo về PCTN của VN thường phản ánh tình trạng tham nhũng “ổn định” và chung chung. Là một ĐBQH, khi tiếp xúc cử tri, ông thấy người dân phản ánh, nhận xét gì về tình hình tham nhũng và hoạt động PCTN ở ta?

ĐBQH Trần Ngọc Vinh: Là ĐBQH khi tiếp xúc cử tri, tôi thấy cử tri rất bức xúc về tình hình tham nhũng. Đầu tiên, cử tri thường bức xúc về những vụ tham nhũng lớn được dư luận xã hội nêu ra như tham nhũng do chạy quyền, chạy chức, tham nhũng chính sách…Tiếp đến là nạn tham nhũng vặt như tham nhũng thời gian, xe công, lợi dụng chức vụ để ban phát rồi chờ người trả ơn… Tham nhũng diễn biến ngày càng phức tạp, nhức nhối, làm mất niềm tin của nhân dân.

Tôi cho rằng trong thời gian vừa qua, Đảng và nhà nước ta đã nhìn nhận đúng tình hình tham nhũng, Tổng bí thư xác định tham nhũng là quốc nạn. Chính vì thế đã có nhiều quyết tâm, tuyên chiến với tham nhũng. Đặc biệt là Tổng Bí Thư đã có những chỉ đạo sát sao để xét xử nghiêm các vụ tham nhũng lớn trong thời gian vừa qua.

Tham nhũng diễn biến phức tạp và quyết tâm chống tham nhũng cũng rõ ràng. Tuy nhiên ông có thể lý giải tại sao ta đấu tranh mạnh mẽ với tham nhũng mà tham nhũng không giảm?

ĐBQH Trần Ngọc Vinh: Thứ nhất, ta có một hệ thống pháp luật với nhiều quy định PCTN. Tuy nhiên những quy định pháp luật không những chồng chéo mà lại có kẽ hở khiến luật chưa đi vào cuộc sống. Mặt khác, quy định của Luật chưa sát thực tế, việc tổ chức thực hiện chưa triệt để nên chưa hiệu quả trong đấu tranh PCTN. Các cơ quan có nhiệm vụ PCTN lại không có khả năng phát hiện tham nhũng, chỉ khi có những mâu thuẫn nội bộ, có đơn kiện cáo thì tham nhũng mới bị lộ.

Người dân biết có những vụ tham nhũng nhưng không dám tố cáo vì sợ bị trả thù, sợ bị mất việc…. Người tố cáo tham nhũng còn ở thế yếu chưa được bảo vệ và khen thưởng đúng mức.

Khi phát hiện tham nhũng, có nhiều vụ chỉ xử lý kỉ luật, chế tài còn nhẹ nên không đủ sức răn đe.

Khi phát hiện tham nhũng, tài sản tham nhũng tẩu tán muôn nơi, muôn hình vạn trạng nên không thu hồi được.

Ngoài ra, trong tình hình hiện nay sự lớn mạnh của lợi ích nhóm – tự nhóm đó bảo vệ, bênh vực nhau là nguyên nhân khiến hoạt động PCTN chưa hiệu quả.

Chúng ta thực hiện luật PCTN gần 10 năm, đã qua nhiều lần sửa đổi nhưng có nhiều chế định trong Luật này còn hạn chế. Ông có thể chia sẻ về những chế định mà ông băn khoăn nhất?

ĐBQH Trần Ngọc Vinh: Nhiều chế định của Luật PCTN còn hạn chế như quy định về kê khai tài sản (kê khai nhiều, kiểm tra, xác minh còn hạn chế); về thu hồi tài sản tham nhũng (hạn chế dẫn đến tỉ lệ thu hồi tài sản còn thấp); Cơ quan được giao nhiệm vụ phòng chống tham nhũng hoạt động chưa hiệu quả, những quy định về phòng chống tham nhũng của nước ta chưa tương thích với các quy định PCTN của thế giới… Kì tới, tôi hi vọng Quốc hội khóa XIV sẽ sửa đổi luật này triệt để hơn để PCTN hiệu quả hơn.

Quy định về kê khai tài sản rất quan trọng. Nó được đánh giá là một quy định quan trọng giúp ngăn chặn và phòng ngừa tham nhũng, giảm thiểu hậu quả của tham nhũng. Tuy nhiên cả nước ta có khoảng 1 triệu bản kê khai tài sản thì chỉ phát hiện vài cán bộ kê khai sai. Ông có đánh giá gì về thực trạng này?

ĐBQH Trần Ngọc Vinh: Việc kê khai tài sản đã thực hiện nhiều năm nhưng tôi thấy còn nhiều kẽ hở do sau kê khai ta chưa kiểm tra, xác minh được những bảng kê khai tài sản đó. Thực tế có những lãnh đạo trong thời gian chuẩn bị lên chức đã kê khai mình có sẵn nhà cửa, đất đai, ô tô…sau khi lên chức anh ta mới vơ vét được khối tài sản trên. Với những quy định hiện nay, rất dễ dàng để hợp thức hóa tài sản không minh bạch có được trên đường quan lộ. Xuất phát từ những hạn chế đó, tôi đề nghị phải có quy định kiểm tra ngay tài sản sau khi kê khai, kiểm tra nó có thật hay không? Tiếp đến là cần xác minh nó tăng giảm thế nào.

Bởi vậy tôi đề xuất Luật PCTN sửa đổi phải quy định về một cơ quan độc lập có nhiệm vụ xác minh bản kê khai ngay từ đầu, thường xuyên kiểm tra để biết tài sản tăng thêm. Cần có chế tài xử lý với người kê khai không trung thực. Đồng thời cần có quy định để người dân giám sát kê khai tài sản, có phần thưởng động viên và có quy định bảo vệ cụ thể người tố cáo, phát giác những khối tài sản không trung thực của quan chức, công chức.

Một hạn chế nữa trong hoạt động PCTN là ta phát giác nhiều vụ tham nhũng lớn, thu hồi tài sản tham nhũng được rất ít thưa ông?

ĐBQH Trần Ngọc Vinh: Trong 10 năm qua thiệt hại do các vụ án, vụ việc tham nhũng được phát hiện là gần 60.000 tỉ đồng và trên 400 ha đất. Đến nay số tiền đã thu hồi cho nhà nước là gần 5.000 tỉ đồng và hơn 200 ha đất. Điều đó cho thấy số tài sản được thu hồi còn thấp hơn nhiều so với số tài sản bị chiếm đoạt.

Việc thu hồi tài sản tham nhũng thấp, theo tôi do nhiều nguyên nhân, việc điều tra án tham nhũng rất phức tạp và khó khăn; nhiều trường hợp hành vi tham nhũng xảy ra trong thời gian lâu mới bị phát hiện, đối tượng đã cất giấu, tẩu tán tài sản. Mặt khác do cơ quan chức năng chưa quyết liệt triệt để trong việc kê biên, xử lý tài sản do phạm tội tham nhũng mà có trong quá trình điều tra.

Ngoài ra, do hạn chế của việc minh bạch tài sản nên khi có tham nhũng, ta không biết tài sản của kẻ tham nhũng tẩu tán đi đâu. Để thu hồi tài sản tham nhũng được hiệu quả hơn, việc đầu tiên là quản lý việc kê khai tài sản chặt chẽ hơn, để tránh việc chuyển tài sản cho vợ, con, người nhà, ta cần có quy định để kiểm tra, điều tra tài sản của những người này khi cần thiết.

Ngoài ra cần quy trách nhiệm rõ ràng cho cơ quan điều tra, truy tố, xét xử án tham nhũng trong việc thu hồi tài sản tham nhũng.

Trong một trao đổi với Phóng viên Tạp chí Pháp lý, trung tướng Trần Văn Độ cho rằng: Hiện ta thiếu một cơ quan độc lập để PCTN hiệu quả. Nhìn từ ví dụ của Trung Quốc họ có một cơ quan độc lập PCTN nên hoạt động này rất hiệu quả. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào? Theo ông Luật PCTN (sửa đổi) có nên thể chế cụ thể điều này?

ĐBQH Trần Ngọc Vinh: Nhìn từ ví dụ Trung Quốc, tôi đánh giá cao quyết tâm triệt hạ tham nhũng của chính quyền nước họ. Ủy ban kiểm tra kỉ luật Trung ương có quyền hạn rất lớn. Khi họ thanh tra, kiểm tra thì kết luận của họ đưa ra có tính ràng buộc, bắt buộc phải thực hiện.

Ở ta có Ban chỉ đạo Trung ương về PCTN do Tổng bí thư đứng đầu. Ban này chủ yếu điều hành, chỉ đạo, đề xuất và hoạch định chính sách để ngăn ngừa tham nhũng. Các cơ quan thanh tra có nhiệm vụ thanh kiểm tra phát hiện tham nhũng từ đó đưa ra các kiến nghị, đề nghị để xử lý tội phạm tham nhũng nhưng tính ràng buộc trong các kiến nghị của cơ quan thanh tra chưa cao. Và cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án có nhiệm vụ điều tra, truy tố, xét xử tội phạm tham nhũng.

Xuất phát từ thực tế đó, để tránh tình trạng chồng chéo giữa các cơ quan, tôi cho rằng Luật PCTN cần kiến tạo ra một cơ quan có nhiệm vụ độc lập trong kiểm tra, thanh tra hoạt động PCTN. Ban này có nhiệm vụ xiết lại trách nhiệm của các cơ quan có nhiệm vụ PCTN. Ban này có toàn quyền kiến nghị xử lý các cơ quan như Thanh tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án khi họ có sai xót, thiếu xót khi thực hiện nhiệm vụ PCTN.

Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này./.

Phan Tĩnh (thực hiện)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *