Căng thẳng tột cùng Mỹ – Iran: Liệu Tổng thống Trump có “kích hoạt” “đạo luật tối thượng” ?

(Pháp lý) – Trong những ngày qua, nhiều hãng thông tấn lớn nhất thế giới với các phóng viên kỳ cựu của họ liên tục giật những hàng titlet lớn, đưa tin toàn bộ các diễn biến dồn dập cảnh báo về một cuộc chiến giữa Mỹ và Iran. Cũng trong thời điểm ấy, Tổng thống Mỹ Donal Trump đã tham vấn Quốc hội về việc có hay không ông sẽ ra lệnh tấn công phủ đầu Iran. Giới quan sát cho rằng Tổng thống Mỹ có thể ra lệnh đánh phủ đầu Iran mà không cần thông qua Quốc hội dựa vào đạo luật AUMF.

Liệu Tổng thống Trump có kích hoạt “đạo luật tối thượng”?
Liệu Tổng thống Trump có kích hoạt “đạo luật tối thượng”?

“Thùng thuốc súng” nóng rực Vịnh Ba Tư

Tổng thống Trump ngày 21/6 đã viết trên Twitter xác nhận rằng, ngày 20/6 ông đã ra lệnh dừng tấn công quân sự 3 mục tiêu tại Iran sau khi nghe cấp dưới trình bày rằng 150 người có thể thiệt mạng trong vụ tấn công. Dòng Tweet của ông Trump được đăng sau khi New York Times dẫn nguồn thạo tin nói rằng ông Trump đã thông qua phương án tấn công Iran nhằm trả đũa vụ Tehran bắn rơi UAV của Mỹ nhưng đã thu hồi quyết định vào phút chót.

“Tôi không có gì phải vội vàng”, ông Trump lý giải nguyên nhân đưa ra quyết định, đồng thời nhấn mạnh quân đội Mỹ đang được tái xây dựng, mới mẻ và luôn sẵn sàng cho một cuộc chiến nhằm vào Iran.

Trên bờ cuộc chiến, mặt dù ông Trump hoãn cuộc tấn công vào phút chót, nhưng các bằng chứng về việc quân đội Mỹ vừa tiến hành một cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống vũ khí và lưới tình báo của Iran ngay sau đó đã được xác minh. Ông Trump cũng nhấn mạnh rằng ông không muốn chiến tranh với Iran nhưng nếu cuộc chiến xảy ra, sẽ có “sự xóa sổ quý vị chưa từng bao giờ thấy trước đây”. Tổng thống Mỹ cũng cho hay không cần điều kiện để Washington và Iran có thể đàm phán với nhau. “Nếu Tehran không muốn thương lượng, họ có thể hứng chịu nền kinh tế suy thoái trong một thời gian dài tới”, Tổng thống Mỹ đe dọa.

Tuy hoãn lệnh tấn công nhưng Mỹ vẫn đang tiếp tục điều quân đến khu vực Trung Đông.

Tất cả đã sẵn sàng, dường như không có khoan nhượng nếu các giải pháp đàm phán cuối cùng không được đưa ra. Quân đội Israel đã được lệnh báo động sẵn sàng chiến đấu cao chuẩn bị cho tình huống xấu nhất là Mỹ tấn công Iran”, Kênh truyền hình Channel 12 đưa tin.

Tổng thống Trump có kích hoạt “đạo luật tối thượng”?

Trong khi đó, tại một diễn biến trong lòng nước Mỹ, Tổng thống Trump đã tham vấn lãnh đạo các nhóm tại Quốc hội nước này về tình hình Iran và khả năng tấn công quân sự vào Iran.

Sau cuộc tham vấn, Chủ tịch Hạ viện Pelosi – người luôn có quan điểm chống lại ông Trump trong các công kích về chính sách cũng như cá nhân gần đây đưa ra tuyên bố: bà không được các quan chức thông báo về quyết định của tổng thống nhằm chấp thuận hành động quân sự với Iran, khi bà và các lãnh đạo nghị viện tới Nhà Trắng dự họp.

Không chỉ bà Pelosi, một lãnh đạo phe Dân chủ ở Thượng viện Charles Schumer cho biết, đảng Dân chủ đã nói với Trump trong cuộc họp tại Phòng Tình huống hôm đó rằng Tổng thống sẽ cần ủy quyền của Quốc hội trước một cuộc tấn công.

Ngay lập tức, ông Trump đã phản bác và cho rằng chính quyền luôn theo sát Quốc hội trong mọi việc, nhưng không đồng tình với ý kiến ông cần sự chấp thuận của Quốc hội để tấn công Iran.

“Tôi có quyền đó”, Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời phỏng vấn tại Nhà Trắng hôm 23/6 khi được hỏi liệu ông có tin ông có quyền phát động cuộc tấn công Iran mà không cần thông qua Quốc hội hay không. “Tuy nhiên, chúng tôi luôn thông báo cho Quốc hội về những gì chúng tôi đang làm và tôi nghĩ họ đánh giá cao điều đó. Tôi thích liên lạc sát sao với họ, nhưng về mặt pháp lý, tôi không nhất thiết phải làm như vậy”, Trump nói thêm.

Giới quan sát cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể ra lệnh đánh phủ đầu Iran mà không cần thông qua Quốc hội, dựa theo đạo luật “Cho phép sử dụng sức mạnh quân sự (AUMF)” có hiệu lực từ năm 2001. Điều chính quyền Trump cần làm là chỉ ra liên hệ giữa Iran và tổ chức khủng bố Al-Qaeda, cũng như liệt Tehran vào danh sách các mối đe dọa khủng bố.

Đạo luật này cho phép Tổng thống Mỹ sử dụng vũ lực đối phó “các quốc gia, tổ chức và cá nhân” được xác định là lên kế hoạch, ủy quyền, tiến hành hoặc hỗ trợ cuộc tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, cũng như chứa chấp các tổ chức hay cá nhân này. Mục đích của AUMF là ngăn chặn mọi hoạt động khủng bố nhắm vào Mỹ trong tương lai.

Trong bối cảnh các nghị sĩ Mỹ nhiều khả năng bác bỏ đề xuất tấn công Iran, một số quan chức chính quyền Trump phát tín hiệu rằng họ sẵn sàng áp dụng AUMF để qua mặt Quốc hội.

 Tàu chiến Mỹ tại Trung Đông

Tàu chiến Mỹ tại Trung Đông

Hầu hết nghị sĩ đảng Dân chủ và một số thành viên đảng Cộng hòa không ủng hộ biện pháp quân sự, vì Iran không có liên hệ tới vụ khủng bố ngày 11/9/2001.

Các nhà lập pháp cũng không muốn Mỹ can dự vào một cuộc chiến mới, nhất là với một quốc gia có tiềm lực quân sự mạnh như Iran. Nhiều người cũng cho rằng Quốc hội đã trao quá nhiều quyền phát động chiến tranh cho Tổng thống Mỹ trong những năm qua.

Trong những tuần gần đây, chính quyền Trump cáo buộc Iran hỗ trợ tổ chức khủng bố al-Qaeda, đồng thời xếp Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vào danh sách các tổ chức khủng bố quốc tế. Washington cũng cho rằng Tehran phải chịu trách nhiệm trong vụ tấn công 4 tàu hàng ngoài khơi Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và có liên hệ với mối đe dọa khủng bố nhằm vào đại sứ quán Mỹ ở Iraq.

Harold Koh, Giáo sư luật thuộc Đại học Yale của Mỹ, nhận định những động thái này là dấu hiệu rõ ràng cho thấy chính quyền Trump đang tìm cách đáp ứng ngưỡng pháp lý cần thiết để kích hoạt AUMF.

“Toàn bộ diễn biến hiện nay được xây dựng theo hướng giúp chính quyền Mỹ có thể hành động mà không cần sự chấp thuận từ Quốc hội. Tuy nhiên, viện cớ phát động chiến tranh với Iran dựa trên đạo luật AUMF khá vô lý, vì nó ám chỉ Tehran tham gia tấn công khủng bố Mỹ năm 2001”, Koh nêu quan điểm.
“Với những gì mà ông Trump đã làm, mọi việc đều có thể xảy ra. Và nếu tấn công Iran theo AUMF cho phép sẽ là một kịch bản rất tệ của toàn bộ loài người ở thế kỷ XXI” – chuyên gia này nhận định.

Mỹ tiếp tục “đánh” vào kinh tế của Iran

Tổng thống Trump hôm 24/6 ký lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào lãnh tụ tinh thần tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, người ông cho rằng chịu trách nhiệm về lối “hành xử thù địch” của Tehran. Bộ trưởng tài chính Mnuchin cho biết Washington sẽ phong tỏa thêm hàng tỷ USD tài sản của Iran và sẽ cho Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif vào danh sách trừng phạt trong thời gian tới.

Nguyễn Nguyễn

 

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *