Hậu thi hành án và những kiến giải từ thực tế

(Pháp lý) – Hiện nay, việc bản án và quyết định của Tòa án có hiệu lực không được thi hành hoặc thi hành không được còn tồn đọng hàng năm lên tới con số hàng ngàn vụ. Điều này xuất phát bởi đủ kiểu “lỗi” từ các cơ quan chấp pháp. Tuy nhiên, tình trạng này cho tới nay trên thực tế vẫn đang bị “bỏ ngỏ” khiến cho người được thi hành án bị thiệt hại và bị ảnh hưởng nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp. Kể từ số báo này, Pháp lý sẽ đi sâu tìm hiểu, phân tích và giúp bạn đọc cũng như các cơ quan chức năng vào cuộc tháo gỡ.   
                                                                                                                                         
Bài 1:  Bản án không được thi hành hoặc không thi hành được: Vì đâu nên nỗi?

Lỗi từ phía Tòa án

Các nguyên nhân dẫn đến các bản án, quyết định của Tòa không được thi hành hoặc không thi hành được thì vô kể và không thể không nói đến nhiều những sai sót từ phía Tòa án như: Tuyên án không rõ ràng, không sát thực tế, nhận định chung chung thậm chí nhận định một đằng quyết định một nẻo, nhiều sai phạm về nội dung….. khiến cho việc thi hành án gặp vô cùng khó khăn.

Tổng Cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp) Hoàng Sỹ Thành: “Có nhiều bản án không thể thi hành được phần dân sự”.
Tổng Cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp) Hoàng Sỹ Thành: “Có nhiều bản án không thể thi hành được phần dân sự”.

Tuy nhiên, điều đáng nói là việc các bản án, quyết định của Tòa án khó thi hành được lại bắt nguồn từ những nguyên nhân không đáng do việc cẩu thả, thiếu trách nhiệm từ các cơ quan Tòa án như:  Việc đánh số bản án, ghi ngày tháng năm, ký hiệu không theo quy định, viết sai lỗi chính tả, thậm chí viết sai họ tên các đương sự, ghi sai, thiếu, không chính xác ngày tháng năm sinh, nơi cư trú của các đương sự…vv

Đơn cử đối với vụ án hình sự “Mua bán trái phép chất ma túy” đối với bị cáo Nguyễn Đức Lượng và đồng bọn. Bà Hoàng Thị Tâm là đương sự có liên quan đến vụ án và là chủ sở hữu hợp pháp khu đất có diện tích 900m2 tại thôn Yên Xuân, xã Diễn Phúc, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 5233145 mang tên bà Hoàng Thị Tâm và ông Nguyễn Văn Cư do UBND huyện Diễn Châu cấp ngày 02/03/1998. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nói trên bị thu giữ tại nhà của bị cáo Nguyễn Đức Lượng (bị cáo trong vụ án nói trên). Tại cả hai bản án, Bản án hình sự sơ thẩm số 01/HSST ngày 18/01/2002 TAND tỉnh Nghệ An và Bản án phúc thẩm số 798/PTHS ngày 21/06/2002 của Tòa phúc thẩm TAND tối cao đều đã nhận định tài sản nói trên chứng minh được thuộc quyền sở hữu của bà Hoàng Thị Tâm và quyết định trả lại cho bà Tâm. Tuy nhiên, trong phần Quyết định của cả hai bản án đã ghi sai tên bà “Hoàng Thị Tâm” thành “Nguyễn Thị Tâm”. Sau đó Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm đã có Quyết định đính chính lại Bản án cho đúng với tên bà Hoàng Thị Tâm. Tuy nhiên, việc đính chính có khắc phục được hậu quả do sự nhầm lẫn này hay không thì còn là câu hỏi chưa được giải đáp (chúng tôi sẽ phản ánh ở phần sau).

Hay tại Bản án số 01/2013/KDTM-ST do Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Lộc – tỉnh Thanh Hóa tuyên xử về việc tranh chấp hợp đồng tín dụng giữa nguyên đơn Ngân hàng NN&PTNT Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa với bị đơn Nguyễn Văn Thành, sinh năm 1978 tại xóm 8, xã Vĩnh Minh, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Cao Thị Nghiên, bà Nguyễn Thị Ngọc; ông Nguyễn Văn Minh, ông Nguyễn Văn Tân. Tuy nhiên, sau khi bản án được tuyên có hiệu lực lại không thể thi hành án vì có sự sai sót trong việc: xác định tư cách đương sự của vụ án;  xác định hợp đồng thế chấp vô hiệu và xác định tài sản thế chấp cần xử lý.

Lỗi từ phía cơ quan thi hành án

Không chỉ do lỗi từ phía Tòa án, những nguyên nhân khiến việc thi hành án còn gặp nhiều trở ngại là còn do “lỗi” từ phía cơ quan thi hành án như: Thi hành án giải quyết không dứt điểm, chậm chạp, né tránh, chấp hành viên thiếu trách nhiệm, cẩu thả, tùy tiện thậm chí lạm dụng quyền hạn…vv. Trở lại vụ án xét xử hình sự đối với bị cáo Nguyễn Đức Lượng ở Nghệ An, trong vụ án này, các cơ quan chức năng có thu giữ giấy tờ nhà đất của bà Hoàng Thị Tâm, nên bà Tâm là đương sự liên quan trong vụ này. Sau khi bản án của Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm ghi sai tên bà Hoàng Thị Tâm thì ngày 10/03/2005 TAND tỉnh Nghệ An ra Quyết định số 689/VP-TA quyết định đính chính thông tin tại Bản án Sơ Thẩm số 01/HSST, theo đó tên bà Tâm được sửa lại đúng là “Hoàng Thị Tâm”. Ngày 22/04/2005 Tòa phúc thẩm tại Hà Nội TAND tối cao ra Quyết định số 2205/HSPT quyết định đính chính bản án tại Bản án Phúc thẩm số 798/PTHS, theo đó tên bà Tâm được sửa lại đúng là “Hoàng Thị Tâm”.

Hiện nay có hàng ngàn vụ việc, vụ án đã quyết định, đã tuyên, nhưng mắc kẹt không được thi hành hoặc không thi hành được (Ảnh minh họa)
Hiện nay có hàng ngàn vụ việc, vụ án đã quyết định, đã tuyên, nhưng mắc kẹt không được thi hành hoặc không thi hành được (Ảnh minh họa)

Ngày 19/05/2005, bà Tâm yêu cầu Cục Thi hành án Dân sự tỉnh Nghệ An (CTHADSTNA) trả lại cho bà Tâm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Quyết định tại bản án của Tòa án thì nhận được trả lời: Lô đất của bà đã bị xử lý tịch thu sung công Nhà nước cùng với các lô đất khác. Phần xử lý tài sản đã được chuyển giao Cơ quan tài chính xử lý, bản án đã tổ chức thi hành xong. Ngày 12/06/2005 bà Tâm làm đơn đề nghị Kháng nghị quyết định thi hành án gửi Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Tuy nhiên, sau đó không có bất kỳ tài liệu nào về việc trả lời đơn này của bà Tâm.

Cho đến ngày 01/11/2010 Cục Thi hành án Dân sự tỉnh Nghệ An trả lời đơn khiếu nại của bà Tâm theo đó dẫn chiếu rằng TANDTC đã hướng dẫn rằng lô đất của bà Tâm theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 5233145 nằm một trong những lô đất bị tịch thu sung công.

Ngày 02/08/2012, tại Quyết định số 789/QĐ-CTHA của CTHADNNA đã ra quyết định giải quyết khiếu nại của bà Tâm, theo đó không chấp nhận khiếu nại của bà Hoàng Thị Tâm và cho rằng việc xử lý sung công lô đất của bà Tâm là có căn cứ pháp luật. Lô đất của bà Tâm đã được bán đấu giá xong. Ngày 03/01/2013, Tổng cục thi hành án dân sự có văn bản trả lời đơn khiếu nại của bà Tâm về Quyết định giải quyết khiếu nại số 789/QĐ-CTHA ngày 02/08/2012, theo đó đã hết thời hiệu khiếu nại đối với QĐ số 789/QĐ-CTHA ngày 02/08/2012 nên bà Tâm không có quyền khiếu nại.

Như phần trên đã phân tích, bản án có hiệu lực pháp luật đã tuyên một cách đầy đủ, rõ ràng, cụ thể, chi tiết vậy tại sao Thi hành án lại xử lý trái hoàn toàn với Bản án của Tòa án? Trong khi việc thi hành án đã được luật quy định khá đầy đủ, rõ ràng về thủ tục, việc thi hành án là cả một quá trình vậy mà người liên quan trực tiếp đến việc thi hành án lại không hề có bất cứ thông tin gì trong suốt quá trình thi hành bản án. Phải chăng có sự tùy tiện và lạm quyền của các cơ quan thi hành án? Cho tới nay thì vụ việc vẫn chưa được cơ quan nào đứng ra để giải quyết cho bà Tâm – người được thi hành án..

Trên đây chỉ là hai trong rất nhiều vụ án đã tuyên không được thi hành hoặc không thi hành được. Nhiều vụ án đã tuyên, nhưng kéo dài nhiều năm và tốn kém tiền của, công sức của đương sự nhưng không được thi hành hoặc không thi hành được, gây mất niềm tin của nhân dân vào công lý.
Cơ quan và cá nhân nào sẽ phải chịu trách nhiệm về những tổn thất nặng nề cho các đương sự khi họ phải lãnh những sai sót không đáng có từ các cơ quan chức năng gây ra? Câu hỏi này vẫn đang “bỏ ngỏ” cùng với những Bản án, Quyết định “treo” trong sự chờ đợi vô vọng của đương sự.

Nguyễn An
(Còn nữa…)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *