Mang thai hộ: Tranh chấp quyền nhận nuôi con?

Một trong số những vấn đề của việc cho phép mang thai hộ là chưa xác định chính xác người ưu tiên được quyền nhận nuôi con trong trường hợp bên nhờ mang thai hộ không còn. Vậy trong trường hợp đó ai sẽ là người được ưu tiên nhận quyền nuôi con?

Luật hôn nhân gia đình 2014 đã chính thức được thông qua và sẽ có hiệu lực kể từ 1/1/2015. Theo đó, việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo được pháp luật cho phép thực hiện. Một trong số những vấn đề của việc cho phép mang thai hộ là: mang thai hộ sẽ giải quyết được những vấn đề gì của xã hội, những khó khăn gì sẽ được đặt ra và đặc biệt là việc chưa xác định chính xác người ưu tiên được quyền nhận nuôi con trong trường hợp bên nhờ mang thai hộ không còn.

Liên quan đến vấn đề này, báo Đời sống và Pháp luật đã có cuộc trao đối Phỏng vấn luật sư Đặng Văn Cường, Văn phòng luật sư Chính Pháp, Đoàn luật sư TP. HN:

PV: Theo luật sư thì việc cho phép mang thai hộ sẽ giúp giải quyết được những vấn đề gì của xã hội và mang lại lợi ích gì?

Luật sư Đặng Văn Cường: Theo tôi, việc cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo sẽ giải quyết được một số vấn đề sau của xã hội:

Thứ nhất, giảm thiểu tình trạng ly hôn: Các cặp vợ chồng hiếm muộn, không có khả năng được làm cha, mẹ nên tỷ lệ ly hôn do nguyên nhân này có thể được giảm thiểu, đảm bảo được việc duy trì hạnh phúc gia đình, phát triển các “tế bào” của xã hội và cũng tạo điều kiện tốt hơn để Nhà nước quản lý xã hội.

Thứ hai, đảm bảo quyền lợi ích hơp pháp cho người mang thai hộ và trẻ em được sinh ra: Người mang thai hộ sẽ được pháp luật bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, giảm thiểu định kiến xã hội đối với họ. Đối với trẻ em sinh ra do mang thai hộ, vừa giảm thiểu cả định kiến xã hội và rủi ro pháp lý.

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Thứ ba, việc quy định các điều kiện với người mang thai hộ còn góp phần đảm bảo sức khỏe cho đối tượng này. Người mang thai hộ cần phải đảm bảo các yêu cầu khác liên quan đến sức khỏe sinh sản như độ tuổi, đã từng sinh con, đã được tư vấn về tâm lý… đảm bảo sức khỏe của người mang thai hộ và trẻ em sinh ra.

Thứ tư, việc pháp luật quy định về mang thai hộ cũng góp phần giảm bớt gánh nặng về kinh tế cho các cặp vợ chồng hiếm muộn không có khả năng sinh con. Bởi nhiều khi các cặp vợ chồng này sử dụng các liệu pháp khoa học, cấy ghép… nhưng vẫn không sinh được con và rất tốn kém.

PV: Mặc dù việc cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo sẽ giúp mang lại nhiều tích cực nhưng bên cạnh những mặt tích cực đó cũng có những vấn đề khó khăn đặt ra. Vậy, từ góc độ pháp lý thì luật sư có thể chỉ ra một số khó khăn đó?

Luật sư Đặng Văn Cường: Với thực trạng rất mong muốn được nhờ người khác mang thai hộ của các cặp vợ chồng không thể như sinh con hiện nay, việc cho phép mang thai hộ là một chính sách nhân đạo của nhà nước. Tuy nhiên các quy định chặt chẽ về việc mang thai hộ trong Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 sẽ gây ra một số khó khăn sau đây:

Đầu tiên là vấn đề quy định điều kiện với người được nhờ mang thai phải là “người thân thích cùng hàng” của bên vợ hoặc chồng.  Khái niệm người thân thích  được giải thích tại khoản 19, Điều 3 Luật Hôn nhân & gia đình 2014 như sau: “người thân thích là người có quan hệ hôn nhân, nuôi dưỡng, người có cùng dòng máu về trực hệ và người có họ trong phạm vi ba đời”. Vậy, trong trường hợp người nhờ mang thai hộ (cả vợ và chồng) đều là con một trong gia đình. Trong phạm vi thân thích ba đời của cả bên vợ hoặc chồng cũng đều không có chị em gái. Hơn nữa, xu hướng phát triển dân số hiện nay là giảm sinh, chỉ sinh con một bề, sinh con trai đang chiếm một bộ phận dân số không hề nhỏ. Điều này cũng có nghĩa là quy định “người thân thích cùng hàng” thì phạm vi áp dụng hình thức mang thai hộ sẽ rất hẹp và khó thực hiện được trên thực tế đối với nhiều trường hợp.

Luật sư Đặng Văn Cường.
Luật sư Đặng Văn Cường.

Việc quy định: Người được nhờ mang thai hộ phải từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần là không dự tính đến trường hợp rủi ro trong quá trình mang thai hộ. Đối với người phụ mang thai tự nhiên còn xảy ra những trường hợp xảy thai, sàng lọc trước khi sinh phát hiện thai không thể giữ phải bỏ…Vậy thì, những trường hợp mang thai hộ còn dễ gặp phải điều đáng tiếc hơn do phương pháp mang thai đặc biệt là thụ tinh nhân tạo. Nếu chỉ được mang thai hộ một lần, trong quá mang thai lại không giữ được thai nhi thì sẽ khó khăn cho những người không thể sinh con lại cũng không thể nhờ người mang thai hộ tiếp lần thứ hai trở đi.

Như vậy, việc quy định mang thai hộ vì mục đích nhân đạo đã tạo ra cơ sở pháp lý cho việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và hạn chế các trường hợp “đẻ thuê” đang diễn ra ngày càng phức tạp. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này còn có một số vướng mắc cần phải có những văn bản hướng dẫn cụ thể để đảm bảo các quy định này được thực hiện trên thực tế và hạn chế được các trường hợp đẻ thuê vì mục đích lợi nhuận hoặc các tranh chấp dân sự, hôn nhân gia đình phát sinh từ việc đẻ thuê như hiện nay: Tranh chấp về quyền nuôi con, tranh chấp về việc cấp dưỡng, tranh chấp về việc bồi dưỡng sức khỏe…

PV: Một trong số những vấn đề của việc cho phép mang thai hộ là chưa xác định chính xác người ưu tiên được quyền nhận nuôi con trong trường hợp bên nhờ mang thai hộ không còn. Vậy theo luật sư cần có quy định cụ thể như thế nào để khắc phục tình trạng này?

Luật sư Đặng Văn Cường: Đứa trẻ được mang thai hộ khi sinh ra sẽ có đầy đủ các quyền nhân thân như một đứa trẻ được sinh bằng phương pháp bình thường. Tuy nhiên, trong hợp, người nhờ mang thai hộ đều không con trong quá trình mang thai, việc ưu tiên quyền nhận nuôi có thuộc về người mang thai hay không?  Đây là vấn đề còn nhiều người băn khoăn bởi lý do đơn giản, họ chỉ là những người mang thai hộ, có thể họ là chị em ruột với người nhờ mang thai hộ và cũng có thể chỉ là chị em họ hàng. Vì vậy, theo tôi, cần phải ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về việc ưu tiên nguyện vọng khi còn sống của người nhờ mang thai hộ; ưu tiên quyền nhận nuôi đối với những người mang thai hộ theo quy định, hoặc khi tiến hành mang thai hộ, buộc người nhờ mang thai hộ dự liệu trước trường hợp này.

Xin cảm ơn luật sư!

Theo DSPL

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *