Cá nhân góp vốn đầu tư hưởng lãi suất cao và những hệ lụy được cảnh báo

(Pháp Lý). Hiện nay trên thực tế trong 1 số lĩnh vực như giáo dục, kinh doanh bất động sản và 1 số lĩnh vực khác, xuất hiện nhiều hoạt động kí kết các Hợp đồng kinh tế ( HĐKT) góp vốn đầu tư giữa chủ các doanh nghiệp( DN) với các cá nhâ . Thực chất là việc các chủ DN huy động vốn từ cá nhân, trả lãi suất cho họ. Trong khi DN hiện nay vay vốn ngân hàng lãi suất chỉ từ 8 đến 10%, nhưng họ không làm vậy mà lại huy động vốn từ cá nhân và trả lãi suất rất cao, cao hơn gấp 2 thậm chí nhiều lần lãi suất Ngân hàng. Hoạt động này của các DN có được PLVN  cho phép, và có dấu hiệu bất thường gì không? Cảnh báo nào đối với các nhà đầu tư từ những HĐKT góp vốn kiểu này? Phóng viên Pháp Lý đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Kiệm, Văn phòng Luật sư Phạm Sơn (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội).

Phóng viên: Từ vụ việc 2 sàn vàng ảo VGX và Khải Thái bị lực lượng công an triệt phá vừa qua, ông nhìn nhận và đánh giá như thế nào về hoạt động kinh doanh sàn vàng ảo ở nước ta hiện nay? Mặc dù, hoạt động kinh doanh vàng qua tài khoản và chơi vàng trên tài khoản ở nước ngoài đã bị cấm từ năm 2010 nhưng thực tế tại Việt Nam vẫn có một số sàn vàng chui hoạt động, lôi kéo được nhà đầu tư tham gia. Vì sao lại có chuyện như vậy, thưa ông?

LS. Nguyễn Văn Kiệm: Qua các mạng xã hội thời gian qua, tôi nhận được nhiều lời mời với nội dung như sau: “Anh có thường xuyên quan tâm đến lĩnh vực đầu tư tài chính không ạ? Bên Công ty Em đang có kênh đầu tư mới khá hấp dẫn, em có thể chia sẻ với anh được không ạ? Bên Công ty Em đang huy động vốn  và hàng tháng cứ vào 15 hàng tháng sẽ chia sẻ lợi nhuận cho khách hàng từ 3-3,5% tháng. Ví dụ Anh có  500 triệu, và ủy thác cho Bên Công ty Em thì hàng tháng vào ngày 15 Anh sẽ nhận được 15 triệu mỗi tháng. Công ty Em kinh doanh trên thị trường Forex, vàng và ngoại hối Anh ạ”. Qua đó cho thấy mức độ hoạt động kinh doanh sàn vàng/ngoại hối ảo tương đối công khai, được triển khai lôi kéo, tiếp thị qua rất nhiều kênh với cường độ cao, rộng khắp và với số lượng sàn nhiều không thể thống kê hết được.

Luật sư Nguyễn Văn Kiệm, Văn phòng Luật sư Phạm Sơn (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội)
Luật sư Nguyễn Văn Kiệm, Văn phòng Luật sư Phạm Sơn (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội)

Vì sao lại có chuyện như vậy? Với hạ tầng thông tin rẻ, hiện đại và phát triển vào top đầu khu vực, mặt khác hoạt động này không cần đầu tư nhiều, chỉ cần một số máy tính có cấu hình tốt, nối mạng và các phần mềm chuyên dụng cộng với một nhóm người có kỹ năng về lĩnh vực này là đã có thể hình thành lên một sàn để kinh doanh vàng và ngoại tệ ảo đặt ở bất cứ đâu là có thể hoạt động dễ dàng. Với mức lợi nhuận được chào mời hấp dẫn, với chiêu sử dụng đòn bẩy tài chính hạn mức cao, linh hoạt, tất cả những yếu tố đó cộng lại là điều kiện thuận lợi để cho các sản vàng hoạt động chui rất nhộn nhịp và lôi kéo được nhiều người tham gia.

Đa số các ý kiến chuyên gia cho rằng để ngăn chặn được tình trạng này thì nên cho phép lập sàn vàng thật. Theo ông liệu giải pháp này có bịt kín được lỗ hổng trong hoạt động kinh doanh vàng hiện nay?

Bất cứ hoạt động kinh doanh nào hình thành, tồn tại và phát triển đều có căn nguyên của nó, nó đều dựa trên nhu cầu của xã hội. Có những loại hình kinh doanh trên thực tế cả xã hội không đồng tình, thậm chí bị lên án như mại dâm, cờ bạc (casino), đối với mại dâm thì với văn hóa Việt Nam không chấp nhận điều đó, nhưng casino trước đây chúng ta không thừa nhận nay từng bước cũng đã phải thừa nhận nó là một lĩnh vực kinh doanh. Còn đối với kinh doanh vàng cá nhân tôi thấy chẳng có lý do gì để cấm đoán, thay vì cấm đoán thì ta hay nghiên cứu, từng bước xây dựng cơ chế pháp luật cho nó hoạt động bình thường, vừa có điều kiện chủ động quản lý, vừa thu được thuế cho ngân sách, đây là việc nên làm.

Hiện nay trên thực tế có không ít doanh nghiệp, công ty được lập ra nhưng không có hoạt động sản xuất kinh doanh đúng nghĩa mà chỉ có sản phẩm ảo để lừa đảo các nhà đầu tư là các cá nhân nhẹ dạ. Không chỉ hai vụ án nổi cộm mà công an đã triệt phá là vụ MB24 và mới đây là vụ sàn vàng Khải Thái, trên thực tế chắc chắn còn không ít những DN, cty kiểu MB24, vàng Khải Thái chưa bị phanh phui. Vậy làm thế nào để nhà đầu tư nhận biết được và những rủi ro mà nhà đầu tư có thể gặp phải khi tham gia đầu tư vào những cty , DN kiểu này là gì, thưa ông?

Như trả lời phần đầu tiên, khi một người nhận được lời mời hấp dẫn, nếu không phải là người hiểu biết pháp luật chưa chắc gì tôi đã biết được là hoạt động đó là bất hợp pháp, bị cấm. Do vậy biện pháp tốt nhất lúc này là công tác tuyên truyền pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, qua công tác tuyền truyền, truyền đạt đến cho mọi người biết hoạt động kinh doanh đó là bất hợp pháp, qua đó cảnh báo người tham gia có thể bị rủi ro rất lớn nếu tham gia đầu tư vào những hoạt động kinh doanh đó. Tuy nhiên việc tuyên truyền cũng chỉ là giải pháp tạm thời, về lâu dài vẫn phải xây dựng chính sách pháp luật cho loại hình kinh doanh đó hoạt động như các hoạt động kinh doanh khác qua đó có điều kiện quản lý tốt hơn và thu thuế cho ngân sách.

Vụ án sảy ra tại Sàn vàng Khải Thái là bài học đắt giá cho ai ham lãi suất cao
Vụ án sảy ra tại Sàn vàng Khải Thái là bài học đắt giá cho ai ham lãi suất cao

Thực tế thời gian qua, có nhiều công ty, doanh nghiệp có hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng do không đủ vốn nên đã tự huy động vốn từ những cá nhân dưới dạng Hợp đồng kinh tế (HĐKT) góp vốn đầu tư. Các cá nhân trong trường hợp này không tham gia trực tiếp vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng được hưởng lãi suất cao hơn lãi suất ngân hàng rất nhiều. Theo ông việc này pháp luật có cho phép?

Thực ra đây là hình thức huy động vốn với lãi suất cao.   Nếu việc huy động vốn và trả lãi suất không rơi vào trường hợp quy định ở điều 163 Bộ luật hình sự (BLHS) trên thì pháp luật không cấm và đây là quan hệ dân sư theo quy định của Bộ luật dân sự.

Điều 163 Bộ luật hình sự quy định về tội cho vay nặng lãi trong đó quy định: 1. Người nào cho vay với mức lãi suất cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ  mười lần trở lên có tính chất chuyên bóc lột, thì bị phạt tiền từ một lần đến mười lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến một năm. 2. Phạm tội  thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ sáu tháng  đến ba năm. 3. Người phạm tội  còn có thể bị phạt tiền từ một lần đến năm lần số lợi bất chính, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.

Với những Cty , doanh nghiệp lúc đầu thành lập có mục đích có hoạt động sản xuất kinh doanh, ban đầu họ có thể không có mục đích xấu, nhưng sau lại sử dụng đồng vốn huy động được không đúng mục đích hoặc làm ăn không chân chính, họ thường huy động vốn của các cá nhân kiểu này rồi trả lãi suất rất cao, đồng nghĩa với việc nhà đầu tư là những cá nhân gặp những rủi ro rất cao. Theo ông việc này PL VN có cho phép? Nếu cho phép thì những qui định điều chỉnh lĩnh vực này có lỗ hổng gì không???

Việc kinh doanh không đúng nghành nghề ghi trong giấy đăng ký kinh doanh được nhiên là kinh doanh trái phép, tuy vào mức đó có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, còn việc huy động vốn với lãi suất cao thì như tôi đã trình bày ở trên.

Hiện nay trên thực tế trong 1 số lĩnh vực như giáo dục, kinh doanh bất động sản và 1 số lĩnh vực khác, xuất hiện nhiều hoạt động kí kết các HĐKT góp vốn đầu tư giữa chủ các cty, DN với các cá nhân. Thực chất là việc các chủ DN huy động vốn từ cá nhân, trả lãi suất cho họ. Trong khi DN hiện nay vay vốn ngân hàng lãi suất chỉ từ 8 đến 10%, nhưng họ không làm vậy mà lại huy động vốn từ cá nhân và trả lãi suất rất cao, cao hơn gấp 2 thậm chí nhiều lần lãi suất Ngân hàng. Theo ông hoạt động này của các DN có được PLVN  cho phép, và có dấu hiệu bất thường gì không? Cảnh báo nào đối với các nhà đầu tư từ những HĐKT góp vốn kiểu này?

Việc Cty, DN sao không vay ngân hàng với lãi suất 8-10% năm mà lại đi huy động từ các cá nhân khác với lãi suất có khi gấp 3 lần, vấn đề này xuất phát từ việc DN không thể vay được ngân hàng nữa do không có tài sản thể chấp, do vướng nợ xấu không còn được ngân hàng tin tưởng cho vay nữa nên phải đi huy động bên ngoài với mức lãi suất cao hơn rất nhiều lần. Vấn đề này đã trả lời ở trên, nếu không rơi vào trường hợp quy định tại điều 163 BLHS thì đây là quan hệ dân sự và pháp luật không cấm.

Dấu hiệu không bình thường đặt ra ở đây là trong bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay thì họ (DN) huy động vốn như thế để làm gì, kinh doanh gì để chi trả cho các cá nhân được lãi suất cao như vậy? Theo tôi không loại trừ họ huy động với động cơ lừa đảo như  đã xảy ra hàng loạt vụ trong thời gian vừa qua. Đây là vấn đề người cho vay , người góp vốn đầu tư phải cân nhắc, suy nghĩ để tránh bị mất tiền.

Qua đây tôi cũng kiến nghị tới đây các cơ quan chức năng cần rà soát để bít các lỗ hổng pháp luật điều chỉnh trong lĩnh vực huy động vốn dưới dạng HĐKT góp vốn kinh doanh giữa Doanh nghiệp và cá nhân, để hoạt động này trở nên lành mạnh, cũng như giúp người dân là các nhà đầu tư tham gia đầu tư góp vốn được bảo vệ an toàn đồng vốn. Tuy nhiên bài học quan trọng hàng đầu đối với người dân có tiền nhàn rỗi có nhu cầu góp vốn kinh doanh vẫn là phải tìm hiểu kĩ thông tin và năng lực về doanh nghiệp mình định góp vốn, đừng ham lãi suất cao mà “ gửi trứng cho ác”. Còn đối với các doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn từ các cá nhân, bắt buộc doanh nghiệp phải minh bạch thông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh và minh bạch về tài chính.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Văn Don

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *