Giới thiệu một số mô hình hoạt động hiệu quả ở Hội Luật gia cấp cơ sở

(Pháp lý) – Trong nhiệm kì XI, các cấp Hội Luật gia (HLG) ở các tỉnh thành, các Chi hội Luật gia trực thuộc TW HLG Việt Nam đã phát huy năng lực, trí tuệ của các Luật gia, không chỉ góp phần thiết thực, hiệu quả vào sự nghiệp phát triển chung của toàn Hội Luật gia Việt Nam mà còn đóng góp tích cực vào các hoạt động của địa phương. Ghi nhận những đóng góp đó, nhiều tập thể và cá nhân được tặng thưởng giấy khen, bằng khen và đề nghị tặng huân huy chương. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số mô hình hoạt động hiệu quả ở Hội Luật gia cấp cơ sở.

HLG TP Hà Nội: Chủ động tham gia xây dựng pháp luật một cách bài bản, khoa học

Là một cấp Hội có địa bàn hoạt động ở thủ đô của đất nước, nơi diễn ra các sự kiện chính trị , kinh tế, xã hội và các hoạt động pháp lý phong phú, đa dạng. Nhiều năm qua, Lãnh đạo Thành hội Hà Nội đã có những tìm tòi, năng động để phát triển tổ chức cũng như các hoạt động của thành hội. HLG TP HN đã xác định một số mũi nhọn hoạt động trong đó có tham gia xây dựng chính sách pháp luật và trợ giúp pháp lý (TGPL). Trong nhiệm kỳ 2009-2014, trung bình một năm Thành hội tham gia góp ý, tham vấn, phản biện trên 40 dự án luật, Nghị quyết của Quốc hội, Nghị định của Chính phủ…Các luật gia thuộc các đơn vị thuộc HLGTPHN tham gia soạn thảo , đóng góp ý kiến, thẩm định và rà soát hàng trăm văn bản qui phạm pháp luật của HĐND, UBND các cấp, các sở, ban, ngành trong thành phố ban hành.

Tổ chức Hội tốt là cơ sở của nhiều hoạt động thành công của Hội Luật gia thành phố Hồ Chí Minh (GS. TS Trần Linh Thước và Luật gia Phạm Vĩnh Thái đại diện trường ĐH KHTN và Hội Luật gia TP.HCM ký kết Biên bản hợp tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật)
Tổ chức Hội tốt là cơ sở của nhiều hoạt động thành công của Hội Luật gia thành phố Hồ Chí Minh (GS. TS Trần Linh Thước và Luật gia Phạm Vĩnh Thái đại diện trường ĐH KHTN và Hội Luật gia TP.HCM ký kết Biên bản hợp tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật)

Để hoạt động xây dựng chính sách pháp luật hiệu quả, HLG TP Hà Nội đã có những sáng kiến nhằm đa dạng hình thức tham gia xây dựng chính sách pháp luật như: Tham gia trực tiếp góp ý kiến; Tham gia tham vấn, phản biện đối với dự án, dự thảo văn bản khi được MTTQ Việt Nam, MTTQ thành phố và các cơ quan soạn thảo văn bản mời tham gia; Tham gia vào việc tổng kết, đánh giá việc thi hành pháp luật trong thực tiễn; Giới thiệu luật gia tham gia thành viên của ban soạn thảo, tổ biên tập xây dựng văn bản quy phạm pháp luật khi được các cơ quan, tổ chức mời; Thực hiện kiểm tra, giám sát các văn bản quy phạm pháp luật, kịp thời phát hiện những bất hợp lý, sơ hở, sai phạm của văn bản, kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung, thay thế văn bản cho phù hợp.

Ông Nguyễn Hồng Tuyến – Chủ tịch HLG Thành phố Hà Nội chia sẻ một số kinh nghiệm như: Để tạo được niềm tin với các cơ quan yêu cầu Hội tham vấn, góp ý, phản biện chính sách pháp luật thì Thành hội cần chủ động tham gia xây dựng chính sách pháp luật. Xây dựng đội ngũ chuyên gia tham gia xây dựng chính sách pháp luật và được tổ chức, hoạt động bài bản (Ở thành hội Hà Nội có Thành lập Ban nghiên cứu xây dựng pháp luật của Ban chấp hành – Ban nghiên cứu chia thành 4 tổ chuyên đề: Tổ tham gia xây dựng chính sách pháp luật hình sự, hành chính; Tổ tham gia xây dựng chính sách pháp luật về dân sự, kinh tế, hôn nhân và gia đình, đất đai; Tổ tham gia xây dựng chính sách pháp luật về các vấn đề xã hội, môi trường)…Khi nhận được dự thảo VBQPPL, thành hội giao cho các chuyên gia ở các tổ chuyên đề nghiên cứu góp ý bằng văn bản, tổ chức hội nghị để các chuyên gia trao đổi, thảo luận, góp ý, phản biện, tổng hợp các ý kiến góp ý, phản biện trong hội nghị thành văn bản góp ý kiến, phản biện của Hội Luật gia gửi cơ quan yêu cầu và ban soạn thảo hoặc làm tài liệu để phát biểu trong hội nghị do cơ quan yêu cầu góp ý tổ chức.

Một trong những hoạt động tiêu biểu khác của HLG thành phố Hà Nội đó là Trợ giúp pháp lý (TGPL). Hoạt động này được tổ chức trực tiếp tại trụ sở hội và tại các chi nhánh Trung tâm Tư vấn pháp luật (TVPL). 5 năm qua, Trung tâm và các chi nhánh Trung tâm TVPL duy trì hoạt động đều và tích cực, chủ động triển khai công việc nên đạt kết quả tốt. Cụ thể: Đã TGPL được 5108 việc (trong đó thương binh, gia đình liệt sỹ, bà mẹ Việt Nam anh hùng chiếm 40%, người nghèo chiếm 50%, các đối tượng trợ giúp khác 10%), trung bình mỗi năm trợ giúp 1.024 việc. Bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các đối tượng trợ giúp tại các cơ quan tiến hành tố tụng được 20 vụ, trung bình 4 vụ/ năm. Tổng giá trị TGPL miễn phí ước tính 1,4 tỷ đồng. Chia sẻ với chúng tôi về hoạt động TGPL của Thành hội, ông Nguyễn Hồng Tuyến cho biết: Nhiều năm qua, tại các Trung tâm TVPL của thành hội, vẫn diễn ra những hoạt động nhằm hỗ trợ và giúp đỡ người yếu thế.

Để hoạt động TGPL đến với được đông đảo người dân, HLG Hà Nội còn tổ chức hoạt động này lưu động. Sau 4 năm thực hiện, HLG TP Hà Nội đã trợ giúp cho hơn 7000 người. Tại các Chi hội luật gia xã, phường, thị trấn TVPL miễn phí cho nhân dân địa phương được 15.444 việc. Trung bình một năm TVPL miễn phí, TGPL được 3.088 việc.

Với các hoạt động tham gia xây dựng chính sách pháp luật, TGPL khoa học, năng động và hiệu quả. HLG TP Hà Nội được lãnh đạo thành phố đánh giá  cao và được Hội Luật gia Việt Nam ghi nhận và tặng nhiều bằng khen.

HLG TP Hồ Chí Minh : Chất lượng hội viên là nhân tố quyết định thành công

Nếu như nhiệm kì vừa qua, HLGTPHN hoạt động hiệu quả trên 2 lĩnh vực tham gia xây dựng chính sách pháp luật và trợ giúp pháp lý thì HLG TP HCM lại có một thế mạnh đặc biệt khác. Xác định “Hội viên là nhân tố quyết định mọi thắng lợi”. Bởi vậy nên nhiệm kì vừa qua lãnh đạo HLG TP HCM đã tập trung củng cố tổ chức, phát triển hội viên cả về số lượng và tập trung vào nâng cao chất lượng Hội viên.

Địa bàn thành phố có 24 Quận, Huyện đều đã phủ kín tổ chức Hội Luật gia từ những năm 90. Tuy nhiên, các đơn vị chi hội hoạt động chưa đồng đều. Một số đơn vị hoạt động yếu do Ban Chấp hành không được kiện toàn, người đứng đầu Hội chưa phát huy được vai trò … ảnh hưởng hoạt động chung của tổ chức. Để kiện toàn được tổ chức hội tại những đơn vị còn yếu, Đảng đoàn, lãnh đạo Thành Hội tập trung xuống tận cơ sở để củng cố rất công phu, kiên trì vận động để kiện toàn tổ chức, cùng với cấp ủy địa phương tìm kiếm chọn người thích hợp tham gia Ban Chấp hành hoặc đảm đương chức vụ chủ chốt của Hội. Nhờ những nỗ lực đó, đến nay tại 24 Quận, Huyện Hội ở Thành phố, gần như không còn Quận, Huyện Hội hoạt động yếu kém. Trong nhiệm kỳ 2009 – 2014, HLG TP Hồ Chí Minh đã thành lập mới 180 Chi hội, đưa tổng số Chi hội xã, phường, thị trấn lên 254/319, đạt 85% xã, phường, thị trấn trên toàn thành phố có Chi hội Luật gia; có 14/24 quận, huyện đã phủ kín Chi Hội Luật gia cấp xã, phường, thị trấn; nhiều Chi Hội cơ quan cấp thành phố và cấp quận, huyện được thành lập. Trong nhiệm kỳ đã vận động kết nạp 1.500 hội viên, đưa tổng số hội viên của Hội lên 4.500 người.

Từ cơ sở là tổ chức hội vững mạnh, HLG TP Hồ Chí Minh hướng đến những hoạt động hiệu quả. Ở mỗi Quận, Huyện Hội đều tổ chức TVPL và TGPL miễn phí cho dân; cả Thành Hội thành lập được 1.500 tổ tư vấn ở phường, xã, thị trấn và trong cộng đồng khu dân cư để thực hiện tư vấn và hòa giải ở cơ sở; thành lập và đưa vào hoạt động 13 Trung Tâm TVPL. Đây là địa chỉ để Hội TGPL và TVPL cho nhân dân, doanh nghiệp và các đối tượng khác có hiệu quả.

Với kết quả tổ chức và hoạt động Hội, nhân kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Hội Luật gia Tp. Hồ Chí Minh, Nhà nước đã trao tặng Huân chương Độc lập hạng ba cho HLG Tp. Hồ Chí Minh. Trong nhiệm kỳ nhiều đơn vị và các cá nhân được Chính phủ, Ủy ban nhân dân Thành phố, Trung ương Hội tặng cờ thi đua xuất sắc, bằng khen, giấy khen, đặc biệt có bốn đồng chí trong Ban Lãnh đạo Thành Hội được đề nghị Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động.

Chi Hội luật gia VP Quốc Hội: Phát huy vai trò của Luật gia với trách nhiệm lập pháp

Có thể nói một trong những nhiệm vụ chính trị pháp lý rất quan trọng của HLGVN được Đảng và Nhà nước giao là: Tham gia xây dựng góp ý và phản biện chính sách pháp luật. Nhiệm vụ này được tất cả các tỉnh thành hội, các chi hội triển khai thực hiện. So với HLGTPHN và HLGTPHCM và các tỉnh thành Chi hội khác trong cả nước, Chi Hội luật gia VPQH có một thế mạnh và đặc điểm riêng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ được TW Hội Luật gia Việt Nam giao.

Tập huấn nhằm tăng cường kiến thức cho Luật gia tại Bình Thuận
Tập huấn nhằm tăng cường kiến thức cho Luật gia tại Bình Thuận

Với đặc điểm, thành viên của Chi hội luật gia VPQH chủ yếu là các đại biểu Quốc hội nên hoạt động của Chi hội liên quan và trực tiếp góp phần phục vụ nhiều hoạt động của Quốc hội. Hai hoạt động cơ bản và ghi dấu ấn của chi hội đó là tham gia công tác xây dựng pháp luật và nghiên cứu khoa học.

Với hoạt động tham gia xây dựng văn bản pháp luật, nhiệm kỳ vừa qua các hội viên Chi hội luật gia VP Quốc hội đã tích cực triển khai các hoạt động nghiên cứu góp ý kiến vào nội dung của các dự án Luật, Nghị quyết trình Quốc hội. Cụ thể: Tham gia nghiên cứu sửa đổi Hiến pháp 1992, Luật tổ chức Quốc hội, Luật hoạt động giám sát, dự án Pháp lệnh hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, Luật phổ biến, giáo dục pháp luật, Luật giáo dục đại học, Luật giám định tư pháp… Chỉnh lý, hoàn thiện các dự án Luật khiếu nại, Luật tố cáo, Luật lưu trữ; Luật Thủ đô, Luật công đoàn (sửa đổi); Luật giáo dục đại học; Bộ Luật lao động (sửa đổi); Luật giám định tư pháp; Luật thư viện; Luật hộ tịch; Luật hòa giải cơ sở; Luật đất đai (sửa đổi); Luật quy hoạch; Luật xử lý vi phạm hành chính; dự án Luật Đất đai (sửa đổi)….và nhiều dự luật khác.

Để hoạt động này được triển khai thiết thực, có hiệu quả, Chi hội đã tổ chức các Hội nghị đóng góp ý kiến với sự tham gia có mặt của đại diện Ban Biên tập dự án Luật Đất đai sửa đổi để trực tiếp lắng nghe, trao đổi và thảo luận cùng với các hội viên của Chi hội. Kết quả nhiều ý kiến tham gia của các hội viên được nghiên cứu tiếp thu để có những chỉnh sửa cụ thể trong các dự thảo văn bản.

Năm 2014, ý thức được tầm quan trọng của việc triển khai thi hành Hiến pháp mới để sớm đưa quy định của Hiến pháp vào cuộc sống, Chi hội Luật gia Văn phòng Quốc hội đã xây dựng kế hoạch tham gia góp ý vào việc xây dựng, ban hành mới hoặc sửa đổi, bổ sung các văn bản luật có liên quan đến những nội dung mới của Hiến pháp, đặc biệt là đối với các văn bản luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của Quốc hội, như Luật tổ chức Quốc hội, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật…

Không chỉ có nhiều hoạt động thiết thực tham gia xây dựng pháp luật. Chi hội HLG văn phòng Quốc hội còn tích cực tham gia công tác nghiên cứu khoa học. Việc tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học trong những năm qua của Chi hội, các thành viên Chi hội đã có nhiều tiến bộ. Phần lớn việc thực hiện các nhiệm vụ khoa học cấp bộ và cấp cơ sở được thực hiện trong thời gian qua là có sự tham gia tích cực của các thành viên Chi hội. Về nội dung, các đề tài nghiên cứu do các thành viên Chi hội chủ trì, tham gia triển khai đều trên cả mảng nghiên cứu ứng dụng và nghiên cứu cơ bản, góp phần trực tiếp vào việc phục vụ hoạt động của Quốc hội.

HLG tỉnh Bình Thuận: Đóng góp tích cực vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm và hỗ trợ người về hòa nhập cộng đồng  

Đặc điểm về địa lý và với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, cùng với vấn đề di dân tự do nên Bình Thuận đối với công tác đấu tranh phòng chống tội phạm có nhiều phức tạp. Tại Bình Thuận, các huyện, thị, thành phố đều có nhà tạm giữ và công an tỉnh có nhà tạm giam để tạm giam số đối tượng đang trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử (5000 người); có 02 trại giam của Bộ công an đóng trên địa bàn tỉnh (trên 8000 phạm nhân đang thụ hình cải tạo). Trong tình hình thực tế đó, HLG tỉnh Bình Thuận đã chỉ đạo Trung tâm TVPL thuộc Tỉnh Hội thực hiện dự án TVPL và HTPL cho can phạm và phạm nhân ở trại tạm giam, nhà tạm giữ, đối tượng mới về hòa nhập cộng đồng.

Từ năm 2009 đến 2013, HLG Bình Thuận đã tổ chức TVPL, HTPL 39 đợt ở 10 đơn vị trại tạm giam, nhà tạm giữ cho 1196 can phạm, phạm nhân. Đối với những đối tượng này hoạt động tư vấn đã góp phần nâng cao thêm nhận thức về pháp luật, giúp cho họ nhận thức tội của họ là tội gì, nặng hay nhẹ, nhận thức được quyền và trách nhiệm của họ, khai báo hành vi phạm tội của họ như thế nào với các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử và tăng khả năng tự bảo vệ mình để làm sao công tác điều tra truy tố xét xử đúng người đúng tội đúng pháp luật . Giúp cho can phạm nắm được các quy định, chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước, Giúp họ phần nào bớt tâm lý tội phạm, bức xúc, tự ty, tạo tâm lý cởi mở, tự tin tác dụng tích cực đối với họ trong quá trình khai báo thành khẩn với cơ quan tư pháp…

Đối với nhóm đối tượng chuẩn bị chấp hành xong án phạt tù ở trại giam, HLG Bình Thuận làm việc với Giám thị trại giam và đã mở 07 lớp cho 480 người. Qua thực hiện TVPL và HTPL, nhận thức của họ về pháp luật tiếp tục nâng lên nhất là vấn đề xóa án tích, các quyền nhân thân có liên quan đến họ; hiểu biết luật cư trú, quyền lý lịch tư pháp, học nghề, giới thiệu việc làm, giúp họ có nhu cầu khi về địa phương được thực hiện dễ dàng nhằm sớm ổn định cuộc sống phòng ngừa tái phạm tội.

Không chỉ nhằm vào nhóm đối tượng đó, công tác TVPL của HLG tỉnh Bình Thuận còn hướng tới nhóm đối tượng đã chấp hành xong án phạt tù trở về đang sinh sống với cộng đồng. Trên toàn tỉnh có khoảng 8000 đối tượng, nhiều người về với  cộng đồng có hoàn cảnh khó khăn khác nhau: chưa có công ăn việc làm ổn định, một số người thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, tâm lý xã hội còn nặng nề nếu không giải quyết tốt thì sự tái phạm tội có thể lại xảy ra ở một số không ít người, gây phức tạp về tình hình ANTT cho xã hội ở cộng đồng. Từ năm 2012 và năm 2013, Hội đã tổ chức 10 lớp cho 353 người đã chấp hành xong án phạt tù đang cư trú ở các địa phương.

Có thể nhận thấy trong nhiệm kì vừa qua, HLG Bình Thuận đã có những đóng góp tích cực vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm và hỗ trợ người về hòa nhập cộng đồng trên địa bàn địa phương Bình Thuận.

HLG tỉnh Lai Châu: Điểm sáng trong công tác TVPL và TGPL cho đồng bào dân tộc niền núi

Lai Châu là một tỉnh miền núi, biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc; là một địa bàn đặc biệt với tỷ lệ hộ nghèo là 31,82%, tỷ lệ hộ cận nghèo là 9,17%; Dân số toàn tỉnh trên 40 vạn người, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 87%; có 20 dân tộc với nhiều phong tục tập quán khác nhau; trình độ dân trí và trình độ hiểu biết pháp luật còn hạn chế, không đồng đều; tình hình an ninh trật tự diễn biến phức tạp. Tuy ở một địa bàn khó khăn như vậy, nhưng HLG các cấp tỉnh Lai Châu hàng năm đã chủ động xây dựng kế hoạch, công văn hướng dẫn và phối hợp với các đơn vị liên quan từng bước nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ công tác hoà giải cơ sở.

Với phương châm “Đưa pháp luật về cơ sở và giúp người dân tiếp cận pháp luật” và phong trào thi đua của Hội Luật gia tỉnh với chủ đề “Mỗi luật gia là một cộng tác viên tuyên truyền pháp luật”. Hội Luật gia các cấp tỉnh Lai Châu đã tích cực tham gia trực tiếp và phối hợp tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân : 2.178 đợt với trên 170.743 lượt người.

HLG tỉnh Lai Châu còn phối hợp với TW Hội Luật gia Việt Nam hỗ trợ “TVPL cho người dân nông thôn” kết quả đã phối hợp TVPL trực tiếp cho 2.785 lượt người dân; Tổ chức 315 cuộc TVPL lưu động cho 14.500 người dân nông thôn, phát hành 8.700 tờ rơi tuyên truyền pháp luật; tổ chức 83 cuộc họp giữa nhân dân với chính quyền các xã với sự tham gia của 4.078 người dân… Công tác TGPL được 7.132 vụ việc cho 7.173 lượt tổ chức cá nhân liên quan đến các lĩnh vực hành chính, đất đai, hôn nhân gia đình, dân sự, hình sự, kinh tế , hành chính, chế độ chính sách, đền bù giải phóng mặt bằng …

Ngoài hoạt động trên, trong công tác hoà giải cơ sở Hội Luật gia các cấp tỉnh Lai Châu đã phối hợp chặt chẽ với cấp uỷ, chính quyền, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc, tư pháp các cấp làm tốt công tác hỗ trợ hoà giải cơ sở. Tham gia công tác hoà giải tổng số 515 vụ việc với 616 lượt người liên quan đến tranh chấp dân sự, tranh chấp đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, hôn nhân và gia đình, hành chính … trong đó có nhiều vụ việc tranh chấp, khiếu nại liên quan đến chính quyền địa phương.

Qua thực tiễn triển khai thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật và hoà giải cơ sở vùng đồng bào dân tộc trên địa bàn tỉnh, Hội Luật gia tỉnh Lai Châu rút ra một số kinh nghiệm: Cần bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương, xây dựng được hệ thống tổ chức Hội Luật gia và phát triển được hội viên luật gia đến cơ sở xã, phường, thị trấn, tăng cường sự phối hợp với các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ công tác hoà giải cơ sở. Phải căn cứ vào đặc điểm, điều kiện thực tế của từng địa phương, từng dân tộc, từng đối tượng để lựa chọn nội dung, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật, hỗ trợ công tác hào giải cơ sở như: Theo chủ đề phổ biến pháp luật hoặc nội dung vụ việc hoà giải; Kết hợp giữa phổ biến, giáo dục pháp luật với TVPL, TGPL; Kết hợp giữa phổ biến pháp luật và TVPL, TGPL với các nội dung hoà giải cơ sở, giải quyết khiếu nại; hoặc các hoạt động khác.

*          *          *

Trong nhiệm kì XI này, đóng góp chung vào những thành công, thành tích  của Hội Luật gia VN còn có rất nhiều những tập thể, cá nhân tiêu biểu. Tuy nhiên vì khuôn khổ thời lượng bài viết có hạn, chúng tôi mới chỉ khắc họa được 5 trong rất nhiều đơn vị luật gia có thành tích hoạt động tiêu biểu. Ban Biên tập sẽ tiếp tục thông tin phản ánh ở những kì tiếp theo.

Một bài học kinh nghiệm muốn truyền tải:  Để mỗi Hội Luật gia hoạt động tốt  thì rất cần sự quan tâm của Hội cấp trên, các cấp, ngành liên quan, cần sự tâm huyết, năng động của người lãnh đạo tỉnh thành Hội, Chi hội và đặc biệt cần lắm ở mỗi một Luật gia sự nhiệt tình, tận tụy, trách nhiệm với công việc tự hào của Giới Luật gia chúng ta đó là bảo vệ lẽ phải, bảo vệ công lý.

Nhóm Phóng viên chuyên mục Từ cuộc sống đến Nghị trường (thực hiện)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *