Bị đe dọa kinh tế từ bên ngoài, Nga “làm sạch” bộ máy để phát triển?

(Pháp lý) – Bị nước ngoài cấm vận, kinh tế chìm sâu vào khủng hoảng, nhiều tin đồn thất thiệt về chính trị đã và đang làm chao đảo nước Nga. Tuy nhiên trong thời khắc này, nhiều nỗ lực của Tổng thống Nga Putin đang được đặt ra, trong đó phải kể đến việc Nga nỗ lực chống tham nhũng, quyết tâm “làm sạch” bộ máy để tự cường phát triển.

Tổng thống Nga đi thăm dự án khủng, đồng thời thể hiện mối quan tâm của mình với kinh tế và vị thế đất nước bằng những hành động cụ thể
Tổng thống Nga đi thăm dự án khủng, đồng thời thể hiện mối quan tâm của mình với kinh tế và vị thế đất nước bằng những hành động cụ thể

Có lẽ đến thời điểm này, danh sách các nước tăng cường trừng phạt Nga tăng lên. Mỹ và Phương Tây đều tuyên bố phải tiếp tục cấm vận Nga cho đến khi thỏa thuận Minsk được thực hiện đầy đủ. Ở trong nước, tình hình kinh tế Nga chìm sâu vào khủng hoảng. Tổng thống Nga nỗ lực kêu gọi các tỷ phú chung tay tháo gỡ khó khăn cho kinh tế đất nước. Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã hạ lãi suất cơ bản và dự báo tăng trưởng âm. Theo đó, lãi suất cơ bản tại Nga giảm 1% xuống 14%, dự báo tăng trưởng cũng bị hạ xuống -3,5 đến -4%, so với -3% hồi tháng 1. Nga đang có rất nhiều vấn đề cần lo lắng khi giá dầu thấp và các lệnh trừng phạt của phương Tây đang tàn phá nền kinh tế. Đồng rouble đã mất giá 40% so với USD chỉ trong 6 tháng. Còn lạm phát đã đạt đỉnh 16,7% hồi tháng 2, khi giá thực phẩm tăng tới 23% so với năm ngoái.

Quyết tâm làm sạch bộ máy gần đội sổ về chỉ số tham nhũng

Từ tình cảnh của nền kinh tế như vậy, những nỗ lực của lãnh đạo Nga lúc này dồn vào việc làm trong sạch bộ máy, hạn chế tham nhũng để phát triển. Nói về hoạt động phòng, chống tham nhũng (PCTN) ở Nga, trước đây rất bi quan: Căn cứ vào chỉ số nhận thức về tham nhũng (CPI – corruption perception index) do tổ chức Minh bạch Quốc tế đưa ra, nạn tham nhũng ở Nga là nghiêm trọng nhất trong các nền kinh tế lớn trên thế giới. Còn xét theo cấp độ toàn cầu, Nga đứng thứ 154 trong số 178 quốc gia được xếp hạng, thấp hơn cả Haiti, Pakistan và Zimbabwe. Tức là Nga gần đội sổ.

Nga hiện là nền kinh tế lớn đứng thứ 10 trên thế giới. Nguyên nhân sâu xa của thực trạng tham nhũng hiện nay tại Nga do đất nước này có nhiều thế mạnh về khai thác và chế biến tài nguyên thiên nhiên (dầu khí, khai khoáng, luyện kim, chế tạo máy, hóa chất…) mà quản lý còn nhiều bất cập trong khi đó thể chế PCTN mới hình thành.

Còn nhớ, vào cuối năm 2013, Tổng thống Nga Vladimir Putin với quyết tâm chống tham nhũng đã ký sắc lệnh thành lập Ủy ban chống tham nhũng trực thuộc Văn phòng Tổng thống. Ủy ban vừa được thành lập có các nhiệm vụ chính là kiểm soát việc thi hành luật; tham gia soạn thảo các dự luật; đề ra các sáng kiến về chống tham nhũng trong các cơ quan nhà nước; đảm bảo hoạt động của Hội đồng trực thuộc Tổng thống về chống tham nhũng; hỗ trợ Tổng thống trong việc bảo đảm hoạt động phối hợp và hợp tác giữa các cơ quan chính quyền nhà nước.

Chủ tịch Ủy ban An ninh của Đuma quốc gia Nga Irina Yarovaya cho biết, Đuma quốc gia đã nhất trí với quan điểm của Tổng thống Putin – không thể khoan nhượng đối với tội phạm tham nhũng, cần phải trừng phạt thích đáng những đối tượng này. Ủy ban An ninh của Đuma quốc gia đã trình Hạ viện một dự luật tương ứng về hoàn thiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng. Theo dự luật trên, tội biển thủ công quỹ với số tiền lớn (từ 6 triệu ruble trở lên) do một nhóm tội phạm thực hiện hay khi thực hiện hợp đồng nhà nước về đơn đặt hàng quốc phòng sẽ phải chịu án phạt từ 7 đến 15 năm tù cộng với mức tiền phạt từ 3 đến 5 triệu ruble. Bị cáo cũng sẽ bị truất quyền nắm giữ các chức vụ nhất định cho đến 12 năm.

Theo dự luật, khái niệm “hành vi tham nhũng gây tội ác” được xác định là một hành vi tội phạm nguy hiểm về mặt xã hội gắn liền với việc một thể nhân sử dụng trái phép cương vị của mình nhằm trục lợi cho bản thân hay cho những người thứ ba, hoặc cho những thể nhân khác thụ hưởng mối lợi này một cách phi pháp.

“Chảm” nhiều quan chức cấp cao

Với quyết tâm đó, thời gian qua, Nga đã đưa nhiều vụ việc nổi cộm ra ánh sáng như vụ Cựu Bộ trưởng quốc phòng, Anatoly Serdyukov (người mà chính Tổng thống Vladimir Putin là người ký quyết định bổ nhiệm, sau hơn 1 năm bị chính Putin kí quyết định bãi nhiệm) đã bị các nhân viên điều tra công bố các cáo buộc hình sự xung quanh một vụ bê bối tham nhũng lớn. Hay vụ việc cựu Thống đốc khu vực Tula Vyacheslav Dudka bị phạt 9 năm tù vì nhận hối lộ tới 1,2 triệu USD. Hay vụ bắt giữ thị trưởng Mikhail Stolyarov của thành phố Astrakhan vì nhận hối lộ 300.000 USD…

Báo Kommersant hôm 20/3 đưa tin: Tổng thống Nga Putin “trảm tướng ăn bẩn” dự án khủng. Theo đó, Vostochny Cosmodrome một công trình xây cảng không gian ở Nga. Ông Putin đã nói Cosmodrome là một dự án quốc gia trọng điểm. Chính phủ Nga đã chi 100 tỉ rúp (16 tỉ USD) vào công trình này, nhằm bảo đảm Nga vẫn là một quốc gia hàng đầu về chương trình không gian tương lai. Hiện hầu hết các lần phóng vệ tinh, tàu vũ trụ của Nga đều ở bãi phóng Baikonur Cosmodrome ở miền Nam Kazakhstan. Nga thuê cơ sở này với giá 115 triệu USD/năm.

Tuy nhiên các tai tiếng “ăn chặn” nguồn tin cấp cho dự án này đã bùng lên ngay từ lúc khởi công dự án hồi năm 2011. Tiến độ xây dựng công trình này đã bị chậm trễ nhiều lần. Phó Thủ tướng Dmitry Rogozin người giám sát dự án tuyên bố: Tôi sẽ không cho phép bất cứ ai phá hoại dự án này và ai toan tính cướp tiền dân đóng thuế để xây dựng cảng không gian này sẽ bị đi tù. Chúng tôi sẽ xây xong Cosmodrome”. Được biết, vị tướng bị “trảm” là Dmitry Savin, lãnh đạo Dalspetsstroi (nhà thầu chính ở Cosmodrome). Đây là lần thứ hai trong vòng chưa đầy một năm, Tổng thống Nga Putin “trảm tướng ăn bẩn” dự án khủng của nước Nga. Song hành với những động thái quyết liệt của Tổng thống Putin, Thủ tướng Dmitry Medvedev cũng ký một sắc lệnh lập ban quản lý mới cho Cosmodrome.

Vụ việc trên làm người ta liên tưởng đến vụ cựu Giám đốc Dalspetsstroi là cựu trung tướng quân đội Nga Yury Khrizman đã bị bắt, về tội “rút ruột công quỹ” 1,8 tỉ rúp (30 triệu USD) trong cuộc điều tra của Ủy ban điều tra liên bang (IC) và Cục an ninh liên bang (FSB) cùng Ủy ban thanh tra nhà nước gần đây. Chưa đầy một tháng sau, một kế toán của Dalspetsstroi là Vladimir Ashikhmin và kỹ sư trưởng Sergei Ostrovsky của một công ty khác là Viện thiết kế xây dựng đặc biệt số 31 cũng bị bắt để điều tra.

Cũng trong tháng 3/2015, Tòa án Moscow đã tiến hành bắt giữ một quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Nga – ông Alexander Gorshkolepov, một phó cục trưởng liên quan đến tài sản của Bộ Quốc phòng Nga vì cáo buộc người này đã nhận khoảng 16 triệu rub (259.000 USD) hối lộ. Theo nhật báo Kommersant trích dẫn từ một nguồn thông tin giấu tên thì Gorshkolepov đã phải đối mặt với cáo buộc nhận hối lộ trong 8 lần khác nhau. Hiện chi tiết về vụ bắt giữ Gorshkolepov vẫn chưa được công khai, dù nhân vật này được cho là đang bị giam tại nhà tù bảo mật cao nhất Moscow là Lefortovo.

Alexandra Volkova, phát ngôn viên của Tòa án Savyolovsky Moscow, cho biết: Vụ bắt giữ Gorshkolepov đã được thực hiện vì nhiều cáo buộc nhận hối lộ. Theo luật pháp Nga, nếu cá nhân bị cáo buộc nhận hối lộ ở “quy mô đặc biệt lớn” sẽ đối mặt với nguy cơ bị án phạt 12 năm tù giam và một số lượng tiền phạt khổng lồ.

Việc tăng cường chống tham nhũng tại Nga được cho là xuất phát từ việc Chính phủ Nga lo ngại tham nhũng khiến hình ảnh quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng và làm xói mòn môi trường đầu tư tại Nga. Hơn nữa, ở thời điểm hiện tại nó là một trong những nỗ lực của Nga vượt qua tình trạng khủng hoảng kinh tế, duy trì niềm tin của nhân dân và phát triển bền vững.

Phan Phan (tổng hợp)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *