Giáo sư Lương Định Của: Sự vĩ đại dưới ruộng lúa

Giáo sư, bác sỹ nông học Lương Định Của từng lấy việc dạy nông dân cải tiến động tác trồng lúa làm đại sự của mình.

Trong khuôn khổ diễn đàn hợp tác kinh tế ĐBSCL (gọi tắt Mdec) 2014, Hội thảo khoa học về giáo sư, bác sỹ nông học Lương Định Của đã diễn ra long trọng, nghiêm túc tại Sóc Trăng vào sáng 5/11/2014.

Qua nhiều tham luận về người thầy Lương Định Của, các “học trò” vừa tiếp lộ một câu chuyện mới – sự vĩ đại của những điều bình dị.

Vì sao Lương Định Của có ít di sản hiện vật?

Đã có rất nhiều nghiên cứu khoa học về Giáo sư, Bác sỹ nông học Lương Định Của, quê ở Đại Ngải, Sóc Trăng- người được đánh giá là nhà khoa học hàng đầu Việt Năm về nông nghiệp ở thế kỷ 20.

Nói về ông, các diễn giả đều cho biết ông đã không có những di sản hiện vật xứng tầm giống như người ta vẫn thường thấy ở những nhà khoa học khác. Giáo sư, tiến sỹ Nguyễn Viết Tùng cho biết, trong gia tài khoa học của mình, giáo sư Lương Định Của không để lại nhiều các ấn phẩm, giáo trình hay tài liệu khoa học nào khác. Đã có ý kiến cho rằng phải chăng ông không muốn chia sẻ với người khác công việc nghiên cứu khoa học của mình…Tuy nhiên, giáo sư Tùng đã đưa ra một lý giải: “Như chúng ta đã biết, vào thời kỳ đầu của chiến tranh lạnh, sự đối đầu quyết liệt giữa hai phe xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa trên thế giới diễn ra không chỉ ở các mặt trận chính trị, kinh tế, văn hóa mà còn ở cả lĩnh vực khoa học kỷ thuật. Một vị dụ điển hình là cuộc chiến trong chuyên ngành di truyền học – trái tim của sinh học. Nhờ giá trị khoa học đúng đắn, học thuyết di truyền Mendel-Morgan đã được áp dụng rộng rải trên toàn thế giới từ khá sớm, kể cả nước Nga sau Cách Mạng Tháng 10. Thế nhưng, vì có xuất xứ từ phương Tây nên từ năm 1948, học thuyết này đã bị đã phá và loại bỏ khỏi hệ thống đào tạo, nghiên cứu khoa học của Liên Xô, thay bằng một học thuyết của Nga đầy kiên cưỡng mang tên di truyền học Mitsurin… Tư tưởng “gió Đông thổi gió Tây” ấy cũng tồn tại ở Việt Nam thời điểm đó, tức những năm 50-60 thế kỷ trước, lúc Bác sỹ nông học Lương Định Của mang trọng trách lớn trong ngành nông nghiệp Việt Năm. Nặng nề hơn, lúc bấy giờ, việc ủng hộ hay phản đối hai học thuyết di truyền nói trên không đơn thuần là vấn đề học thuật mà được nâng lên thành quan điểm chính trị”.

Giáo sư Tùng giải thích thêm có thể hình dung, vào lúc đó, nếu phải nói Bác sỹ nông học Lương Định Của sẽ nói và nghiêng về di truyền học phương Tây, Mendel-Morgan. Và ông hiểu rõ, ở cương vị của mình, cách phát biểu như vậy vào thời điểm đó là không có lợi cho công việc chung. “Và ông đã chọn giải pháp im lặng, đầy khôn khéo” – Giáo sư Tùng khẳng định.

Dù không viết thành văn, không nói bằng lời, nhưng Bác sỹ nông học Lương Định Của vẫn thực hiện nghiêm túc trách nhiệm một nhà khoa học với đất nước, với nhân dân. Kiến thức khoa học đúng đắn của ông vẫn được áp dụng vào thực tế, tạo ra lợi ích cho xã hội, vẫn truyền đạt cho các thế hệ học trò đầy đủ, qua những buổi thực tập trên đồng ruộng, với nông dân, với học trò.

Các thế hệ học trò, cộng sự tự hào kể lại những giai thoại của Giáo sư, bác sỹ nông học Lương Định Của tại hội thảo.
Các thế hệ học trò, cộng sự tự hào kể lại những giai thoại của Giáo sư, bác sỹ nông học Lương Định Của tại hội thảo.

Sự giản dị đầy ý nghĩa của giáo sư Lương Định Của

Nói về tính vĩ đại, chân chính của thầy mình, Lương Định Của, Giáo sư Tùng kể một giai thoại, vào những năm 60 của thế kỷ trước, có lần, một nhà báo Liên Xô biết tiếng bác sỹ nông học Lương Định Của là nhà di truyền học chọn giống hàng đầu Việt Nam nên đã đến phỏng vấn về những dự án nghiên cứu mà ông đang theo đuổi.

Rất tự nhiên, nhà di truyền học nổi tiếng của chúng ta hào hứng trả lời là ông đang nghiên cứu cải tiến một số thao tác cũng như thói quen làm việc cho người nông dân Việt Nam, để nhằm tăng năng suất lao động và năng suất lúa.

Nhà báo Liên Xô tỏ ra rất bất ngờ và hụt hẫng. Nhưng liền đó, khi được nghe bác sỹ nông học giải thích thì nhà báo ấy đã rất thán phục sự vĩ đại chân chính của ông.

Giáo sư đã giải thích với nhà báo này như sau: với một nền nông nghiệp Việt Nam còn chưa phát triển lúc đó thì tác động kỹ thuật nào cũng quý, cũng cần thiết. Phải chăm lo bồi dưỡng năng lực cho người nông dân, bắt đầu từ những thao tác đồng ruộng cho đến cách suy nghĩ, tính toán trong công việc hằng ngày của họ. Theo ông, từ ngàn đời nay, người nông dân đã tự mày mò, bươn chải để sinh tồn, chẳng ai chăm lo, chỉ bảo họ cách làm đúng hơn, khoa học hơn để có năng suất cao hơn.

Ông chỉ bảo rằng, với thời đại mới hôm nay, cán bộ kỹ thuật phải biết thương nông dân, chăm lo nâng cao năng lực sản xuất và đời sống cho họ. Bản thân ông đã dành rất nhiều thời gian, công sức làm việc trực tiếp với nông dân, chỉ dẫn họ cải tiến đến từng động tác cấy lúa, làm đồng…

“Là một nhà khoa học, ông hiểu việc xắn quần lội ruộng để giảng dạy, hướng dẫn nông dân thực hành thao tác này, hay áp dụng kỹ thuật nọ chẳng thể xem là phát minh hay công trình khoa học để công bố trên sách báo, để nổi tiếng. Do đó, giáo sư đã chẳng bận tâm đến những điều đó, đây chính là sự vĩ đại của những điều giản dị ở người thầy, giáo sư, bác sỹ nông học Lương Định Của” giáo sư Tùng kết luận.

Theo Plo

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *