Võ Nguyên Giáp – một Việt Nam trong lòng thế giới

(Pháp lý) – Không làm một ngày nào trong ngành ngoại giao nhưng “nghệ thuật ngoại giao” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp lại rất đáng chú ý. Thông qua những chuyến đi đến nhiều nước trên thế giới ông truyền đi thông điệp của dân tộc, hình ảnh của dân tộc và được nhiều chính khách quốc tế nể phục, thương quý. Điều đó khiến người ta tò mò về nghệ thuật ngoại giao mà như là không ngoại giao của Đại tướng. Mùa xuân đầu tiên “vắng” Đại tướng, nhớ Người, chúng tôi xin giới thiệu tới độc giả một nghệ thuật khác của Đại tướng –  nghệ thuật ngoại giao “đặc biệt” của nhân cách lớn cả thế giới ngưỡng mộ! …

Mở đường ngoại giao… từ bất ngờ này đến bất ngờ khác

Những năm 1980, vừa phải dốc sức xây dựng lại đất nước nhưng Việt Nam vẫn mở con đường ngoại giao vào Châu Phi nhờ chuyến đi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Sau chuyến đi lịch sử này, một loạt hợp tác với các nước bạn về y tế, giáo dục và nông nghiệp đã được thiết lập…

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi vào lịch sử thế giới.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi vào lịch sử thế giới.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh từng là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam tại Liên minh Châu Âu (EU) và một số quốc gia như Bỉ, Hà Lan, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Việt Nam. Bà đã từng có dịp đi phiên dịch phục vụ chuyến đi dài ngày gần một tháng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến 9 nước Châu Phi, Trung Đông với 3 chặng dừng chân ở Liên Xô, Đông Đức và Tiệp Khắc. Dưới con mắt của một chính khách, bà đã chia sẻ những nhìn nhận và quan sát đầy kính nể với con người Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Bà Ninh kể lại trên một  trang báo mạng:  Năm 1980, thời tôi đang công tác tại Ban Đối ngoại Trung ương, tôi đã có vinh dự và dịp may được đi phiên dịch phục vụ chuyến đi dài ngày gần một tháng của Đại tướng và phu nhân. Qua chuyến thăm nhiều nước nêu trên và qua những cảm nghĩ bình luận của một số bạn bè quốc tế trong những năm sau đó, tôi chứng kiến trực tiếp sự nể phục và cả lòng quý mến Đại tướng của phía nước ngoài.

Tại nhiều nước Châu Phi và đặc biệt trong những buổi thuyết trình giao lưu với các tầng lớp quân đội, tôi không ít lần nghe các sĩ quan và quan khách Châu Phi gọi trưởng đoàn Việt Nam bằng cái tên vừa kính nể vừa giản dị, trìu mến: “Đại tướng” (ý nói không cần nêu tên vì chỉ có thể là Đại tướng ) hoặc “Đại tướng của chúng tôi”. Đối với các nước thuộc địa Châu Phi, chiến thắng Điện Biên Phủ mang ý nghĩa biểu trưng, tạo cảm hứng, niềm tin về sự tất thắng của phong trào giải phóng dân tộc. Chính vì vậy người Châu Phi đặc biệt quý trọng kiến trúc sư, tổng chỉ huy của trận đánh Điện Biên Phủ là Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Không chỉ là tài năng trong chiến tranh, Đại tướng còn là người có tư duy ngoại giao hiện đại. Trong ngoại giao có chuyện “bếp núc” là chuyện nhóm cán bộ đối ngoại chuẩn bị cho người đứng đầu đoàn những bài phát biểu trước một cuộc gặp gỡ. Nhiều cán bộ ngoại giao ở ta còn chưa chú trọng đến điều này thường xây dựng những bài phát biểu dài lê thê, không nhấn vào trọng tâm, không gây chú ý… Biết trước điểm này, trong những bài phát biểu trước bạn bè quốc tế, Đại tướng nhắc người chuẩn bị cho mình phải nhấn vào những nét đặc biệt riêng của đất nước đến thăm. Bà Ninh kể lại: Bản thân tôi trong quá trình làm việc trong nhóm cán bộ đối ngoại chuẩn bị các bài phát biểu của Đại tướng đã kinh ngạc trước tư duy truyền thông vô cùng hiện đại, đi trước thời đại của Đại tướng. Đại tướng đã nhắc nhở chúng tôi rằng đã từng là nhà báo, Đại tướng muốn bài phát biểu của mình được cảm nhận và hưởng ứng; do đó cần xoáy vào mối quan tâm nổi bật của mỗi nước đến thăm. Không nên dàn trải mọi vấn đề quốc tế, khu vực trong một bài diễn văn vì đã có các tuyên bố, thông báo chính thức của Bộ Ngoại Giao đảm bảo chức năng làm rõ quan điểm chủ trương của nhà nước Việt Nam về toàn bộ các vấn đề quốc tế”.

“Không chỉ quý mến vì tài, người ta còn ấn tượng về Đại tướng ở đời thường. Khi đến thăm Madagascar, vị quan khách ngồi cạnh tôi trong buổi chiêu đãi đoàn có bình luận rằng: “Không ngờ Đại tướng và phu nhân dí dỏm đến thế”. Tôi hiểu ngụ ý là vị tướng huyền thoại vẫn là con người gần gũi và dễ mến” bà Ninh kể lại.

“Sau Hồ Chủ Tịch, Đại tướng Võ Nguyên Giáp chính là vị anh hùng giải phóng toàn tài, được nhân dân trong nước và cả thế giới yêu mến. Tên của Đại tướng đã gắn liền với 2 cuộc kháng chiến gian khổ của dân tộc. Đại tướng còn được biết đến là người bình dị, gần gũi với tất cả mọi người”.

Đại tướng nổi tiếng là người có suy nghĩ rất tích cực, luôn hy vọng và tin tưởng vào những điều tốt đẹp, đồng thời truyền cảm hứng và quyết tâm đến tất cả mọi người. Điều đó được chứng minh bằng những chiến thắng hiển hách, chấn động cả năm châu. Vì vậy, những bài học của Đại tướng không chỉ có ý nghĩa trong quá khứ mà còn nguyên giá trị đến hiện tại và đặc biệt là tương lai. Đối với tôi, Đại tướng là một biểu tượng cho trí tuệ, tinh thần quật cường và tính nhân bản Việt Nam. Tên tuổi Võ Nguyên Giáp đã đi vào lịch sử thế giới, thoát khỏi “khung hàm” và đối với tôi, một công dân Việt Nam, chỉ có một “Đại tướng” thời hiện đại, đó là Đại tướng Võ Nguyên Giáp” bà Tôn Nữ Thị Ninh, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội.

Bà Đỗ Nguyệt Hương, Nguyên cán bộ Vụ Tây Á – Phi Châu (Bộ ngoại giao), Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, hiện là Chủ tịch Hội Sử học Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Bà Hương cũng mang những kí ức đặc biệt về Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong ngoại giao.  Bà Hương từng chia sẻ với một tờ báo: Năm 1979, Đại sứ quán Việt Nam ở Tanzania nhận được điện trong nước báo sang là đoàn Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ đi thăm một số nước Châu Phi và có quá cảnh tại sân bay quốc tế Dar-es-Salaam khoảng một giờ đồng hồ. Như thông lệ, mỗi khi có đoàn cấp cao đi công tác qua, chỉ quá cảnh một lúc tại sân bay, chúng tôi thông báo cho Bộ ngoại giao bạn. Ngay lập tức, chỉ 15 phút sau, đích thân ông Sêpêtu – Thứ trưởng thứ nhất Bộ ngoại giao bạn gọi điện tới Đại sứ quán ta báo cho biết: Bộ trưởng ngoại giao, Bộ trưởng Quốc phòng và các quan chức hai Bộ của bạn sẽ ra sân bay đón đoàn “Đại tướng Võ Nguyên Giáp của Điện Biên Phủ” khi đoàn ghé sân bay, để bày tỏ sự kính trọng của nước bạn đối với Đại tướng.

Đó thật là sự bất ngờ đối với cán bộ ngoại giao ở Tanzania bởi Đại tướng và đoàn đại biểu của ta không tới thăm chính thức nước bạn, chỉ quá cảnh sân bay một lúc mà bạn đón chào trọng thị như vậy, các quy định đã thành văn của ngành Ngoại giao đã bị phá bỏ để tỏ lòng tôn trọng của bạn đối với Đại tướng của ta. Cũng theo bà Hương thì đó chưa phải là bất ngờ duy nhất, mà một bất ngờ lớn khác đến với bà và đồng nghiệp là khi đến liên hệ phòng VIP ở sân bay cho đoàn dừng chân. Ông Giám đốc sân bay đã trả lời chúng tôi: “Sân bay có hai phòng VIP để đón nguyên thủ quốc gia. Hôm đoàn Đại tướng tới cũng là ngày Tổng thống Nyêrêrê đi công tác. Sân bay đã dành phòng VIP lớn hơn cho Tổng thống. Nhưng được tin có đoàn Đại tướng Võ Nguyên Giáp của Việt Nam quá cảnh sân bay, Tổng thống đã ra lệnh chuyển sang phòng nhỏ để dành phòng VIP lớn cho Đại tướng”. Và tất cả chi phí của đoàn nghỉ ở sân bay, Bộ ngoại giao bạn sẽ thanh toán, các bạn Việt Nam không phải lo.

Việc làm này của Tổng thống Nyêrêrê đã xóa bỏ mọi nghi thức ngoại giao quốc tế (vì lúc đó Đại tướng ta đi công tác chỉ danh nghĩa là Đại tướng của quân đội nhân dân Việt Nam mà không kèm theo chức vụ gì). Vị Tổng thống nước chủ nhà đã dành lòng trân trọng nhất đối với một vị Đại tướng của quân đội Việt Nam anh hùng, một vị chỉ huy tài ba trong chiến dịch Điện Biên Phủ vĩ đại.

Đại sứ quán ta còn được Bộ ngoại giao bạn thông báo là “nếu chuyến bay của Tổng thống kịp gặp chuyến tới của Đại tướng thì Tổng thống sẽ tới bắt tay chào Đại tướng”. Tất cả sứ quán ta những ngày đó vui như hội. Chúng tôi vừa cảm động vừa tự hào vì không ngờ chiến thắng Điện Biên Phủ trước đó một phần tư thế kỷ mà bạn bè năm châu, những lực lượng hòa bình thế giới vẫn còn nhớ và ngưỡng mộ như vậy.

Sân bay quốc tế Dar-es-Salaam hôm đó rất trang nghiêm và được bảo vệ chặt chẽ vì có sự hiện diện của Tổng thống. Các quan chức bạn gồm Bộ trưởng, Thứ trưởng Bộ ngoại giao; Vụ trưởng Vụ Lễ tân, Vụ báo chí, Vụ khu vực Châu Á, Bộ trưởng Bộ quốc phòng và một số quan chức quân đội của bạn đều có mặt. Ngoại giao đoàn ở Dar-es-Salaam được tin cũng ra đón Đại tướng ta như Đại sứ Liên Xô, Cu Ba, Tiệp Khắc, CH DC Đức … Tất cả đều náo nức chờ đón vị “Đại tướng Điên Biên Phủ” của Việt Nam. Rất tiếc máy bay chở Đại tướng hôm đó tới chậm vì thời tiết, nên máy bay của Tổng thống Nyêrêrê đã phải cất cánh không chờ được. Tổng thống đã ủy nhiệm cho Bộ trưởng ngoại giao chuyển lời thăm hỏi của Tổng thống tới Đại tướng Võ Nguyên Giáp và đoàn Việt Nam.

Bà Đỗ Nguyệt Hương thuật lại: Hôm đó, ngoài những câu chuyện thăm hỏi ngoại giao, vị Bộ trưởng ngoại giao bạn đã phát biểu rất chân thành: “Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là Đại tướng của Việt Nam mà còn là Đại tướng của nhân dân Châu Phi. Chiến dịch Điện Biên Phủ đã chứng minh rằng một nước thuộc địa nhỏ yếu có thể đánh thắng một nước thực dân hùng mạnh. Chúng tôi rất trân trọng những thắng lợi trong đấu tranh cũng như bảo vệ, xây dựng Tổ quốc của nhân dân Việt Nam …Đại tướng Giáp cũng là Đại tướng của nhân dân Châu Phi. Chúng tôi coi chiến thắng Điện Biên Phủ của các bạn cũng là chiến thắng của chúng tôi …”.

Sau này, khi Đại tướng không còn tiếp tục với công việc nữa thì phần lớn các sự kiện, hoạt động liên quan tới Đại tướng đều diễn ra tại nhà riêng của ông ở số nhà 30 Hoàng Diệu, Hà Nội. Rất nhiều khách nước ngoài, từ các nguyên thủ quốc gia thế giới đều muốn đến thăm, được ngồi cạnh tâm tình với Đại tướng. Đại tướng tiếp Chủ tịch Cuba Fidel Castro, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez, Tổng thống Nam Phi, Tổng thống Brazil… Những cử chỉ thân tình của Đại tướng khiến người gặp cảm nhận ở ông là một con người có sự kết hợp tuyệt vời giữa trí thông minh và lòng nhân ái. Mọi điều ẩn chứa trong tâm hồn đều thể hiện qua đôi mắt hiền hòa của ông…

Và những lần ứng xử trong thế khó…

Trong nhiều lần tiếp xúc, ngoại giao, thương thuyết… chính khách nhiều nước thừa nhận ở Đại tướng toát lên những phẩm chất đối ngoại sắc sảo. Và sự kiên định trong lập trường riêng. Ông luôn giữ thế chủ động với người đối thoại. Trong chiến tranh Việt Nam, Việt Nam cũng bị tổn thất to lớn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng vì vậy bị truyền thông phương Tây chụp mũ, xuyên tạc cho là “không tiếc tổn thất con người” cho chiến tranh. Năm 2005, trả lời phỏng vấn hãng AP, Đại tướng Võ Nguyên Giáp giải thích về vấn đề này: Chiến tranh Việt Nam thực sự thiệt hại nặng nề, nhưng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Báo Nhân đạo của Pháp từng hỏi Tướng Giáp về nguyên nhân của chiến thắng? Tướng Giáp từng trả lời: Chiến lược của tôi là chiến lược của hòa bình. Tôi là vị tướng của hòa bình chứ không phải vị tướng của chiến tranh.

Lối sống giản dị, trong sáng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp khiến ông trở thành biểu tượng  sống mãi trong lòng nhiều thế hệ Việt Nam và bạn bè trên thế giới.
Lối sống giản dị, trong sáng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp khiến ông trở thành biểu tượng sống mãi trong lòng nhiều thế hệ Việt Nam và bạn bè trên thế giới.

Ngày 4 tháng 8 năm 1964, Cục Tình báo Trung ương (CIA) báo cáo Chính phủ Mỹ, tàu chiến Mỹ bị Việt Nam tấn công trong vịnh Bắc Bộ.  Sau đó, McNamara ra sức thúc đẩy Quốc hội Mỹ thông qua “Dự luật vịnh Bắc Bộ”, trao quyền cho Tổng thống Lyndon Johnson leo thang chiến tranh toàn diện. Sau này, Mỹ không ngừng tăng quân ở Việt Nam. Khi McNamara rời chức Bộ trưởng Quốc phòng vào năm 1968, Mỹ điều tổng cộng 500.000 quân tới Việt Nam.  Nhưng, sau đó, liên tục có nhà sử học nghi ngờ tính chân thực của “Sự kiện vịnh Bắc Bộ”. Khi gặp mặt, ông McNamara hỏi Tướng Võ Nguyên Giáp “Ông có thể nói ngày 4 tháng 8 năm 1964 rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì?”.  Đại tướng Võ Nguyên Giáp trả lời: “Ngày 4 tháng 8, tuyệt đối không xảy ra bất cứ việc gì”. Tướng Giáp giải thích với ông Mc Manarama rằng không hề có quân lính Bắc Việt tấn công tàu chiến Mỹ. Và khi tướng McManarama cố gắng nói đi nói lại nhằm cung cấp cho Tướng Giáp một luồng thông tin khác và khi ông McManarama cứ ép mãi, Tướng Giáp cuối cùng nói dứt khoát: Tôi chỉ nói cho ông biết sự thật mà thôi. Và tranh cãi của họ kết thúc.

Là một con người vẹn đức, vẹn tài nhưng cũng có không ít những châm chọc dành cho ông. Năm 1983 vị đại tướng lẫy lừng thế giới của Việt Nam còn “được” phân công kiêm nhiệm chức… “Chủ tịch Ủy ban quốc gia dân số và sinh đẻ có kế hoạch”! Tướng đi làm công tác dân số: Bị nhà báo phương Tây “đá xoáy” ông đã nói rất đơn giản: “Kế hoạch hóa gia đình cũng như vấn đề dân số là rất quan trọng với toàn thế giới chứ không riêng mình. Nhiều nước Thủ tướng phụ trách việc này. Hồi đó, Thủ tướng Phạm Văn Đồng bận nhiều việc nên vừa là phân công vừa là nhờ cậy tôi đảm nhận. Mà đã là nhiệm vụ thì nhiệm vụ nào cũng phải vượt qua như truyền thống của bộ đội cụ Hồ” – Đại tướng nói với một nụ cười ý nhị.

Trong một lần nói chuyện khác, Đại tướng cũng đã từng cho hay: “Tôi đã cống hiến một cách tự nguyện, đã thanh thản trong mọi thử thách, thế là tôi sống vui, sống lâu… Như vậy, tôi đã làm theo lời dạy và noi theo tấm gương của Bác Hồ là “dĩ công vi thượng”. Tôi nhận nhiệm vụ và tôi hoàn thành nhiệm vụ. Ngay cả việc phụ trách công tác sinh đẻ có kế hoạch… cũng là nhiệm vụ”.

Người ta tự hỏi, vì sao một vị tướng lẫy lừng của Quân đội Nhân dân Việt Nam lại chấp nhận một cương vị công tác có vẻ “thấp” đến thế so với tài năng và danh tiếng của ông? Có lẽ đây sẽ là một vấn đề để mai sau này lịch sử xem xét lại, nhưng nếu nhìn ở một khía cạnh khác, cũng đã có những ý kiến cho rằng một người trí thức cộng sản là phải như thế: Luôn luôn vì cái chung, vì đại cục. Ông đã chọn cách im lặng, không phải vì ông nhu nhược, mà vì ông là trí thức, và vì ông thấy cần phải giữ gìn sự đoàn kết cho đại cục” Một người thân của Đại tướng đã từng chia sẻ như vậy.

Đến biểu tượng của Việt Nam

Trong cả chiến tranh lẫn trong thời bình, hình ảnh, vị thế của Việt Nam đã được nâng lên rất nhiều từ những câu chuyện của Đại tướng, thông qua chính con người Đại tướng. Trong chiến tranh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp hiện lên là một con người tài giỏi, kiên cường. Nghiên cứu chiến thuật và chiến tranh Việt Nam, nhà sử học quân sự Mỹ Cecil Curay trong tác phẩm Chiến thắng bằng mọi giá – đã viết về Đại tướng với những dòng đầy ngưỡng mộ: “Tướng Giáp là vị tướng duy nhất trong lịch sử hiện đại tiến hành chiến đấu chống kẻ thù từ thế vô cùng yếu, thiếu trang bị, thiếu nguồn tài chính. Dù mới đầu trong tay chưa có quân, vậy mà vẫn liên tiếp đánh bại tàn quân của đế quốc Nhật Bản, quân đội Pháp (một đế chế thực dân số 2) và quân đội Mỹ (một trong hai siêu cường thế giới)… Ông Giáp là chuyên gia hiện hữu vĩ đại nhất về chiến tranh nhân dân… là một vị tướng hậu cần vĩ đại của mọi thời đại”.

Sau chiến tranh, hai lần Đại tướng gặp Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara, tiếp cựu Đô đốc Elmo Zumwalt, tư lệnh Hải quân Mỹ trong chiến tranh Việt Nam. Trong những cuộc gặp gỡ, tiếp xúc ấy, Đại tướng đều dành cho các vị khách là những người từng ở bên kia của chiến tuyến thái độ tiếp đón cởi mở và thân thiện với mục đích để đôi bên hiểu nhau hơn, hiểu biết về quá khứ rõ hơn đồng thời hướng tới một quan hệ tốt đẹp hơn trong tương lai. Đại tướng rất mạch lạc: ‘Trước đây, họ đến với chúng tôi bằng súng thì tôi cũng tiếp họ bằng súng, còn bây giờ họ đến với chúng tôi bằng lòng thân thiện thì chúng tôi đón họ bằng nụ cười và hoa tươi”.

Trong thời bình, Võ Nguyên Giáp là một hình ảnh thu nhỏ về con người Việt Nam. Cựu đại sứ Pháp Claude Blanchemaison sau vài ngày nhận nhiệm vụ đại sứ tại Việt Nam từng được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông công nhận điều này, qua việc mô tả lại việc gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào tháng 4/1989 tại Hà Nội: “Với một chút e ngại, tôi đã đi đến điểm hẹn, ghi nhớ những gì đã đọc về nhân vật phi thường này – Một anh hùng của nền độc lập quốc gia. Nhưng người đàn ông đang đi đến trước mặt tôi khiến tôi bị ấn tượng mạnh bởi tầm vóc nhỏ bé, đôi mắt tinh nhanh, vầng trán cao và mái tóc bạc giống như “một núi lửa dưới lớp tuyết trắng”. Người từng đứng đầu nền quân sự Việt Nam rất giải dị, ông mặc chiếc quần kaki màu xanh ô liu và chiếc áo sơ mi có gắn những ngôi sao trên viền cổ. Cử chỉ và lời nói khiến không khí trở nên thân thiện và làm tôi thấy rất thoải mái. Dường như đoán được ý nghĩ của tôi, Đại tướng đã rút ngắn những bài phát biểu khách sáo, nắm lấy cánh tay tôi đầy thân thiết và nói rằng ông đánh giá rất cao nền văn học nước Pháp”.

Trong công tác ngoại giao, Võ Nguyên Giáp đã bền bỉ chuyên chở những thông điệp của Việt Nam. Đi đâu Đại tướng cũng nói về mong muốn xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, người dân có được cuộc sống tốt đẹp. Vì Việt Nam trải qua chiến tranh, sự mất mát về con người qua nhiều thế hệ thanh niên, những người mà lẽ ra tuổi thanh xuân của họ có thể dành đóng góp để xây dựng Tổ quốc nhưng đã phải ra trận để giành độc lập, thống nhất đất nước.

Hình ảnh về con người lớn Võ Nguyên Giáp với mưu lược, bình dị, thông minh từ lâu đã được lan truyền mạnh mẽ… GS Vũ Dương Ninh giảng dạy lịch sử Đông Nam Á tại một trường Đại học ở Ma-đa-gát-ca kể lại: Khi giảng dạy về Lịch sử Việt Nam, họ đặt rất nhiều câu hỏi về Hồ Chí Minh, về Võ Nguyên Giáp, về Điện Biên Phủ. Và câu hỏi phổ biến nhất là : Tại sao Việt Nam cũng là một nước thuộc địa nghèo mà có thể đánh được Pháp, lại giành được thắng lợi lớn như vậy? Có thể nói, tên tuổi của Hồ Chí Minh và Võ Nguyên Giáp ăn sâu vào tâm trí của sinh viên cũng như người dân Ma-đa-gát-ca. Họ xem phim và vô cùng khâm phục những đoàn dân công, bộ đội vượt đèo, vượt núi bằng những chiếc xe thồ để vận chuyển lương thực và kéo pháo lên trận địa. Họ nói rằng, dân tộc của chúng tôi cũng chịu nghèo, chịu khổ nhưng chắc sẽ không thể làm được như các bạn. Sau những cuộc thảo luận như vậy, họ dành rất nhiều tình cảm cho Việt Nam, rất tin tưởng vào Việt Nam.

Và như thế, cứ tự nhiên Võ Nguyên Giáp trở thành biểu tượng của Việt Nam trong lòng thế giới…

Phan Tĩnh (tư liệu và tổng hợp)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *