Các đạo luật, mệnh lệnh hành pháp của Mỹ đều muốn chặn “Giấc mơ Trung Hoa”

(Pháp lý) – “Không còn nghi ngờ gì nữa. Một kịch bản chiến tranh lạnh mở đầu bằng cuộc chiến thương mại giữa 2 con hổ Mỹ – Trung đã thực sự được châm ngòi. Ở bên kia bờ Đại Tây Dương, nước Mỹ đã chứng tỏ: những mệnh lệnh hành chính tập trung trong quyền hành pháp của Tổng thống Trump được phát huy tối đa và đi kèm theo là cả các đạo luật được Quốc hội nước này thông qua, nhằm ngăn chặn Trung Quốc với một “giấc mơ Trung Hoa” vươn lên bá chủ toàn cầu”.

Đó là một phần nhận định quan trọng trong “Báo cáo đặc biệt về Chiến tranh lạnh Mỹ – Trung” được tờ The Economist xuất bản mới đây, ngày 16/05/2019, thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.

Dưới thời ông Trump đã có 7.967 lệnh trừng phạt đủ loại đang được thực thi
Dưới thời ông Trump đã có 7.967 lệnh trừng phạt đủ loại đang được thực thi

Ông Trump đã sử dụng tối đa quyền hành pháp

Theo nghiên cứu của các nhà nghiên cứu luật pháp quốc tế, Tổng thống Mỹ Donal Trump là vị Tổng thống sử dụng nhiều nhất các quyền hành pháp trên cương vị của mình trong các nỗ lực thúc đẩy mục tiêu nhiệm kỳ. Điều này thông qua các “lệnh trừng phạt” hay còn gọi là mệnh lệnh hành chính.

Tổng cộng, có 7.967 lệnh trừng phạt đủ loại đang được thực thi dưới thời ông Trump. Đối tượng bị trừng phạt có thể là những cá nhân như trùm ma túy Mexico Joaqui “El Chapo” Guzman, các doanh nghiệp quốc dân, hay đến cả quân đội của một nước như Lực lượng vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran… Đặc biệt, mức thuế nhập khẩu cao ngất ngưởng lên đến 25% mà Mỹ áp lên hàng trăm tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, được xem như một biện pháp trừng phạt không chính thức, nhưng lại có tác dụng lớn nhất, ảnh hưởng quốc tế mạnh mẽ nhất trong gần 8.000 lệnh trừng phạt mà ông Trump đã đưa ra trong nhiệm kỳ của mình.

“Mệnh lệnh trừng phạt hành chính được ghi trong quyền hành pháp của Tổng thống Mỹ. Nhưng hầu như chỉ có ông Trump biết sử dụng nó một cách triệt để, nhằm ngăn chặn Trung Quốc với giấc mơ Trung Hoa đang trỗi dậy thách thức vị trí bá chủ toàn cầu về kinh tế của Mỹ” – GS. Kinh tế chính trị Kweet Mayer từ Đức phân tích. GS. Kweet Mayer cũng cho rằng, ông Trump đang vận dụng quyền lực của một Tổng thống Mỹ để “chơi một ván bài sát ván với Trung Quốc” mà mục đích thực sự lại là các quyền lợi kinh tế của nước Mỹ.

Khi ông Trump khơi mào cuộc chiến thương mại với Trung Quốc để bảo vệ sở hữu trí tuệ Mỹ, giới quan sát nhận định ông Trump không chỉ đang cố gắng ngăn Bắc Kinh vươn lên trước Mỹ, mà còn buộc Bắc Kinh mở cửa cho các công ty Mỹ tiến vào thị trường Trung Quốc.

Việc tăng thuế nhập khẩu từ vài chục tỷ, rồi lên hàng trăm tỷ đôla có thể giúp Mỹ thu về hàng tỷ tiền thuế nhưng đây chỉ là phần nhỏ. “Chuyển nhà máy sang Mỹ đi rồi quý vị sẽ không bị chịu thuế nữa”, dòng trạng thái trên Twitter của ông Trump cho thấy, ông không giấu mục tiêu cao nhất đang hướng đến. Khi hàng rào thuế nhập khẩu Mỹ được dựng lên với hàng hóa Trung Quốc, một làn sóng chuyển nhà máy sang các nước gần đó để né thuế đã diễn ra.

“Hãy nhìn lá bài “thâm hụt thương mại” mà Tổng thống Trump đã giơ khi bắt đầu khiêu chiến Trung Quốc, để hiểu ông Trump muốn gì. Các nước nằm trong danh sách giám sát “thao túng tiền tệ” được công bố mỗi năm hai lần của Bộ Tài chính Mỹ đều là những quốc gia có thâm hụt thương mại lớn với Mỹ.

Một khi Trung Quốc bị gắn mác “thao túng tiền tệ”, không ai biết các biện pháp trừng phạt kế tiếp của ông Trump sẽ là gì. Các doanh nghiệp Trung Quốc muốn yên ổn chỉ có thể chuyển nhà máy sang Mỹ và chấp nhận giá nhân công cao gấp nhiều lần ở châu Á.

Các đạo luật của Quốc hội Mỹ cũng nhằm vào “giấc mơ Trung Hoa”

Chỉ sau 4 tháng khi chiến tranh thương mại với Trung Quốc nổ ra, không phải do ông Trump vận động, tháng 8/2018, Quốc hội Mỹ đã thông qua dự luật về chính sách quốc phòng, mà một số nhà lập pháp nói là cứng rắn nhất trong lịch sử đối với Trung Quốc, giữa lúc làn sóng đối đầu với Bắc Kinh đang được cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ ủng hộ.

Các đạo luật, mệnh lệnh hành pháp của Mỹ đều muốn chặn “Giấc mơ Trung Hoa”
Các đạo luật, mệnh lệnh hành pháp của Mỹ đều muốn chặn “Giấc mơ Trung Hoa”

Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Mỹ (NDAA), vốn được ban hành thường niên, quy định tổng chi tiêu cho quốc phòng của Mỹ trong năm tài khóa tới là 716 tỷ USD. Dự luật này nhắm tới đối phó một loạt chính sách của Trung Quốc, từ việc gia tăng hoạt động quân sự trên Biển Đông cũng như theo đuổi công nghệ tiên tiến của Mỹ. Hạ viện Mỹ đã phê chuẩn dự luật và được Tổng thống Donald Trump ký ban hành luật sau khi Thượng viện phê chuẩn dự luật hôm 1/8/2018 với tỷ lệ ủng hộ 87-10 (hơn 90%).

Dự luật bao gồm các điều khoản để tăng cường quan hệ quốc phòng giữa Mỹ với Ấn Độ và Đài Loan, một hòn đảo tự trị mà Trung Quốc tuyên bố là lãnh thổ phải thu hồi.

Dự luật cũng cấm Trung Quốc tham gia cuộc tập trận hải quân Rim of the Pacific (Vành đai Thái Bình Dương) cho đến khi Bắc Kinh chấm dứt việc quân sự hóa đảo đá ở Biển Đông.

“Đây là tín hiệu cho các đồng minh và đối tác trong khu vực – đặc biệt là Australia, Nhật Bản và Đài Loan – rằng các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông không thể được coi là bình thường”, Rachael Burton, Phó Giám đốc Viện Dự án 2049 ở bang Virginia, cho biết.

Một số điều khoản đáng chú ý nhất của dự luật liên quan đến hoạt động kinh tế của Trung Quốc. Dự luật vừa yêu cầu siết chặt các đánh giá về an ninh quốc gia với các giao dịch liên quan Trung Quốc, qua Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ và cải thiện hoạt động kiểm soát xuất khẩu vốn, quản lý việc các công nghệ nào của Mỹ có thể được đưa ra nước ngoài.

“Ba năm trước, nếu bạn nói về việc chống lại Trung Quốc, cộng đồng doanh nghiệp sẽ phản kháng”, James Lewis, Phó Chủ tịch cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, DC., nói. “Giờ đây họ không còn chống đối nữa”. Dự luật quốc phòng cũng đòi hỏi báo cáo hàng năm về Trung Quốc phải có thông tin về những nỗ lực của chính phủ Trung Quốc trong việc gây ảnh hưởng đến “truyền thông, các tổ chức văn hóa, doanh nghiệp, cộng đồng học thuật và chính sách” của Mỹ.

“Để đối đầu với Trung Quốc, người ta đang thấy một nước Mỹ đoàn kết và ủng hộ ông Trump bằng các… đạo luật. Điều chưa từng thấy trong lịch sử nước Mỹ khi tham gia các cuộc chiến tranh, dù đó là chiến tranh thương mại hay trừng phạt kinh tế”, nghiên cứu của trung tâm CSIS, Mỹ chỉ rõ.

Gần đây nhất, ngày 23/5/2019, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng của Mỹ đã giới thiệu ra Quốc hội dự luật trừng phạt các hoạt động phi pháp ở Biển Đông và biển Hoa Đông. Dự luật yêu cầu Chính phủ tịch thu tài sản tại Mỹ, thu hồi hoặc không cấp thị thực cho bất cứ ai tham gia “hoạt động hoặc chính sách đe dọa hòa bình, an ninh và ổn định” ở Biển Đông.

Dự luật cũng yêu cầu Ngoại trưởng Mỹ báo cáo cho Quốc hội 6 tháng một lần, trong đó xác định cá nhân hoặc công ty Trung Quốc liên quan đến hoạt động xây dựng hoặc phát triển dự án ở các khu vực tranh chấp trên Biển Đông. Các hoạt động dự luật nhắm đến là cải tạo đất, xây đảo, xây hải đăng và cơ sở hạ tầng thông tin di động. Dự luật này lần đầu được giới thiệu vào tháng 3/2017 và cần được cả Thượng viện và Hạ viện thông qua, trước khi được gửi đến Tổng thống Donald Trump để ký thành luật.

Cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ Andrew Thompson cho biết, việc giới thiệu dự luật này cho thấy sự phẫn nộ của lưỡng đảng đối với các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông. Dự luật cũng thể hiện sự ủng hộ của Quốc hội cho phép chính quyền Tổng thống Trump có các chỉ giới trong thực hiện tự do hàng hải. Những người ủng hộ dự luật mới đang hy vọng lần đề xuất này sẽ có kết quả khác với lần trước, do nó được lãnh đạo bởi Chủ tịch Ủy ban đối ngoại mới, Thượng nghị sĩ James Risch, người đã có kinh nghiệm xem xét kỹ các chính sách và hoạt động của Bắc Kinh trong nhiệm kỳ của mình kể từ khi tiếp quản từ Thượng nghị sỹ đảng Cộng hòa Bob Corker hồi tháng 1 vừa qua.

Việc giới thiệu lại dự luật này được lưỡng đảng Mỹ tại Thượng viện và Hạ viện đánh giá là “rất đúng lúc”, trong bối cảnh các hoạt động của hải quân Mỹ tại Biển Đông và Biển Hoa Đông thời gian gần đây với nhiệm vụ thực thi “ các hoạt động tự do hàng hải” tại khu vực này, nhưng luôn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía Trung Quốc và trong một số trường hợp đã có xảy ra một số vụ chạm trán với hải quân Trung Quốc.

“Dù có chuyện gì xảy ra, mối quan hệ Trung – Mỹ sẽ là vấn đề địa chính trị quan trọng của thế kỷ này. Sự cạnh tranh ở một mức độ nào đó là không thể tránh khỏi. Trên thực tế, Trung Quốc và Mỹ sẽ tạo ra một trật tự quốc tế mới, dựa trên sự thừa nhận rằng cường quốc mới đang trỗi dậy sẽ được trao một vai trò phù hợp trong việc hình thành các quy tắc và thể chế toàn cầu”, trích “Báo cáo đặc biệt về Chiến tranh lạnh Mỹ – Trung”, The Economist.

Hải Dương

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *